11

Zonder Amerika

BERLIJN – Madeleine Albright, de voormalige minister van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten, heeft haar land ooit omschreven als de “onmisbare natie.” De huidige ontwikkelingen in de wereld tonen haar gelijk aan. Maar dat bewijs was vrijwel geheel van negatieve aard: vandaag de dag is het belang van Amerika aan de dag getreden door de afwezigheid van Amerikaans leiderschap bij de ene na de andere crisis – een afwezigheid die het meest in het oog springt in Syrië.

In feite neemt een post-Amerikaanse wereld recht voor onze ogen vorm aan. Zij wordt niet gekarakteriseerd door een nieuwe internationale orde, maar door politieke dubbelzinnigheid, instabiliteit en zelfs chaos. Dat is ongelukkig en zou zó gevaarlijk kunnen zijn dat zelfs doorgewinterde anti-Amerikanen uiteindelijk gaan terugverlangen naar de afgelopen 'Amerikaanse eeuw', en naar de Amerikaanse rol als mondiale kracht die de orde handhaaft.

Zowel subjectief als objectief zijn de Verenigde Staten niet langer bereid of in staat om die rol te vervullen. Daarvoor zijn vele oorzaken aan te wijzen: tien jaar oorlog in het Midden-Oosten, met enorme kosten aan mensenlevens en financiële middelen; de financiële en economische crisis; hoge staatsschulden; een heroriëntatie op interne problemen; en een hernieuwde aandacht voor de Pacific. En daar kunnen we nog de relatieve neergang van Amerika aan toevoegen in verhouding tot de opkomst van China en die van andere grote ontwikkelingslanden.

Ik ben er betrekkelijk zeker van dat de Verenigde Staten op succesvolle wijze hun heroriëntatie zullen afronden, maar het relatieve gewicht en bereik van hun macht zullen in de nieuwe wereld van de 21ste eeuw niettemin afnemen, terwijl anderen aan kracht zullen winnen en een inhaalslag zullen maken. Zeker, Amerika's mondiale rol zal niet onmiddellijk op het spel staan. China zal het nog wel enige tijd te druk hebben met het aanpakken van zijn eigen interne contradicties. Ook is het niet waarschijnlijk dat India of Rusland binnenkort een ernstige uitdaging zullen vormen. En de Europese kakofonie van conflicterende stemmen lijkt het continent ervan te zullen weerhouden de Amerikaanse positie op te eisen.