81

Robotisering zonder belastingheffing?

NEW HAVEN – Het idee van een belasting op robots is afgelopen mei gelanceerd in een ontwerprapport voor het Europees Parlement, voorbereid door Europees Parlementslid Mady Delvaux van de Commissie voor Juridische Zaken. Erop wijzend hoezeer robots de ongelijkheid kunnen vergroten, stelde het rapport dat er een “noodzaak voor het introduceren van vereisten voor jaarverslagen” zou kunnen bestaan, “inzake de omvang en het deel van de bijdrage van robotica en kunstmatige intelligentie aan de economische resultaten van een bedrijf, voor doeleinden van belastingheffing en sociale zekerheidspremies.”

De publieke reacties op het voorstel van Delvaux zijn overwegend negatief geweest, met uitzondering van Bill Gates, die het steunde. Maar we moeten het idee niet zomaar afwijzen. Alleen al het afgelopen jaar hebben we de proliferatie gezien van apparaten als Google Home en Amazon Echo Dot (Alexa), die een paar aspecten van de huishoudelijke hulp vervangen. Op dezelfde manier zijn de Delphi en nuTonomy onbemande taxidiensten in Singapore taxichauffeurs gaan vervangen. En Doordash, dat kleine zelfsturende auto's van Starship Technologies gebruikt, vervangt de mensen die restaurantmaaltijden bij mensen thuis bezorgen.

Als deze en andere arbeids-vervangende innovaties succes hebben, zullen de oproepen om ze te belasten frequenter worden, als gevolg van de menselijke problemen die ontstaan als mensen hun baan verliezen – banen waarmee ze zich nauw identificeren, en waarop ze zich misschien jarenlang hebben voorbereid. Optimisten wijzen erop dat er altijd nieuwe banen zijn geweest voor mensen die door technologie zijn vervangen; maar nu de robotrevolutie versnelt, worden de twijfels over hoe goed dit zal werken snel groter. Een belasting op robots, zo hopen de pleitbezorgers, kan dit proces vertragen, op z'n minst tijdelijk, en middelen opleveren om aanpassingen te financieren, zoals trainingsprogramma's voor arbeiders die hun baan zijn kwijtgeraakt.

Zulke programma's kunnen net zo cruciaal zijn voor een gezond menselijk leven zoals we dat kennen als ons werk. In zijn boek Rewarding Work, heeft Edmund S. Phelps het fundamentele belang onderstreept van het behoud van een “plaats in de samenleving – een roeping.” Als veel mensen niet langer in staat zijn werk te vinden om een gezin te onderhouden, heeft dat verontrustende gevolgen. Phelps benadrukt dat “het functioneren van de hele gemeenschap schade kan ondervinden.” Met andere woorden: er zijn externaliteiten van de robotisering die enige overheidsinterventie kunnen rechtvaardigen.