8

Europa: Dood door schuld?

CAMBRIDGE – De leiders van de eurozone blijven er maar over debatteren hoe de economische groei het beste te doen herleven, waarbij Franse en Italiaanse leiders nu betogen dat het rigide begrotingspact van de eurozone losgelaten zou moeten worden. Ondertussen gaan de leiders van de noordelijke lidstaten van de eurozone door met het aandringen op serieuzere implementatie van structurele hervormingen.

Idealiter krijgen beide kanten hun zin maar het is lastig om je een eindspel voor te stellen dat geen aanzienlijke schuldensanering of herschikking omvat. Het onvermogen van de Europese politici om over dit te scenario na te denken legt een grote last op de Europese Centrale Bank.

Alhoewel er veel verklaringen zijn voor het achterlopende herstel van de eurozone, is het duidelijk dat de overhang van zowel publieke als particuliere schulden hierin een grote rol speelt. De netto-schulden van huishoudens en financiële instituties zijn momenteel hoger als deel van het nationaal inkomen dan ze voor de crisis waren. De niet-financiële bedrijfsschulden zijn slechts iets lager geworden. En de staatsschulden zijn natuurlijk sterk gegroeid, door bail-outs van banken en een scherpe door de recessie gedreven daling van de belastinginkomsten.

Zeker, Europa worstelt ook met een vergrijzende bevolking. Zuidelijke eurozone landen zoals Italië en Spanje hebben geleden onder de groeiende concurrentie met China op het gebied van textiel en de lichte verwerkingsindustrie. Maar net zoals de krediet-boom van voor de crisis onderliggende structurele problemen maskeerde hebben kredietbeperkingen van na de crisis de stagnatie zeer uitvergroot.