2

Het Chinees-Amerikaanse spiegelbeeld

HONGKONG – November was een maand waarin er op het wereldtoneel belangrijke wisselingen van de wacht plaatsvonden. Zo werd de benoeming van Xi Jinping tot hoogste Chinese leider officieel bevestigd, terwijl in de VS Barack Obama werd herkozen als president. Deze gebeurtenissen onderstreepten de grote verschillen tussen de politieke systemen van de twee landen. De nationale ontwikkelingsdoelen van China en de VS zijn echter hetzelfde: verhoging van de welvaart van burgers, verkleining van sociale ongelijkheden en duurzaam milieubehoud.

Voor zowel de westerse als de Chinese bestuurs- en ontwikkelingsmodellen vormen de snelle veranderingen op maatschappelijk, technologisch en milieugebied een uitdaging: die modellen moeten in beide landen aanzienlijk aangepast worden. Daarbij moeten de leiders in zowel China als de VS die hervormingen binnen een gelimiteerde ambtsperiode doorvoeren, op basis van beperkte middelen en binnen een wereldwijde context die wordt gekenmerkt door handelsconcurrentie en onderlinge afhankelijkheid.

In de Verenigde Staten, waar de markten, de rechterlijke macht en de regelgeving al in hoge mate ontwikkeld zijn, dienen er niet zozeer institutionele hervormingen, als wel beleidsaanpassingen plaats te vinden: hier moeten de zwakke begrotingspositie, de ongelijke inkomens- en welvaartsverdeling, de werkloosheid, de gezondheidszorg en de verslechterende fysieke infrastructuur aangepakt worden.

In China staat het ontwerpen en invoeren van de volgende fase van institutionele hervormingen vooral centraal: dit om de economische groei en de efficiency op gang te houden, maatschappelijke ongelijkheid te verkleinen, marktverstoringen uit de weg te ruimen, aantasting van het milieu aan te pakken en corruptie te bestrijden. Nu China meer een stedelijke, vergrijzende maatschappij op modaal inkomensniveau wordt, staan de nieuwe leiders voor de uitdaging om niet alleen aan de behoeften van de bevolking op het gebied van werkgelegenheid, gezondheidszorg en sociale zekerheid tegemoet te komen, maar ook het bestuur te verbeteren en de staat efficiënter te laten werken door controlemechanismen ter waarborging van het machtsevenwicht (zgn. ‘checks & balances’) in te stellen.