12

Maak de renationalisering van Europa zo snel mogelijk ongedaan

NEW YORK – In plaats van af te zwakken is de eurocrisis de afgelopen maanden alleen maar erger geworden. De Europese Centrale Bank (ECB) is erin geslaagd een beginnende kredietcrisis in de kiem te smoren dankzij haar programma van langetermijnkredieten (LTRO). Daarbij werd tegen een zeer lage rente van 1% ruim een biljoen euro geleend aan de banken van de eurozone. De financiële markten werden hierdoor tot rust gebracht, en de daaropvolgende beursrally heeft het onvermogen van de debiteurenlanden om hun schulden af te lossen tijdelijk aan het gezicht onttrokken. Maar dit effect zal binnenkort waarschijnlijk zijn uitgewerkt.

De fundamentele problemen zijn niet opgelost; de kloof tussen crediteuren- en debiteurenlanden blijft zich verbreden. De crisis is een wat minder schokkerige, maar in potentie dodelijker fase binnengegaan.

Aan het begin van de crisis was het uiteenvallen van de eurozone nog ondenkbaar; de bezittingen en schulden in euro's waren onderling zo versmolten, dat een uiteenvallen van de zone een oncontroleerbare ineenstorting zou hebben veroorzaakt. Maar naarmate de crisis voortschreed heeft het financiële systeem van de eurozone zich steeds meer geheroriënteerd langs nationale lijnen.

Deze trend heeft de afgelopen maanden aan vaart gewonnen. De LTRO heeft Spaanse en Italiaanse banken in staat gesteld deel te nemen aan een vorm van speculatie in hun eigen staatsobligaties, die zeer winstgevend en weinig risicovol is. En de voorkeursbehandeling die de ECB genoot ten aanzien van haar Griekse staatsobligaties zal andere beleggers ontmoedigen hun geld in staatsobligaties te steken. Als dit nog een paar jaar zo voortduurt, wordt het uiteenvallen van de eurozone zonder ineenstorting mogelijk: de omelet zou dan zogezegd terugspringen naar de eierdop. Maar de centrale banken van de crediteurenlanden zouden dan wel blijven zitten met grote, moeilijk afdwingbare vorderingen op de centrale banken van de debiteurenlanden.