X-ray scan Getty Images

De veronachtzaamde oplossing voor de tuberculosecrisis

BOSTON/GENÈVE – In een tijdperk van snelle technologische vernieuwing is het beschamend dat dit jaar bijna twee miljoen mensen zullen overlijden aan tuberculose (tbc), omdat ze te arm zijn om zich een behandeling te kunnen veroorloven. De reden dat tbc levens blijft eisen is eenvoudig: onverschilligheid.

Exclusive insights. Every week. For less than $1.

Learn More

Deze onverschilligheid vloeit voort uit het dodelijke waanidee dat tbc een ziekte uit het verleden is – een waanidee dat is blijven voortbestaan, zelfs nu in 2016 10,4 miljoen mensen tbc hebben opgelopen. Tuberculosepatiënten zijn doorgaans niet bij machte de aandacht van de wereld op te eisen. Hoewel de ziekte iedereen kan treffen, eist zij onevenredig veel slachtoffers onder gemarginaliseerde en kwetsbare groepen op plekken als vluchtelingenkampen, krottenwijken en gevangenissen.

Een ander waanidee is dat we voldoende therapieën hebben om tbc te bestrijden, ook al blijft de ziekte muteren. Resistente tuberculose is echter een ernstig gevaar. Het wordt soms “Ebola met vleugels” genoemd: hoewel de twee ziektes soortgelijke overlijdenspercentages kennen, verspreidt resistente tbc zich makkelijker (door de lucht). De huidige behandeling voor resistente tbc omvat een hele reeks giftige medicijnen – waarvan sommige via pijnlijke, dagelijkse injecties moeten worden toegediend – die soms wel twee jaar genomen moeten worden.

De behandelingsmogelijkheden voor tbc zijn tientallen jaren nauwelijks veranderd. Waar de onderzoeks- en ontwikkelingspijplijnen voor HIV/AIDS en hepatitis C resultaat blijven opleveren, is de pijplijn voor tbc ver achterop geraakt.

Maar dat is niet het hele verhaal. De afgelopen vier jaar had de tuberculosezorg gerevolutioneerd moeten zijn. Na vijftig jaar waarin geen enkel nieuw tbc-medicijn is ontwikkeld, zijn er nu twee – bedaquiline en delamanid – snel achter elkaar goedgekeurd. Dit had een historisch moment moeten zijn in de strijd tegen tbc, vooral voor patiënten die lijden aan de resistente variant.

Je zou hebben verwacht dat een brede coalitie van volksgezondheidsautoriteiten, gezondheidszorgverstrekkers, normbepalende entiteiten, verzekeraars en fabrikanten de patiënten te hulp zouden zijn geschoten die deze nieuwe geneesmiddelen het hardst nodig hebben. Maar zo'n reactie is uitgebleven.

In plaats daarvan hebben de nieuwe medicijnen voornamelijk stof liggen verzamelen op de planken van de pakhuizen. Sinds ze voor gebruik zijn goedgekeurd heeft slechts een magere 5% van de patiënten in nood ervan geprofiteerd. De jongste cijfers voor delamanid in het bijzonder zijn verbijsterend: na vier jaar zijn wereldwijd slechts 1247 patiënten met het medicijn behandeld.

Wij moeten het weten, want veel van deze patiënten zijn behandeld in onze programma's, en in landen waar Artsen Zonder Grenzen en Partners in Health hebben aangedrongen op de registratie en adoptie van nieuwe medicijnen. Met steun van Unitaid – dat via een pijnloze luchtvaartbelasting financiering regelt voor het aanpakken van veronachtzaamde volksgezondheidsproblemen waar de armen mee kampen – hebben we het endTB initiative gelanceerd om het gebruik van de nieuwe geneesmiddelen te versnellen in de zeventien landen die met tbc-epidemieën worden geconfronteerd.

Het is een treurige situatie als niet-gouvernementele organisaties, in plaats van regeringen, academische instellingen en farmaceutische concerns, moeten aandringen op het gebruik van beschikbare nieuwe medicijnen. We zijn in actie gekomen omdat de met cash-problemen kampende nationale tbc-programma's doorgaans nogal behoudend zijn ten aanzien van het adopteren van nieuwe therapieën, en omdat farmaceutische concerns weinig prikkels hebben om hun medicijnen in armere landen op de markt te brengen.

De bewijzen die we tot nu toe hebben verzameld duiden erop dat als de nieuwe geneesmiddelen daadwerkelijk worden gebruikt, het waarschijnlijker is dat de lastig te behandelen tbc-patiënten zullen herstellen, en dat vaak ook sneller doen. Gezien de omvang van de mondiale tbc-crisis is het werk van endTB een druppel op een gloeiende plaat. Toch geeft het ons een indruk van de falende respons op grotere schaal: een verbijsterend gebrek aan politieke wil, verbeelding en urgentie, waardoor miljoenen sterven terwijl onze generatie toekijkt.

In september dit jaar zullen de Verenigde Naties hun eerste bijeenkomst op hoog niveau houden over de tbc-crisis. De VN-lidstaten moeten van de gelegenheid gebruik maken om een radicale verhoging te beloven van de financiering van tbc-programma's in de hele wereld, en om een onderzoeks- en ontwikkelingsmodel te herzien dat ongeschikt is gebleken voor dit doel. Anders zal het evenement in de herinnering voortleven als wéér een betekenisloze bijeenkomst, die tientallen miljoenen heeft laten lijden in de klauwen van 's werelds meest dodelijke infectie.

Waar we specifiek behoefte aan hebben, zijn eenvoudigere, snellere en goedkopere manieren om tbc te testen en te behandelen, vooral in verafgelegen en arme streken. We hebben betere instrumenten nodig om infecties te voorkomen, en om latente infecties de kop in te drukken voordat zij ons kunnen doden. En we hebben uiteraard een robuuste pijplijn aan geneesmiddelen nodig om weerstand te bieden aan tbc en zijn resistente varianten.

Intussen moeten de regeringen van de door tbc getroffen landen de instrumenten gebruiken die zij al hebben – bijvoorbeeld door meer te doen om ervoor te zorgen dat nieuwe therapieën als bedaquiline en delamanid beschikbaar komen voor degenen die ze nodig hebben.

Een VN-bijeenkomst is een gouden kans om vooruitgang te boeken. Hoewel de tbc-crisis hierdoor niet in één keer overwonnen zal worden, is het een kans om tbc eindelijk de status te geven van een door de Wereldgezondheidsorganisatie erkende “volksgezondheidszaak van internationale zorg,” zoals het geval was bij de Ebola- en Zika-uitbraken.

De urgentie van de tbc-crisis is alom bekend onder medische deskundigen, en zeker bij patiënten en hun families. Standaardtherapieën voldoen niet meer, en miljoenen mensen worden stilletjes geïnfecteerd en ziek. In de 21e eeuw zou dat voor ons allemaal een bron van diepe schaamte moeten zijn.

Vertaling: Menno Grootveld

Help make our reporting on global health and development issues stronger by answering a short survey.

Take Survey

http://prosyn.org/exCCE40/nl;

Handpicked to read next