14

Фунт бізге не айтпақшы?

ЛОНДОН - Менің қаржы саласында өткізген 32 жылда түсінгенім, шетел валюта нарығының оғаш әлемі кейде ақылға қонбайды және стерлингтің бастапқы, тепе-теңдік мәнін есептеуге тырысу мәнсіз жаттығу болуы мүмкін.

Шынында да, Brexit референдум сауалнамалары 23 маусымда жабылғаннан кейінгі қызу сағатта, Британдық фунт бастапқыда £ 1,5 / $ 1 мөлшерден жоғары биржада сатылды. Бұл айырбас бағамы «қалу керек» жағы жеңді деген қазір күлкілі болып саналатын тұжырымды көрсетеді. Фунт содан бері бұл бастапқы шыңынан 20% -ке азайып, ол еуроға да салыстырмалы түрде ұқсас азайды.

 1972 Hoover Dam

Trump and the End of the West?

As the US president-elect fills his administration, the direction of American policy is coming into focus. Project Syndicate contributors interpret what’s on the horizon.

Осы сәйкессіздіктерге қарамастан, бізде ақылға қонымды-ақ, фунттың Brexit-тен кейінгі өнімділігін өлшеу жолдары бар. Біріншіден, біз оның бүгінгі құнын референдум науқаны ішіндегі, ақпаннан бастап маусымға дейінгі аралықтағы, оның орташа құнымен салыстыра аламыз. Осы тұрғыдан қарасақ, сайлаушылар Ұлыбритания Еуропалық одақтан шығуы керек деп шешкен кезден бері фунт айтарлықтай 13% -ға азайған.

Сатып алу қабілетінің паритетінен басқа, бізде сондай-ақ нақты айырбастау бағамы (RER) тепе-теңдігін анықтау модельдері де бар, мысалы елдің тұрақты ағымдағы шот тепе-теңдігіне жете алатын айырбас бағамын, немесе экономика толық жұмыспен қамтуға жеткізе алатын бағамды анықтау.

Бұл модельдер Goldman Sachs компаниясының динамикалық тепе-тең айырбас бағамы (GSDEER) және Халықаралық экономиканың іргелі тепе-тең айырбас бағамы бойынша Петерсон институтын (FEER) қамтиды. GSDEER ағымдағы тепе-тең бағамы £1.44/$1.63  және FEER-дікі £0.88/€0.74, бұл фунттың кез келген жерде, оның номиналдық әділ құнына салыстырғанда, долларға қатысты 14% -дан  24% -ға дейін, сондай-ақ еуроға қатысты 20% -ға жете бағаланбағанын білдіреді.

Бұл ауытқулар ішінара өзге валюталар құнын асыра бағалауға байланысты болуы мүмкін.  Бірақ бұл есептеулер шамамен дәл деп санасақ, фунттың оның негізгі сауда əріптестерінің валюталарымен салыстырғанда қазір кеңінен жете бағаланбай жатқаны анық.

Оптимистік тұрғыдан түсіндіруге тырыссақ, барлық факторлар тең алынса, фунттың төмендеуі болашақта жақсартылған төлем теңгерімінің орнауын және Ұлыбритания экономикасының қажетті қайта теңгерімнен өтуін білдіреді. Сенімімізді арттыру үшін, референдум болған жылдан бері шығарылған экономикалық деректерге көз жүгіртсек, өңдеу секторындағы өсу беталысы болатыны айтылып, сонымен қатар Экономикалық және әлеуметтік зерттеулердің ұлттық институты Ұлыбританияның төлемдер балансы 2019 жылға дейін шағын профицитке жету мүмкінділігін де жақында болжап отыр.

Әрине, барлық факторлар тең емес, сондықтан басқа түсіндіруге жүгінсек, ағымдағы тепе айырбас бағамы одан әрі төмендейтін болады, бұл нарықтағы Ұлыбританияның экономикасының ұсынымды қолдайтын жоспары мен болашақ өнімділік артуы туралы пессимизмді көрсетеді. Көп нәрсе Ұлыбритания шын мәнінде ЕО-дан шығуына, егер ол шығып жатса, үкіметтің Brexit-тен кейінгі жасайтын сауда келісімдері мен экономикалық саясатына байланысты болады.

Тағы бір, толықтыра түсетін түсіндірме бойынша, фунттың әлсіздігі, оның әлеуетті циклдік пайдасынан да басқа, оның ЕО-дан қиындау шығу жолы және басқа да саяси белгісіздік салдарынан болған Ұлыбританияның тәуекел үшін сыйлықақысы болып табылады.

Біз «қалыпты» циклдік экономикалық дамуды есептеу үшін RER тепе-теңдік үлгілерін реттеу арқылы осындай тәуекел үшін алған сыйлығын бағалай аламыз. Жоғары пайыздық мөлшерлемелер және төмен, тұрақты инфляция, елдің валютасына өзге валюталардан артықшылық бере алады, сондықтан егер біз нақты пайыздық дифференциалды ескерсек, біз валютаның саудаға түсе алатын шартты бағасын анықтай аламыз. Біз доллар және еуроға қатысты фунт үшін осылай есептесек, фунттың шартты айырбас бағамы әлі де ағымдағы спот бағамынан әлсіздеу екенін көреміз, бұл нарықтың шын мәнінде айтарлықтай тәуекел үшін сыйлықақы ескергені тәрізді.

Бұл есептеулердің қоғамдық-саяси салдары бар. Біріншіден, британдық саясаткерлер төмендеп жатқан фунттың пайдасы бар болғанымен, оның Ұлыбританияның сыртқы позициясын жақсарту және оның экономикасын теңгеруге жеткілікті емес екенін мойындағандары жөн.

Fake news or real views Learn More

Екіншіден, фунттың күнделікті және апталық өзгерістері, «қатаң» Brexit, мысалы Ұлыбританияның иммиграцияны шектеу мақсатында бірыңғай жалпы еуропалық нарықпен қатынауынан айрылуы, өнімділігінің өсуіне теріс ықпал етеді деген нарықтың болжамын көрсетеді. Егер нарық  болжамы дұрыс болса, онда Ұлыбританияның келешек дамуы саясаткерлердің Brexit-тен кейінгі сауда арттыру қабілетіне тіпті одан да қатты байланысты болады. Сонымен қатар, саясаткерлердің,  жалпы халықтың қозғалысын шектей отырып, жоғары білікті жұмысшыларды тартуды жүзеге асыратын күрделі көші-қон стратегиясын әзірлеуі қажет болады.

Соңында, шетел валюталық нарықтары Ұлыбританияға тәуекел үшін сыйлықақы ескеріп салса да (және солай болғаны рас сияқты), саясаткерлер Ұлыбританияның экономикалық саясат шеңберінде кез келген басқа да өзгерістер ұсынбауға өте абай болулары керек. Англия банкінің тәуелсіздігіне жасалған кез келген жаңа қатерлер нарықтың есесін алу әрекетін қоздыруы мүмкін.