0

JFK’s vrouwenprobleem

NEW YORK – De 50ste herdenking van de moord op John F. Kennedy biedt de gelegenheid om stil te staan bij de bewustzijnsverandering die in de Verenigde Staten de halve eeuw na zijn dood is ontstaan. Vooral nu recente feiten aantonen dat, hoewel Kennedy is opgenomen in het pantheon van Amerikaanse helden, met name bij vrouwen hun bewondering voor zijn leiderschap aan het verliezen zijn. Hoe komt dit?

Op een bepaald vlak was wat Kennedy heeft gedaan voor vrouwen net zo progressief als zijn erfenis op het gebied van rassendiscriminatie en armoede. Een van zijn waarlijk visionaire daden was om Eleanor Roosevelt, van oudsher een feministe, te vragen als voorzitter van de eerste President’s Commission on the Status of Women. Deze PCSW, waarvan zowel mannelijke als vrouwelijke politieke leiders deel uitmaakten, was niet alleen voor de schone schijn, maar een oprechte poging om vrouwen een betere toegang tot de arbeidsmarkt te bieden, hun rechtspositie te versterken en een eind te maken aan de discriminatie op grond van geslacht – een problematiek die toen nog niet eens onder woorden was gebracht.

Erdogan

Whither Turkey?

Sinan Ülgen engages the views of Carl Bildt, Dani Rodrik, Marietje Schaake, and others on the future of one of the world’s most strategically important countries in the aftermath of July’s failed coup.

Toen Kennedy de PCSW instelde, konden vrouwen in Amerika inderdaad nog uitgesloten worden van jury’s, was orale anticonceptie of abortus voor hen verboden en konden ze zelfs geen lening afsluiten op hun eigen naam. In hetzelfde jaar dat Kennedy werd vermoord publiceerde Betty Friedan The Feminine Mystique [Het raadsel vrouw]. Het boek ontketende een storm van discussie over ‘het probleem zonder naam’: de ontevredenheid van vrouwen met hun beperkte rol. Het PCSW-rapport, dat een maand voor de moord op Kennedy verscheen, had een keerpunt kunnen zijn als hij was blijven leven.

Maar de algemene herbeoordeling van de jaren zestig door de huidige Amerikaanse vrouwen heeft Kennedy’s reputatie, hoe progressief zijn beleid ook was, niet onaangetast gelaten. Ooit was hij een icoon van heldendom, persoonlijke charme, en een voorbeeld in zijn streven om lang bestaande onrechtvaardigheden op te heffen, maar inmiddels is de reputatie van Kennedy zwaar beschadigd door de verhalen en getuigenissen over de aantallen vrouwen die rondwaarden in de slaapkamers van het Witte Huis (of in hotelkamers als de president op reis was).

De herinneringen van sommige van deze vrouwen – bijvoorbeeld van Mimi Alford, een 19-jarige stagiaire op de persafdeling van het Witte Huis toen zij een anderhalf jaar durende relatie met de president begon – hebben het aureool van Kennedy verzwakt, zo niet geheel verduisterd. Datzelfde geldt voor artikelen over zijn liaisons met Marilyn Monroe en Marlene Dietrich. Andere vrouwen, zoals, althans volgens haar eigen zeggen, zijn minnares Judith Campbell, hadden volgens de berichten ook relaties met maffiafiguren.

Het idee dat mannen recht hadden op dergelijk waardeloos gedrag is in de loop der tijd aan slijtage onderhevig geraakt, een proces dat als zoveel uit de Amerikaanse cultuur ook op de televisie te zien was. Populaire series als ‘The Good Wife’ tonen het verdriet en lijden van de vrouwen van politici, die door de heersende dubbele moraal altijd moeten blijven glimlachen en zich als dames gedragen. En ook series als ‘Mad Man’, met zijn flitsende reclamemannen die vrouwen consumeren als cocktails tussen de middag, completeert het beeld van de dodelijke leegte van het seksuele voorrecht van mannen in de vroege jaren zestig.

Deze heroverweging van het seksuele voorrecht en de onverantwoordelijkheid van mannen in de jaren zestig geldt ook voor andere gebieden – met als gevolg de transformatie van het imago van Kennedy van een charmante playboy in een gevaarlijk dwangmatige vrouwenverslinder. De geautoriseerde biografie van de schrijver Norman Mailer – beroemd om zijn uitspraak toen het feminisme begon op te komen dat ‘alle vrouwen in kooien moesten worden opgesloten’ – is net verschenen in de VS. Dat Mailer zelf een onverbeterlijke vrouwenversierder was (hij trouwde zes keer) roept om een serieuze kritische herbeoordeling.

Het meest opmerkelijke is wellicht, dat terwijl Kennedy aura bij vrouwen aan glans heeft verloren, de reputatie van zijn vrouw juist verbeterd is. Jacqueline Kennedy’s waardige en onafhankelijke laatste tien jaar van haar leven, toen zij een ervaren boekenredacteur was en een icoon van de moderne, werkende, zelfs feministische vrouw, is in de plaats gekomen van het beeld van het popperige gastvrouwtje dat tv-camera’s rondleidde in het Witte Huis, of van het archetype van de geschokte, rouwende weduwe achter een zwarte sluier. Haar opzettelijk voor toekomstige openbaarmaking opgenomen gesprekken in maart 1964 met de historicus Arthur Schlesinger, die in 2011 werden gepubliceerd, hebben bijgedragen aan haar postume roem.

Support Project Syndicate’s mission

Project Syndicate needs your help to provide readers everywhere equal access to the ideas and debates shaping their lives.

Learn more

De rijzende ster van Jacqueline Kennedy en de steeds verder uitdovende van JFK – als het althans om zijn privéleven gaat en de manier waarop hij zijn persoonlijke aantrekkingskracht gebruikte – zijn een afspiegeling van de sociale ontwikkelingen in Amerika. De verschuiving in de opvattingen van Amerikanen over iconen als de Kennedy’s onderstreept de verandering (naar mijn idee ten goede) van wat Amerikanen nodig hebben, belangrijk vinden en verwachten als het gaat om vrouwen en de verhouding tussen de seksen. JFK’s oprichting van de PCSW doet vermoeden dat hij zag wat ging komen, ook al bleef hij zelf in hoge mate een man van zijn tijd.

Vertaling: Melle Trap