0

Afrika’s verborgen honger

DAR ES SALAAM – Iets meer dan twintig jaar geleden schokte de Zuid-Afrikaanse fotograaf Kevin Carter de wereld met een controversionele foto van een uitgehongerd Soedanees kind dat tijdens een hongersnood door een gier bekeken wordt. Criticasters keurden het beeld af als ‘rampenporno’ en noemden het een voorbeeld van hoe de internationale media de weer eens sensatie maakten van Afrikaanse problemen.

Maar die foto stoort mij niet. Het stoort mij veel meer dat de omstandigheden die de foto laat zien twee decennia later nog ongeveer hetzelfde zijn. Elk jaar sterven er op de wereld nog steeds 3,1 miljoen kinderen van de honger.

Erdogan

Whither Turkey?

Sinan Ülgen engages the views of Carl Bildt, Dani Rodrik, Marietje Schaake, and others on the future of one of the world’s most strategically important countries in the aftermath of July’s failed coup.

Als Afrikaanse dokter weet ik dat de verwoestingen die door ernstige ondervoeding en honger aangericht worden niet altijd zichtbaar zijn. Ze zijn niet altijd zo duidelijk als de uitstekende ribben van spookachtige kinderen die aan voedselslangetjes verbonden zijn, zoals ik gewoon was te zien op ziekenzalen in Tanzania. Chronische ondervoeding, of ‘verborgen honger’ toont zich op andere manieren, maar kan net zo rampzalig en dodelijk zijn. En terwijl sterfgevallen door veel andere ziekten, waaronder acute ondervoeding, zijn gedaald blijft de verborgen honger hradnekkig.

In de laatste twintig jaar is er een ongelooflijk succes behaald in het gevecht tegen HIV, tuberculose en malaria. Nieuwe HIV-infecties zijn zelfs met 50% gedaald in sommige landen in Afrika, waarbij de AIDS-gerelateerde sterfgevallen met 30-48% naar beneden zijn gegaan; gevallen van TBC zijn met 40% afgenomen en malariagevallen met 30%.

Maar groeiachterstanden in de vroege kindertijd als resultaat van ondervoeding blijven veel voorkomen en zijn in diezelfde periode slechts met zo’n 1% afgenomen. In Afrika blijft honger de belangrijkste doodsoorzaak onder kinderen, is verantwoordelijk voor de helft van alle sterfgevallen bij kinderen onder de vijf en doodt meer mensen dan AIDS, TBC en malaria bij elkaar.

Veel wetenschappelijke studies hebben ook aangetoond dat een ondervoed kind eerder een infectie zal oplopen, eerder andere ziekten zal krijgen en hier langer aan zal lijden. Diarree is bijvoorbeeld een dodelijke ziekte voor kinderen met een ernstig ondergewicht; ze hebben een twaalf maal grotere kans om te sterven aan een aandoening die makkelijk te behandelen zou moeten zijn. Ook hebben kinderen met ernstig ondergewicht nog een negen-en-een-half maal hogere kans om te sterven aan malaria.

Het is zelfs zo dat het nu is bevestigd dat kinderondervoeding de belangrijkste mondiale ziektelast is, waarbij de World Health Organization 45% van alle doden onder de vijf jaar oud in 2011 eraan toeschrijft. Recente rapporten uit de oorlog verscheurde Centraal Afrikaanse Republiek geven aan dat er daar meer kinderen doodgaan door honger dan door kogels.

Deze getallen doen het probleem van de ondervoeding onoverkomelijk lijken. Maar het is geen geheim wat de oplossing is: vitamine A, gejodeerd zout en verrijkte levensmiddelen. Het gebrek aan vitamine A alleen al resulteert voor een half miljoen kinderen per jaar in blindheid en de helft van hun sterft binnen een half jaar nadat hun zicht verliezen. Vergelijkbaar heeft de helft van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd in ontwikkelingslanden last van verzwakte immuunsystemen dankzij bloedarmoede veroorzaakt door ijzertekort.

De lange termijn schade veroorzaakt door ondervoeding heeft een domino-effect en houdt prestaties in het onderwijs tegen en belemmert uiteindelijk nationale economieën. Het aanpakken van deze voortdurende crisis vereist geld (een geschatte 10 miljard dollar per jaar) en nieuwe en betere strategieën om levensreddende oplossingen naar de moeders en kinderen te brengen die ze het meeste nodig hebben.

Maar de kosten lijken een stuk minder afschrikwekkend als je de kosten van honger overweegt. UNICEF schat dat de kosten van de Afrikaanse kinderondervoeding 25 miljard dollar per jaar bedragen. En dit is alles. Ondervoeding kost de wereldeconomie elk jaar een geschatte 3,5 biljoen dollar door productiviteitsverlies en hogere kosten voor de gezondheidszorg.

Om deze uitdaging aan te gaan, levens te redden en economieën te verbeteren heeft Afrika een zeer uitgebreide strategie en verhoogde investeringen in de landbouw nodig.

De Afrikaanse Unie heeft 2014 verklaard tot het jaar van de landbouw en voedselveiligheid in Afrika en het wordt verwacht dat de landbouwsector van het werelddeel aanzienlijk zal gaan groeien. In theorie zou dat de algehele voeding moeten verbeteren, maar verhoogde investeringen in de landbouw zijn geen panacee. We moeten ons concentreren op het opzetten van voedingsgevoelige landbouwprogramma’s die kleine boeren, huishoudens, vrouwen en kinderen meenemen.

Het zou een grote stap zijn om de controle van vrouwen over landeigendom en beslissingen op de boerderij te vergroten, samen met toegang tot landbouwkredieten en subsidies ontworpen om de binnenlandse voedselproductie aan te moedigen door het thuis verbouwen van gewassen en het houden van runderen en gevogelte. Studies laten zien dat vrouwen veel eerder dan mannen extra inkomen aan voedsel en gezondheid besteden. Het vergroten van hun inkomen door het boeren en van hun beslissingsrecht heeft uiteindelijk een grotere impact op de gezondheid en voeding van kinderen.

Bovendien hebben landbouwbeleid, subsidies en investeringen traditioneel de graanboeren bevoordeeld. Maar beleidsmakers moeten zich concentreren op het vergroten van de toegang tot voedzamere voedingsmiddelen zoals vlees, fruit en groente, die tot nu te duur zijn voor de armen.

Support Project Syndicate’s mission

Project Syndicate needs your help to provide readers everywhere equal access to the ideas and debates shaping their lives.

Learn more

Ondervoeding veroorzaakt de meeste schade tijdens de eerste duizend levensdagen en leidt tot vreselijke en onomkeerbare veranderingen in de gezondheid van kleine kinderen. Om echte vooruitgang te boeken tegen verborgen honger moeten de Afrikaanse regeringen, gesteund door mondiale ontwikkelingspartners, snel in actie komen. Kinderhonger in Afrika hoeft er niet zo dramatisch uit te zien als afgebeeld op de foto van Carter uit 1993 om net zo dodelijk te zijn.

Vertaling Melle Trap