5

Ruslands neo-feodale kapitalisme

WASHINGTON, DC – Het Rusland van Vladimir Poetin lijkt steeds meer op de verkalkte en stagnerende Sovjet-Unie uit het tijdperk van Leonid Brezjnev. Maar op één terrein blijft het regime van Poetin een innovator: dat van de corruptie. In dit achttiende jaar van de heerschappij van Poetin heeft een nieuwe vorm van handjeklap-kapitalisme vaste voet onder de grond gekregen.

Het afgelopen decennium heeft Poetin toegezien op een grote renationalisatie van de Russische economie. De staatssector groeide van 35% van het bbp in 2005 naar 70% in 2015. Het lijkt erop dat, in Lenins woorden, de staat de controle weer in handen heeft gekregen over de sleutelsectoren van de economie.

En toch heeft het er de schijn van dat staatsbedrijven als de energiegiganten Gazprom en Rosneft als moderne bedrijven opereren. Zij hebben immers regels en beleid over ondernemingsbestuur, toezichthouders en managementlagen, en jaarlijkse aandeelhoudersvergaderingen. Ze ondergaan onafhankelijke internationale controles van hun boekhouding, publiceren jaarcijfers en houden er raden met onafhankelijke commissarissen op na.

Maar schijn kan bedriegen. De regels en het beleid van grote staatsbedrijven zijn louter formaliteiten. Deze bedrijven worden niet eens écht door de staat bestuurd. In plaats daarvan zijn ze in handen van een kleine groep handlangers – voormalige KGB-officieren, ministers en hoge functionarissen in de regering van de president – die optreden als de persoonlijke vertegenwoordigers van Poetin.