10

De hervorming van de balans tussen staat en markt in China

PEKING – Geen land in de geschiedenis is zo snel gegroeid (en heeft zoveel mensen uit de armoede getild) als China gedurende de afgelopen dertig jaar. Een kenmerk van China’s succes is de bereidheid van zijn leiders geweest om het economische model van het land aan te passen wanneer en hoe nodig was, ondanks oppositie van machtige gevestigde belangen. En terwijl China nu een nieuwe serie van fundamentele hervormingen implementeert staan deze belangen al klaar om verzet te bieden. Kunnen de hervormers opnieuw zegevieren?

Bij het beantwoorden van die vraag is het cruciale punt om in gedachten te houden dat de huidige ronde van hervormingen, net zoals in het verleden, niet alleen de economie zal herstructureren, maar ook de gevestigde belangen zelf die vorm zullen geven aan toekomstige hervormingen (en zelfs zullen beslissen of ze mogelijk zijn). En terwijl in het oog springende initiatieven (zoals bijvoorbeeld de steeds bredere anti-corruptie campagne van de overheid) veel aandacht krijgen, betreft het diepere probleem waar China mee te maken heeft de passende rol van de staat en de markt.

Toen China meer dan drie decennia geleden met zijn hervormingen begon was de richting duidelijk: de markt moest een veel grotere rol gaan spelen in de allocatie van hulpbronnen. En zo is geschied, met een particuliere sector die nu veel belangrijker is dan toen. Bovendien is er een brede consensus dat de markt een, wat functionarissen noemen, ‘beslissende rol’ moet spelen in veel sectoren waar staatsbedrijven domineren. Maar wat zou zijn rol moeten zijn in andere sectoren en in de economie in algemenere zin?

Veel van de huidige problemen van China komen voort uit te veel markt en te weinig overheid. Of, om het op een andere manier te stellen, terwijl de regering duidelijk een aantal dingen doet die ze niet zou moeten doen, doet ze ook een aantal dingen niet die ze wel zou moeten doen.