stiglitz278_ Chip SomodevillaGetty Images_joe biden Chip Somodevilla/Getty Images 

Het herstel van Amerikaʼs grootsheid

NEW YORK – Julia Jackson, de moeder van Jacob Blake, een jonge zwarte man uit Kenosha, Wisconsin, die zeven maal in zijn rug werd geschoten door de politie, had gelijk toen ze zei: ʻAmerica is great when we behave greatlyʼ (ʻAmerika is geweldig als we ons goed gedragenʼ). Helaas heeft president Donald Trump Amerika de afgelopen vier jaar precies de tegenovergestelde richting in gestuurd.

De hele geschiedenis van het land lijkt op het spel te staan nu Trump de kiezers weer onder ogen moet komen op 3 november. Het is 160 jaar geleden dat de Verenigde Staten probeerden af te rekenen met de ʻoerzondeʼ van de slavernij. Bij die gelegenheid uitte president Abraham Lincoln de beroemde waarschuwing ʻA house divided against itself cannot standʼ (ʻEen huis dat intern verdeeld is kan niet overeind blijven staanʼ). Toch zijn onder Trump alle scheidslijnen in Amerika alleen maar scherper en groter geworden.

Het is geen verrassing dat de rijken rijker zijn geworden onder Trump, gezien het feit dat hij de neiging heeft om de economische prestaties van het land af te meten aan de prestaties van de aandelenmarkt, waar de rijkste 10 procent van de Amerikanen 92 procent van de aandelen in handen heeft. Terwijl de beurskoersen nieuwe records zijn blijven breken, is dat ook gebeurd met de Amerikaanse werkloosheid. Zoʼn 30 miljoen inwoners van de VS maken nu deel uit van huishoudens waar niet genoeg te eten is, en de meesten van degenen op de onderste helft van de inkomensladder leven van salarisstrook naar salarisstrook. In een land dat toch al verscheurd wordt door toenemende ongelijkheid hebben de Republikeinen van Trump niet alleen de belastingen voor miljardairs en bedrijven verlaagd, maar ook beleid ten uitvoer gelegd dat zal leiden tot hogere belastingen voor de overgrote meerderheid van de middeninkomens.

Zoals Martin Luther King, Jr. een halve eeuw geleden al opmerkte, zijn raciale en economische onrechtvaardigheid onlosmakelijk met elkaar verbonden in Amerika. Ik was erbij toen 57 jaar geleden de Mars op Washington plaatsvond en King zijn hartverscheurende ʻI Have a Dreamʼ-toespraak hield, en wij allemaal ʻWe shall overcome somedayʼ (ʻOp een dag zullen we zegevierenʼ) zongen. Als naïeve twintigjarige kon ik destijds niet bevroeden dat op een dag nog zó ver in de toekomst zou liggen en dat, na een korte periode van vooruitgang, het streven naar raciale en economische gerechtigheid zou vastlopen.

Het is nu ruim vijftig jaar geleden dat het rapport van de Kerner Commission over de rassenrellen van 1967 verscheen, en toch is de raciale ongelijkheid onverminderd groot gebleven. De voornaamste conclusie van het rapport is nog steeds relevant: ʻOns land beweegt zich in de richting van twee samenlevingen, een zwarte en een witte – van elkaar gescheiden en ongelijk.ʼ Misschien kan het land onder een presidentschap van Joe Biden eindelijk een andere weg inslaan.

Intussen zal de COVID-19-pandemie de bestaande ongelijkheden blijven blootleggen en verscherpen. In plaats van een ziekteverwekker die iedereen in gelijke mate kan treffen, is het coronavirus vooral een bedreiging voor degenen die toch al in slechte gezondheid verkeren. Daar zijn er velen van in een land dat de toegang tot gezondheidszorg nog steeds niet als een fundamenteel recht beschouwt. In feite is het aantal onverzekerde Amerikanen met miljoenen toegenomen onder Trump, na onder president Barack Obama dramatisch te zijn afgenomen; en zelfs vóór de pandemie was de gemiddelde levensverwachting onder Trump al gedaald tot onder het niveau van het eerste decennium van deze eeuw.

Je kunt geen gezonde economie hebben zonder gezonde beroepsbevolking, en het zou vanzelf moeten spreken dat een land waar de gezondheid van de bevolking afneemt nog een lange weg te gaan heeft voordat het ʻgeweldigʼ kan zijn. Zoals ik in januari al schreef, was de economische staat van dienst van Trump ook vóór de pandemie al weinig indrukwekkend – en dat was niet onverwacht. In plaats van het Amerikaanse handelstekort te verminderen, heeft de slecht doordachte handelsoorlog van Trump dit tekort in nog geen drie jaar tijd met ruim 12 procent doen oplopen. In deze zelfde periode werden minder banen geschapen dan in de laatste drie jaar van de regering-Obama. Bovendien was de groei bloedeloos en vertoonde die al tekenen van verflauwing na de suikerroes die het gevolg was van de belastingstimulans van 2017. Deze heeft niet geleid tot meer investeringen, maar het federale begrotingstekort wel boven de drempel van 1 biljoen dollar getild.

De roekeloze regeerstijl van Trump, in de rug gesteund door de Republikeinen in het Congres, heeft het land de wapens uit handen geslagen om adequaat te reageren op de volgende crisis, die al direct om de hoek bleek te liggen. Toen de miljardairs, die maar wat graag als donors van de Republikeinse partij optraden, en hun bondgenoten uit het bedrijfsleven in 2017 op cadeautjes uit waren, was er meer dan genoeg geld beschikbaar. Maar nu huishoudens, kleine bedrijven en cruciale openbare diensten wanhopig op zoek zijn naar steun, beweren de Republikeinen dat de kas leeg is.

Voorzover de strijd tegen de pandemie iets wegheeft van een oorlogsmobilisatie, zitten de VS in hun maag met een opperbevelhebber die alleen maar oog heeft voor zijn eigen belangen, terwijl hij alle anderen in gevaar brengt door wetenschap en deskundigheid van de hand te wijzen. Het is geen wonder dat de VS tot de slechtst presterende landen ter wereld behoren als het gaat om het in toom houden van de pandemie en het in goede banen leiden van de economische gevolgen ervan. Amerika kent nu een maandelijks sterftecijfer dat drie maal zo hoog ligt als tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Al in een vroeg stadium van het presidentschap van Trump heeft de auteur Michael Lewis gewaarschuwd dat de oorlog van Trump en zijn handlangers tegen de ʻdeep stateʼ ervoor zou zorgen dat de VS niet goed zouden zijn voorbereid op toekomstige schokken. Het land schudt nu op zijn grondvesten als gevolg van een pandemie die te voorzien was, en blijft aan de genade overgeleverd van een dreigende klimaatcrisis, sociaal-economische crises, en crises van de democratie en de raciale gerechtigheid, om maar te zwijgen van de steeds groter wordende verschillen tussen stad en platteland, kuststaten en binnenland, en jong en oud.

Trump heeft twee van de belangrijkste ingrediënten van de nationale grootsheid op de korrel genomen: de sociale solidariteit en het publieke vertrouwen. Landen die deze eigenschappen koesteren hebben de pandemie en de economische gevolgen ervan veel beter in goede banen kunnen leiden. Hoe kan een land dat op deze punten achterligt bij de rest van de wereld een claim leggen op nationale grootsheid?

De beste hoop van Amerika ligt nu bij Biden, wiens grootste kracht zijn vermogen is om een verdeelde bevolking weer bij elkaar te brengen. Hoewel de scheuren in het land te groot zijn geworden om binnen korte tijd te helen, schuilt er wel enige waarheid in het cliché dat ʻde tijd alle wonden heelt.ʼ

Maar dat helen zal niet vanzelf gaan. Het is aan de Amerikanen om een project van nationale vernieuwing te omarmen. Gelukkig wil een grote populatie jongeren deze uitdaging wel aangaan.  Amerika kan alleen weer ʻgrootsʼ worden als het land hun enthousiasme benut, solidair is en zijn reeds lang bestaande beginselen en aspiraties nieuw leven inblaast.

Vertaling: Menno Grootveld

https://prosyn.org/JXLnANPnl