People protest against Rafael Correa government Patricio Realpe/LatinContent/Getty Images

Een waarschuwing voor mediaregulatoren

QUITO – Om de mogelijke consequenties van de constante aanklachten aan het adres van de pers door president van de VS Donald Trump te kunnen begrijpen hoeven we niet verder te zoeken dan Ecuador, waar de regering van voormalig president Rafael Correa de nieuwsmedia jarenlang heeft aangevallen. Tijdens zijn presidentschap van 2007 tot 2017 implementeerde Correa een hele reeks maatregelen gericht op het onderdrukken van de persvrijheid. En net zoals Trump gebruikt hij de media geregeld als zwart schaap om zijn supporter tegen te verenigen.

In 2015 kreeg Correa het voor elkaar om een grondwetswijziging door te voeren die communicatie herindeelde als een publieke voorziening zoals water of elektriciteit, waarmee meer staatscontrole over de vrije meningsuiting mogelijk werd gemaakt. En met het beweerde doel om een ‘gebalanceerde mediaberichtgeving’ te garanderen drukte hij in 2013 de Ecuadoraanse Communicatiewet door en stelde verdere regels op die de regering in staat stelden om journalisten hard aan te pakken met boetes, gedwongen openlijke excuses, en zelfs gevangenisstraffen.

Net zoals Trump trad Correa soms op in televisie- of radioprogramma’s om journalisten met naam en toenaam zwart te maken, en zijn regering daagde herhaaldelijk nieuwsorganisaties voor het gerecht. Zo spande Correa bijvoorbeeld een rechtszaak aan om 80 miljoen dollar tegen El Universo een van de grootste kranten van het land. Uiteindelijk werd de krant gedwongen om 40 miljoen dollar te betalen in ruil voor een ‘pardon’.

In het licht van de online verspreiding van desinformatie die het wantrouwen in de media en andere instituties voedt lijken regels om bepaalde soorten uitingen aan banden te leggen wellicht een goed idee. Het is bijvoorbeeld helder dat grote distributieplatforms zoals Facebook strenger gereguleerd moeten worden.

Maar in sommige gevallen kunnen wetten die worden gemaakt in ‘het publieke belang’ hier juist tegenin werken. En tegelijkertijd bieden wetten die zijn bedoeld om legitieme journalistiek te ondersteunen gewoonlijk maar nauwelijks bescherming tegen mensen die vastbesloten zijn ter kwader trouw te handelen. Ik leerde dit uit de eerste hand toen ik recent met een gezelschap van het Committee to Protect Journalists (CPJ) naar Ecuador meereisde.

Na met Ecuadoraanse journalisten gesproken te hebben is het me duidelijk geworden dat het grootste gedeelte van Correa’s mediabeleid en praktijken voor handhaving de lijn naar regelrechte censuur overschreden. Nieuwskanalen die niet uitgebreid verslag deden van verklaringen van de regering kregen boetes, net zoals media die geen berichten uit de buitenlandse pers overnamen die positief over de regering waren of kritisch op de oppositie. In sommige gevallen werden nieuwsmedia zelfs gedwongen om langdradige protesten van overheidsfunctionarissen die het niet eens waren met hun behandeling in de media af te drukken of uit te zenden.

What do you think?

Help us improve On Point by taking this short survey.

Take survey

De ervaringen van Ecuador tonen aan dat wetten die op papier redelijk lijken – zoals wetten die de onderwerpen van nieuwsverhalen het ‘recht op weerwoord’ garanderen – makkelijk misbruikt kunnen worden. Volgens Ecuadoraanse journalisten weigeren overheidsfunctionarissen vaak met reporters te praten omdat ze weten dat wanneer er een verhaal over ze zou verschijnen ze het mediakanaal simpelweg kunnen dwingen om een lang, ongeredigeerd eigen artikel te plaatsen. En alhoewel nieuwsmedia wel in beroep kunnen gaan tegen ‘recht op weerwoord’ kwesties kan dit tot langdurige en kostbare rechtszaken leiden.

Overeenkomstig worden wetten die gewone burgers in staat stellen om te klagen over mediaberichtgeving eenvoudig misbruikt. Overheidsfunctionarissen weten routinematig ‘gewone burgers’ te vinden die klachten ten gunste van hen tegen mediaorganisaties indienen.

De huidige president van Ecuador Lenin Moreno heeft beloofd om de mediarestricties in het land te verzachten. En in een recente ontmoeting met de CPJ zei de minister van Communicatie van Ecuador Andrés Michelena dat de regering van plan is om dit jaar de Ecuadoraanse Communicatiewet te hervormen. Maar de journalisten die we ontmoetten wijzen erop dat de structuur en het taalgebruik van de wet niet zijn veranderd.

In het algemeen neigen de media in Latijns-Amerika gekaapt te worden door elites, met rijke eigenaars wier belangen worden gediend in de manier waarop nieuws gebracht wordt. Dit is de reden waarom veel van de linkse politici die de afgelopen twintig jaar aan de macht zijn gekomen hebben beloofd om de media representatiever te maken voor gemarginaliseerde gemeenschappen die niet gehoord worden.

Zo werden in Argentinië bijvoorbeeld bepaalde vormen van gecombineerd eigendom verboden. In andere landen werden aan ondervertegenwoordigde groepen camera’s en zendvergunningen verstrekt. En in sommige gevallen hebben regeringen de programmering op commerciële tv-zenders onderbroken om politieke verklaringen uit te geven. Onder Correa nam de regering zelfs de redactie van de oudste krant van het land El Telégrafo over.

In Ecuador is wat begon als een stap richting mediadiversiteit uitgeroeid tot de eliminatie van het grootste gedeelte van de ‘s lands capaciteit tot onderzoeks- en kritische journalistiek. Dit is geen goed voorteken voor de toekomst van het land. Agressieve op feiten gebaseerde journalistiek is een publiek goed. Als vierde macht houden de media regeringen en bedrijven aansprakelijk door te rapporteren over corruptie, milieuvervuiling, en andere inbreuken op het publieke vertrouwen. Maar in Ecuador moeten journalisten nu de consequenties van het beoefenen van hun vak vrezen.

Net zoals in veel landen in Latijns-Amerika is Ecuador tot op het bot gepolariseerd. Correa heeft nog steeds een grote achterban op links die wijst op de verbluffende prestaties van zijn regering qua het verminderen van de armoede en het aandrijven van uitgaven aan gezondheid en educatie. Zij zeggen dat de corruptie tijdens het presidentschap van Correa niet ernstiger was dan onder voorgaande regeringen en ze prijzen de inspanningen van zijn kabinet om de media in te dammen, die ze zien als oneerlijk en als vertegenwoordigers van rechtse zakelijke belangen.

De VS en andere landen waar het wantrouwen in de media groeit kunnen hier les uit trekken. Sinds de omhullingen dat Facebook en Twitter een sleutelrol hebben gespeeld in het verspreiden van valse informatie en het zaaien van wantrouwen en het veroorzaken van raciale spanningen tijdens de Amerikaanse verkiezingen in 2016 roept een groeiend koor critici om strengere regelgeving. Maar zulke regels kunnen lastig op rechtvaardige wijze te implementeren zijn, en kunnen onbedoelde consequenties hebben.

Ecuador heeft door schade en schande geleerd dat wanneer de bestrijding van misinformatie de teloorgang van diepgaande en feitelijke journalistiek en van een media die de rol van waakhond speelt betekent dit een te hoge prijs is. Laten we hopen dat deze les niet alleen in Ecuador ter harte wordt genomen maar in democratieën wereldwijd.

Vertaling Melle Trap

http://prosyn.org/BXkneBa/nl;

Handpicked to read next

Cookies and Privacy

We use cookies to improve your experience on our website. To find out more, read our updated cookie policy and privacy policy.