0

Een einde aan malaria

JEDDAH – Malaria is lang één van de grote dodelijke ziekten van ons tijdperk geweest. Data van de Wereldgezondheidsorganisatie laten zelfs zien dat tot de helft van de wereldbevolking gevaar loopt. Maar ruwweg 90% van de malariagevallen en 92% van de malariadoden komen voor in slechts één regio: Sub-Sahara-Afrika.

Europa en Noord-Amerika zijn volledig vrij van malaria. Maar kinderen in Sub-Sahara-Afrika krijgen vaak meerdere aanvallen van de ziekte te verduren voordat ze vijf jaar oud zijn. 70% van de aan malaria gerelateerde sterfgevallen zijn kinderen onder de vijf. Zwangere vrouwen die de ziekte oplopen kunnen met ernstige complicaties te maken krijgen.

Het goede nieuws is dat het gevecht tegen malaria de laatste tijd aan momentum heeft gewonnen, waarbij het aantal infecties op de meeste plekken gestaag naar beneden gaat, en het dodental door malaria sinds 2010 met 29% gedaald is. Deze vooruitgang kan gedeeltelijk toegeschreven worden aan innovatie, inclusief nieuwe snelle diagnostische tests die binnen minuten werken, meer toegankelijke en betaalbare anti-malariamedicijnen, en het groeiende gebruik van duurzame met insecticiden behandelde muskietennetten (long-lasting insecticide treated nets, ofwel LLINs). Ook een groter engagement van de gemeenschap heeft geholpen, met populaire musici, mediaorganisaties, en religieuze leiders die zich sterk maken voor krachtiger actie tegen malaria.

Senegal is één van de landen met de grootste afname in gevallen. Bijna 86% van de bevolking gebruikt nu LLINs en de meeste mensen hebben toegang tot snelle diagnostische tests zowel als tot artemisinine-gebaseerde combinatietherapie, die gratis door de overheid en donoren worden aangeboden. Zorgwerkers uit de gemeenschap hebben onder directie van een effectief nationaal programma geleid door de zorgminister van het land Awa Marie Coll-Seck een hoofdrol gespeeld in het bewerkstelligen van vooruitgang.

De resultaten zijn indrukwekkend. In 2001 was bijna 36% van de poliklinische bezoeken in Senegal malaria-gerelateerd. Volgens het Nationale Malaria Controle Programma (NMCP) bedroeg dat cijfer vorig jaar nog maar 3,3%. Tijdens deze zelfde periode daalde het aantal malaria-gerelateerde doden van bijna 30% naar net boven de 2%. Het in de VS gevestigde Centers for Disease Control rapporteert dat het aantal kinderen onder de vijf geïnfecteerd met malaria van 2008 tot 2010 met 50% daalde.

Senegal hoopt om in 2020 de fase van pre-eliminatie te bereiken (door het NCMP gedefinieerd als minder dan vijf gevallen per 1000 mensen op jaarbasis), waarbij de WHO malaria als geheel geëlimineerd zou aanmerken in 2030. Maar dit zal geen gemakkelijke opgave worden. Senegal heeft meer middelen nodig, een sterker engagement van de regering, meer hulp van ontwikkelingspartners, en een grotere betrokkenheid van de gemeenschap.

Het is tegen deze achtergrond dat het Lives en Livelihoods Fund (LLF) – een subsidiefaciliteit gelanceerd door de Islamitische Ontwikkelingsbank (IOB) en de Bill & Melinda Gates Foundation – zich heeft verbonden aan het Senegalese gevecht tegen malaria. Het LLF combineert 500 miljoen dollar van donoren – waaronder het King Salman Humanitarian Aid and Relief Center uit Saudi-Arabië, het Qatar Fund for Development, het Abu Dhabi Fund for Development, en het Islamic Solidarity Fund for Development (ISFD) – met twee miljard dollar financiering van de IOB voor zorg, landbouw, en infrastructuurprojecten op het platteland. Overzien door het IOB is het LLF het grootste initiatief in zijn soort uit het Midden-Oosten, dat tot doel heeft om de hulpmiddelen beschikbaar voor ontwikkeling in de dertig minst ontwikkelde landen met de laagste lonen binnen de moslimwereld uit te breiden.

Eén van de eerste projecten van het LLF wordt een malaria pre-eliminatieproject van 32 miljoen dollar in Senegal. Het bestuursorgaan van het LLF, het Impact Committee (waarvan ik plaatsvervangend lid ben, als vertegenwoordiger van de ISFD) keurde afgelopen september de plannen voor het eerste jaar goed. De Senegalese regering heeft het project – een opgeschaalde versie van het eerder succesvolle NMCP – in februari goedgekeurd.

Als resultaat hiervan zullen vijfentwintig districten in vijf regio’s van Senegal geholpen worden in het bereiken van pre-eliminatie van malaria, waarvan bijna vier miljoen mensen (ongeveer 25% van de Senegalese bevolking) direct of indirect zullen profiteren.

In ben onlangs naar Senegal gereisd om de vooruitgang van het project te evalueren. De andere leden van het Impact Committee en ik hebben Coll-Seck en andere nationale leiders ontmoet, die het belang van het project onderschreven. Het meest indrukwekkende deel van de reis was ons bezoek aan de zorgpost Deggo in de buitenwijken van Dakar waar zorgwerkers en vrijwilligers uit de gemeenschap ons over hun voortdurende inspanningen om de ziekte te bestrijden vertelden. We verlieten de ontmoeting in het volste vertrouwen dat het project zowel over de juiste vaardigheden als de nodige inzet kan beschikken om te slagen.

Investeringen in de strijd tegen malaria, zoals die door het LLF, vallen onder de meest kosteneffectieve zorginterventies, die brede socio-economische voordelen opleveren. Een gezond kind maakt meer kans om naar school gaan, wat resulteert in een betere scholing, net zoals een gezonde volwassene een stabiel inkomen kan verdienen, wat weer resulteert in minder armoede en honger. Gezonde werknemers zijn productiever, en drijven de economische productie op. Malariavrije gemeenschappen kunnen hun zorgbegrotingen richting andere plagen dirigeren, zoals niet-overdraagbare of genegeerde tropische ziekten.

Vooruitgang in de strijd tegen malaria zal ook vooruitgang richting verschillende Sustainable Development Goals betekenen (de doelen van de Verenigde Naties waar wereldleiders het in 2015 over eens werden), van het uitroeien van armoede tot het uitbannen van te voorkomen sterfgevallen bij kinderen onder de vijf. Als we deze strijd willen winnen is, vooral in Sub-Sahara-Afrika, meer financiering van fondsen als het LLF dé manier om dit te bewerkstelligen.

Vertaling Melle Trap