14

De waarheid achter ‘fake news’

NEW YORK – De hedendaagse digitale apparatuur en sociale netwerken bieden zoveel informatie dat zelfs de meest gewiekste gebruiker deze niet geheel kan evalueren. We lijken te leven in een versie van Aldous Huxleys’s Brave New World, waarin de waarheid verdrinkt in een zee van irrelevantie. Maar de toekomst hoeft niet perse het dystopia te worden dat het heden lijkt te suggereren.

Het aandeel Amerikanen dat zijn nieuws uit sociale media haalt is de afgelopen jaren snel gestegen, tot 62% in 2016. En toch zien professionals in de media, wetenschap, technologie, en uitgeverij het web volgens een recente studie door het Pew Research Center steeds meer als een afvoerput geregeerd door haatzaaierij, woede, en internettrollen.

Veel van wat dezer dagen op onze digitale deurmat valt het best te omschrijven als ‘fake news’: hoaxes, propaganda, en andere vormen van misinformatie. Maar alhoewel fake news een bruikbaar label is voor een maar al te reëel probleem vertelt dit ons niet of we nu dan eigenlijk in een ‘post-feitelijke’ wereld leven, en wie we hier als dit inderdaad het geval is voor verantwoordelijk moeten houden. Om deze vragen te beantwoorden moeten we de infrastructuur van nepnieuws onderzoeken.

Veel van de anonieme politieke hobbyisten en sociale hackers die nepnieuws creëren en verspreiden doen dit op Reddit. Met rond de 300 miljoen maandelijkse gebruikers wereldwijd is Reddit vanaf heden de op drie na meest bezochte website van de VS en de achtste ter wereld.

Een neutrale toeschouwer die Reddit bezoekt treft wat lijkt op een Web 1.0 message board aan dat vol staat met vrijwel niet te ontcijferen jargon en acroniemen, zoals ‘HH’, ‘cucks’, ‘centipedes’, en ‘God Emperor of the Internet’. Dit zijn codewoorden voor de insiders, die niet toevallig gekozen zijn. Ze refereren respectievelijk aan ‘Heil Hitler’, critici van het zogenoemde ‘alt-right’, Trump-supporters, en, natuurlijk, aan Trump zelf.

Ondanks dat de site zeer populair is wordt Reddit in de reguliere media alleen maar aangehaald wanneer zijn meest controversiële conversaties overkoken, zoals in 2008 toen een subpagina van Reddit geheten ‘jailbait’ gebruikers een platform bood om kinderporno uit te wisselen. Na publieke woede hierover heeft Reddit deze zogeheten subreddit in 2011 in de bam gedaan, net als toen het grote publiek een subreddit over het stalken van vrouwen geheten ‘CreepShots’ ontdekte.

Toch wordt er op de site nog steeds vrij vrouwenhaat en haatzaaierij gespuid. Slecht vermomd als vrijheid van meningsuiting heeft Reddit subreddits gehost met titels als ‘BeatingWomen���, ‘FatPeopleHate’, en ‘The Chimpire’ (die racisme bevorderde). Meest recent hostte een subreddit met de naam ‘Pizzagate’ theorieën die beweerden dat Hillary Clinton een kinderpornonetwerk runde vanuit een pizzeria in Washington, DC. Toen Edgar Maddison Welch zich voorzien van een automatisch wapen bij dit etablissement meldde en om zich heen begon te schieten namen de media eindelijk, maar slechts kortstondig, notie van de rol van Reddit in het fake news fenomeen.

Oprichter van Reddit Alexis Ohanian op zijn beurt lijkt zich weinig zorgen te maken over de potentiele gevaren van zijn website. Toen Ohanian dit jaar de belangrijkste spreker was op het populaire SXSW Interactive Festival in Austin, Texas sprak hij niet over de dunne lijn tussen vrijheid van meningsuiting en haatzaaien. Ook had hij het niet over de beruchte Reddit subpagina ‘The_Donald’ die meer dan 300.000 geregistreerde gebruikers heeft en wellicht een cruciale rol heeft gespeeld in de verkiezing van Donald Trump. In plaats daarvan had hij het over een Reddit-gebruiker met de naam ‘Shitty Watercolour’ en verklaarde hij ‘pseudonimiteit’ tot het toppunt van ongecensureerde vrijheid van meningsuiting. Tijdens een ‘ask me anything’ sessie na zijn speech beantwoordde Ohanian geen vragen over Pizzagate, ‘The_Donald’, of haatzaaierij.

Zeker, Reddit is niet de enige supporter van het type online anonimiteit dat gebruikers in staat stelt om zonder consequenties haatzaaierij en nepnieuws te verspreiden. En er zijn ook mensen die zich zorgen maken dat het opschonen van Reddit de trollen alleen maar ondergronds zal doen gaan richting minder openbare sites zoals Voat. Maar terwijl andere grote onlineplatforms zoals Facebook stappen ondernemen om dit probleem aan te pakken blijft Reddit onvermurwbaar.

Reddit’s relatieve immuniteit voor kritiek kan wellicht zijn onverschilligheid verklaren. Als één van de tien sites met het meeste internetverkeer in Amerika fungeert deze als belangrijk afzetkanaal voor media die het gebruiken om hun aantal pageviews te vergroten en daarmee hun advertentie-inkomsten.

Reddit zelf is in handen van een aantal bekende namen. De grootse aandeelhouder is Advance Publications, de moedermaatschappij van Condé Nast; onder de andere investeerders zijn namen als Marc Andreessen, Peter Thiel, Sam Altman, Ron Conway, Snoop Dogg, Jared Leto, en Josh Kushner, de broer van Witte Huis hoofdadviseur Jared Kushner. Droevig genoeg lijkt geen enkele van deze beroemde investeerders te hebben geprotesteerd tegen Reddit’s hosting van subpagina’s met namen zoals ‘WhiteNationalism’, ‘rapeisfun’, ‘BurningKids’, ‘cutefemalecorpses’, et cetera.

Fake news is een symptoom van een groter probleem. Omdat de advertentie-inkomsten blijven teruglopen zijn mediaorganisaties steeds wanhopiger op zoek naar kliks. De meeste lezers kennen geen scrupules om nieuws te delen of retweeten dat hun eigen vooroordelen en meningen onderschrijft. En technologiebedrijven halen hun schouders op en stellen dat ze ‘slechts een platform’ zijn terwijl ze winst maken op al het internetverkeer dat nepnieuws oplevert.

Dus wat kunnen nieuwsconsumenten doen om terug te vechten tegen nepnieuws? Om te beginnen zouden ze moeten eisen dat vertrouwde mediakanalen hun content niet hosten op anonieme sites als Reddit. En we moeten meer druk uitoefenen op bedrijven als Advance Publications om de verantwoordelijkheid te nemen voor de sites die ze bezitten en voor wat zich daar allemaal afspeelt.

Maar bovenal betekent dit het inperken van de cultuur van digitale anonimiteit die haatzaaierij en misinformatie faciliteert. Digitale platforms zouden moeten eisen dat mensen die ideeën verkondigen en informatie delen hun naam onder hun bijdragen zetten. Pseudoniemen zijn immers voor schrijvers van fictie.

Vertaling Melle Trap