Healthcare professionals who have been recruited to work in Sierra Leone The Times/Getty Images

We moeten de Afrikaanse gezondheidszorg verbeteren

FREETOWN, SIERRA LEONE – Eind oktober heeft de Internationale Federatie van Rode Kruis- en Rode Halve Maanverenigingen (IFRC) bevestigd wat velen al lang vermoedden: miljoenen dollars die zijn gedoneerd voor de strijd tegen de Ebola-uitbraken in Guinee en Sierra Leone zijn verkeerd beheerd en gestolen. 's Werelds oudste humanitaire organisatie was “woest” over de bevindingen, zo werd gezegd.

The Year Ahead 2018

The world’s leading thinkers and policymakers examine what’s come apart in the past year, and anticipate what will define the year ahead.

Order now

Het behoeft geen betoog dat ze niet de enige waren.

Ik was de nationale coördinator van de begrafenissen van Ebola-slachtoffers in Sierra Leone op het hoogtepunt van de epidemie. Gedurende vrijwel de gehele crisis, die begon in 2014, hadden we niet genoeg apparatuur en materiaal om de uitbraak van het dodelijke virus in te dammen. We verloren heel veel gezondheidszorgwerkers als gevolg van de schaarste aan middelen, en de gedachte dat ik mijn eigen leven zou kunnen verliezen – waardoor ik een gezin en twee jonge kinderen zou achterlaten – joeg mij dagelijks angst aan. Dit waren tijden van zorg voor mijn land.

Die bezorgdheid is nog niet verdwenen. Mijn gedachten keren regelmatig terug naar collega's die tijdens de heroïsche strijd zijn gevallen. En nu, met de bevestiging dat grote bedragen aan hulpgelden zijn gestolen, wordt het verdriet vergroot door woede en teleurstelling – over de fraude zelf, maar ook door wat die zegt over de inspanningen van Afrika om de toegang tot de gezondheidszorg te verbeteren, evenals de resultaten daarvan.

De welig tierende fraude laat zien hoe problematisch het kan zijn als donoren hun middelen via grote NGO's als het Rode Kruis laten lopen. En de onthulling van de IFRC is waarschijnlijk slechts het topje van de ijsberg. De minister voor Volksgezondheid van Sierra Leone heeft in mei 2015 voor het eerst gewaarschuwd voor de mogelijkheid van wijdverbreide fraude; hij heeft zelfs opgeroepen tot een volledige verantwoording van het ontvangen en uitgegeven geld. Helaas werd zijn verzoek grotendeels genegeerd.

De daaropvolgende stilte was beklagenswaardig, maar niet verrassend; het volgen van donorgelden is buitengewoon moeilijk. Als regeringen en private donoren monetaire hulp beloven, gaan de fondsen doorgaans langs een keten van grote groepen die bepalen hoe het geld zal worden besteed. Maar vaak wordt er nooit een volledige verantwoording afgelegd. Het VN-kantoor voor de Coördinatie van Humanitaire Aangelegenheden schat bijvoorbeeld dat $3,3 mrd werd gedoneerd aan de landen die het hardst door Ebola getroffen werden. En toch blijkt uit de gegevens van het kantoor niet hoe het geld werd besteed.

Er bestaat wijdverbreide overeenstemming tussen overheden, ontwikkelingspartners en hulporganisaties dat tijdens een crisis zoals die veroorzaakt door Ebola – of welke andere noodtoestand op het gebied van de volksgezondheid ook –  krachtig financieel management cruciaal is. Slechts met gedisciplineerd begroten kunnen gezondheidswerkers adequaat uitgerust en betaald, ziekenhuizen bevoorraad en triage-centra geopend worden. Als goedbedoelde beloften degenen die in nood verkeren niet bereiken, is het gevolg een gebrek aan middelen – van een tekort aan artsen tot een tekort aan voertuigen om de zieken te vervoeren en de doden te begraven.

Woede was mijn eerste emotie nadat ik had gehoord van de IFRC-financieringsfraude. Maar het is mijn tweede sentiment – teleurstelling – dat Afrika vooruit moet brengen. Als het continent winst wil boeken bij het bereiken van universele gezondheidszorg en het verbeteren van de kwaliteit van de gezondheidszorg voor iedereen, moet het beginnen ervoor te zorgen dat de hulpmiddelen doelmatig en eerlijk worden gebruikt.

Er is enige vooruitgang geboekt bij het versterken van de nationale planprocessen en -principes. En volgens de UHC 2030 Alliance, die haar best doet de kwaliteit van en de toegang tot gezondheidszorgsystemen in de hele wereld te verbeteren, hebben de ontvangende landen veel meer gedaan dan hun internationale tegenhangers om effectievere budgettaire raamwerken in te richten. Maar Afrika heeft nog steeds een lange weg te gaan voordat de systemen voor financieel beheer en aanbesteding aan toereikende normen voldoen.

Om de kwaliteit van Afrika's gezondheidszorgsystemen te verbeteren en een herhaling van het Ebola-financieringsfiasco van de IFRC te voorkomen, hebben landen die hulp ontvangen betere protocollen voor het financieel beheer nodig. Als zich een noodtoestand op het gebied van de volksgezondheid voordoet, is onmiddellijke hulp cruciaal. Maar als het de bedoeling is dat die hulp op de juiste manier wordt besteed, moeten de ontvangende landen reeds in staat zijn grote geldbedragen op transparante wijze te beheren. Het doel moet zijn ervoor te zorgen dat de ontvangende landen inzicht hebben in hoe de donorfondsen worden besteed.

Op dit moment gebeurt het tegenovergestelde, en de meeste Afrikaanse landen zijn als de uitgedroogde matroos die ronddobbert op zee – we zien overal geld, maar kunnen het niet gebruiken. Om uit de oceaan van hulpmiddelen te kunnen drinken, moeten de Afrikaanse landen eerst de controle in handen zien te krijgen over financiering van hun gezondheidszorg.

Om dit te doen, moeten de hulpmiddelen doelmatig worden besteed. Een regionale en sector-brede aanpak is van cruciaal belang voor de verbetering van de coördinatie en het voorkomen van duplicaties. Na de oorlog en de genocide in Rwanda eiste de regering van dat land bijvoorbeeld dat alle ontwikkelingspartners zich zouden laten leiden door de agenda van de overheid. Vandaag de dag behoort Rwanda tot de wereldleiders als het gaat om de toegang tot gezondheidszorg en de resultaten daarvan. De ervaringen van Rwanda moeten dienen als een model voor andere landen.

Toen de wereld in december de Universal Health Coverage Day (Dag voor de Universele Gezondheidszorgdekking) vierde, dacht ik na over de verschrikkingen van de afgelopen paar jaar, en over de stappen die we moeten zetten om de gezondheidszorg in de toekomst te verbeteren. In Sierra Leone en op andere plekken moet de nadruk liggen op de kracht van leiderschap, bestuur en partnerschappen. Maar bovenal moeten we onze collectieve ontevredenheid over mislukkingen uit het verleden gebruiken om de pogingen van brandstof te voorzien om gezondheidszorg van hoge kwaliteit een realiteit te maken voor iedereen.

Vertaling: Menno Grootveld

http://prosyn.org/ECMEUWA/nl;

Handpicked to read next