4

De 'known unknowns' van dit najaar

NEW YORK – Op het hoogtepunt van de oorlog in Irak had de toenmalige Amerikaanse minister van Defensie Donald Rumsfeld het over de 'known unknowns' (voorzienbare risico's), waarvan de verwezenlijking onzeker is. Vandaag de dag wordt de wereldeconomie geconfronteerd met vele 'known unknowns'. De meeste daarvan zijn het gevolg van beleidsonzekerheid.

In de Verenigde Staten zullen dit najaar drie bronnen van beleidsonzekerheid opspelen. Om te beginnen blijft het onduidelijk of de Federal Reserve (de Fed, het federale stelsel van Amerikaanse centrale banken) deze maand of pas later zijn ongelimiteerde kwantitatieve versoepeling (het opkopen van eigen staatsobligaties) zal gaan afbouwen, hoe snel dat zal gebeuren, en wanneer en hoe snel zal worden begonnen met het optrekken van de rente, die momenteel op nul staat. Dan is er de vraag wie Ben Bernanke zal opvolgen als voorzitter van de Fed. En tenslotte kan een nieuwe ruzie over het Amerikaanse schuldenplafond het risico van een sluiting van de overheid doen toenemen als het door de Republikeinen gecontroleerde Huis van Afgevaardigden en president Barack Obama en zijn Democratische partijgenoten het niet eens kunnen worden over een begroting.

De eerste twee bronnen van onzekerheid hebben de markten al in beweging gebracht. De stijging van de Amerikaanse langetermijnrente – van een dieptepunt van 1,6% in mei tot een recente piek boven de 2,9% – is veroorzaakt door de bezorgdheid op de markten dat de Fed de kwantitatieve versoepeling te snel zal afbouwen, en door de onzekerheid rond de opvolging van Bernanke.

Tot nu toe zijn beleggers zelfgenoegzaam geweest over de risico's die voortvloeien uit het dreigende gevecht over de begroting. Zij geloven dat dit gevecht – net als in het verleden – zal uitmonden in een op het laatste moment gesloten compromis, waardoor zowel een staatsbankroet als een sluiting van de overheid zal kunnen worden vermeden. Maar beleggers lijken te onderschatten hoe disfunctioneel de Amerikaanse nationale politiek is geworden. Nu een meerderheid van de Republikeinse Partij op oorlogspad is tegen de overheidsbestedingen, kunnen grote begrotingsperikelen dit najaar niet worden uitgesloten.