Tanzanian main opposition chief Tundu Lissu gestures from his wheelchair TONY KARUMBA/AFP/Getty Images

Autoritaire omwenteling in Tanzania

JOHANNESBURG – Tijdens een recent telefoongesprek met een Tanzaniaanse journalist en mensenrechtenactivist die ik goed ken werden veel van mijn vragen met een onkarakteristieke stilte beantwoord. Mijn vriendin is normaal gezien vrijpostig, moedig, en spraakzaam. Maar tijdens deze gelegenheid was politiek een te gevaarlijk onderwerp om te bespreken voor haar. Nu journalisten in Tanzania worden bedreigd, aangevallen, en ontvoerd bleef onze conversatie beperkt tot het oppervlakkige.

Tanzania, een van de meest stabiele democratieën in Afrika, glijdt af richting autoritarisme. President John Magufuli heeft het al maanden op zijn politieke tegenstanders gemunt, valt journalisten aan, en sluit nieuwskanalen. Alhoewel zijn handelen internationale kritiek te verduren krijgt gaat Magafuli door met zijn aanval op de vrijheid van meningsuiting en politieke rechten. Tanzanianen worden meer dan ooit tot zwijgen gebracht, en de wereld moet hier zeer bezorgd over zijn.

Tot onlangs geloofden Tanzanianen juist dat hun land de tegenovergestelde kant opging. Na eind 2015 in het ambt verheven te zijn introduceerde Magufuli een hervormingsgezinde agenda die hem veel lof deed toekomen. Onder zijn initiatieven was een campagne om publieke uitgaven te herbestemmen om cholera te bestrijden en een onderzoek van loonlijsten om ‘spookwerkers’ te identificeren – non-existente overheidsmedewerkers die maandelijks ongeveer 2 miljoen dollar van de begroting wegsluizen. De private sector werd ook niet gespaard met mijnbouwbedrijven die ervan werden beschuldigd te weinig belasting te betalen. De anti-corruptie inspanningen van Magafuli waren zelfs zo populair dat veel Tanzanianen hun president als het zinnebeeld van moraliteit beschouwden; op de sociale media ging de hashtag #WhatWouldMagufuliDo viraal.

Maar nu is deze hashtag een parodie geworden. Door protesten te verbieden, media te sluiten, en zijn critici te vervolgen heeft Magufuli de Tanzanianen, die nooit eerder een autoritair heerser hebben gehad, laten zien dat hij van plan is in de voetsporen te treden van de velen die de regio wel gekend heeft.

Vooral Magufuli’s aanval op de persvrijheid is zorgwekkend. In juni 2017 legden de autoriteiten de populaire Swahili krant Mawio een verschijningsverbod van twee jaar op nadat deze een verhaal over belastingontwijking door lokale mijnbedrijven bracht. Het artikel noemde de namen van de voormalige Tanzaniaanse presidenten Benjamin Mkapa en Jakaya Kikwete, waarvan de overheid beweerde dat dit een overtreding van de Media Servies Act uit 2016 was.

Toen werden in januari vijf prominente tv-zenders beboet omdat ze een verklaring hadden uitgezonden van het Legal and Human Rights Center over mogelijke rechtenschendingen tijdens de lokale verkiezingen van afgelopen jaar.

Subscribe now

Exclusive explainers, thematic deep dives, interviews with world leaders, and our Year Ahead magazine. Choose an On Point experience that’s right for you.

Learn More

Nu de traditionele nieuwsorganisaties gemuilkorfd zijn richt de staat zijn pijlen op de onlinemedia. In maart begon de Tanzania Communications Regulatory Authority van bloggers en digitale uitgevers te eisen om zich bij de overheid te registreren en om 920 dollar voor een vergunning te betalen. De Electronic and Postal Communications (Online Content) Regulations eisen hiernaast van internetcafés dat ze surveillancecamera’s ophangen en van bloggers dat ze de bezoekers van hun site en andere operationele details rapporteren. Van iedereen die content post waarvan beoordeeld wordt dat deze ‘ergernis veroorzaakt, dreigt met schade of kwaad, of misdaad aanmoedigt of uitlokt,’ of ‘de nationale veiligheid of  volksgezondheid en veiligheid’ op het spel zet kan de kostbare vergunning worden ingetrokken.

Het Tanzaniaanse hooggerechtshof heeft een tijdelijk rechterlijk bevel uitgegeven dat de nieuwe regelgeving blokkeert; desalniettemin krijgt de regering nog steeds haar zin. Zo volgden toen het invloedrijke online klokkenluidersplatform Jamii Forums midden juni stopte met publiceren omdat het de regels overtrad andere bloggers vrijwillig dit voorbeeld.

Mediakanalen zijn niet de enige slachtoffers van de aanvallen van Magufuli; ook organisaties uit het maatschappelijk middenveld zijn doelwit. Zo begon de regering eind 2017 met wat het een ngo ‘verificatie’ oefening noemde, ogenschijnlijk om de federale database van niet-gouvernementele organisaties te updaten, maar waarschijnlijk veel meer gericht op het indammen van het aantal groepen dat buiten overheidscontrole opereert. Registratie was zo kostbaar en tijdrovend dat veel organisaties werden gedwongen om te kiezen tussen sluiting of illegaal verder opereren.  

Afrikaanse regeringen vergezellen inmiddels tientallen organisaties uit het maatschappelijk middenveld in het beroep op Magufuli om zijn koers te wijzigen. Maar op dit moment bolstert een atmosfeer van straffeloosheid degenen die de intentie hebben om verdedigers van de mensenrechten, journalisten, en oppositieleiders tot zwijgen te brengen. In april werd er op pogingen om protesten tegen de regering te organiseren met bedreigingen en intimidatie van hogerhand gereageerd. Een politiefunctionaris waarschuwde zelfs dat iedereen die het verbod van de regering om te demonstreren negeerde ‘uiteengeslagen zouden worden als waren het zwerfhonden.

Dit soort dreigingen komt te midden van een vloedgolf aan politiek geweld. In september 2017 bijvoorbeeld werd Tundu Lissu, een uitgesproken criticus van de regering, neergeschoten tijdens een mislukte liquidatiepoging. Twee maanden later werd Azory Gwanda, een freelance journalist die verschillende nieuwsverhalen schreef over de moorden op lokale functionarissen en politieagenten, ontvoerd en is nog steeds vermist. En in februari vermoordden aanvallers met machetes oppositiepoliticus Godfrey Luena voor zijn eigen huis.

Waarom zijn Magufuli en zijn achterban zo vastberaden dissidenten de mond te snoeren? Sommige analisten geloven dat de president probeert de macht van de heersende Chama Cha Mapinduzi partij in beton te gieten. Anderen betogen dat de anti-corruptie beweging van Magufuli de elite van de CCM in de armen van de oppositie heeft gedreven, en dat zijn politieke overleven afhangt van het elimineren van de bedreiging die ze nu vormen.

Wat de reden ook moge zijn, er bestaat geen excuses voor door de regering gesanctioneerde aanvallen op de vrijheid van meningsuiting, associatie, en vergadering. Twee jaar geleden kwam Magufuli – die bekend staat als de ‘Bulldozer’ – aan de macht met de belofte om omkoping te beëindigen en om verspillende overheidsuitgaven in te perken. Hoe nobel deze doelen ook zijn, ze zullen worden overschaduwd als hij doorgaat met zijn campagne tegen degenen die hem hun hoop hebben toevertrouwd.

Vertaling Melle Trap

http://prosyn.org/ceJQY2e/nl;

Cookies and Privacy

We use cookies to improve your experience on our website. To find out more, read our updated cookie policy and privacy policy.