0

De muggendreiging

STANFORD – Jaarlijks overlijden er miljoenen mensen aan door muggen overgebrachte ziekten, terwijl er nog veel meer mensen zijn die lijden aan dat soort ziekten. In 2012 waren er naar schatting 207 miljoen malariagevallen, die voor zo'n 627.000 sterfgevallen hebben gezorgd. Knokkelkoorts is in de tropen en subtropen een voorname oorzaak van ziekte en dood, met wel 100 miljoen infecties per jaar. En er zijn naar schatting jaarlijks 200.000 gevallen van gele koorts, wat wereldwijd tot 30.000 doden leidt.

Er is maar één beet van een ziekte-dragende mug voor nodig om een verlammende of dodelijke infectie over te brengen – en muggen vermenigvuldigen zich met een verbazingwekkende snelheid. Gezien het feit dat er geen vaccins of behandelingen met medicijnen bestaan voor ziekten als knokkelkoorts en het West-Nijlvirus, en dat behandelingen voor ziektes als malaria in veel risicogebieden moeilijk verkrijgbaar zijn, zijn effectievere mechanismen voor het in de hand houden van muggenpopulaties dringend gewenst.

Chicago Pollution

Climate Change in the Trumpocene Age

Bo Lidegaard argues that the US president-elect’s ability to derail global progress toward a green economy is more limited than many believe.

Het goede nieuws is dat een veelbelovende nieuwe technologie klaar is om in de praktijk te worden getest. Het is nu aan de overheidsdiensten om deze ontwikkeling te faciliteren.

Vandaag de dag maakt de belangrijkste methode voor het terugdringen van insectenpopulaties – de zogenaamde 'steriele insectentechniek' (SIT) – gebruik van straling om mannetjes te steriliseren. Deze mannetjes worden dan in gebieden waar een plaag heerst losgelaten om te paren. Maar deze aanpak, die sinds het midden van de vorige eeuw in zwang is, heeft weinig effect gesorteerd als het om muggen gaat, als gevolg van hun fragiliteit.

De vooruitgang op het terrein van de moleculaire biologie biedt soortgelijke – maar veel geavanceerdere – oplossingen. Dankzij moleculaire genetische manipulatietechnieken heeft het Britse bedrijf Oxitec een nieuwe manier bedacht om de muggensoort die de knokkelkoorts verspreidt in toom te houden.

In het laboratorium worden mannetjesmuggen gefokt met een specifieke genetische mutatie. Als gevolg daarvan produceren hun nakomelingen hoge eiwitniveaus die verhinderen dat hun cellen normaal functioneren, waardoor ze sterven voordat ze geslachtsrijp zijn. Mannetjesmuggen steken niet, zodat hun vrijlating in de open natuur geen gezondheidsrisico's oplevert, en omdat hun nakomelingen sterven, kunnen er geen genetisch gemanipuleerde muggen in het milieu achterblijven.

Als de mannetjes over een periode van diverse maanden worden vrijgelaten zou dit, in theorie althans, kunnen leiden tot een aanzienlijke vermindering van de muggenpopulatie. Wat nu nodig is, is vaststellen of dit in de praktijk ook werkt.

Het wetenschappelijk onderzoek naar de ontwikkeling van methodes als het middels bestraling steriliseren van insecten of het fokken van Oxitec-muggen beweegt zich steeds meer in de richting van minder besloten omstandigheden – van het laboratorium naar beperkte proefnemingen in het vrije veld. Nu Oxitec veelbelovende proefnemingen heeft gedaan op de Kaaimaneilanden, in Maleisië en in Brazilië, bereidt het bedrijf zich voor op proefnemingen in andere landen, waaronder de Verenigde Staten.

Zulke proefnemingen worden altijd op de juiste manier gecontroleerd en gemonitord, om ervoor te zorgen dat ze veilig en effectief zijn, waarbij regelgeving door de overheid een extra waarborg biedt. Om het juiste niveau van toezicht vast te stellen zullen overheidsorganen vermoedelijk een wetenschappelijke risico-analyse willen uitvoeren.

Maar als het op genetische manipulatie aankomt, lijkt wetenschap er minder toe te doen dan politiek. Het is een feit dat moleculaire genetische manipulatie nauwkeuriger en voorspelbaarder is dan oudere, grovere technieken als bestraling. Maar hoewel SIT op de meeste plaatsen ongereguleerd blijft, heeft het toezicht op genetisch gemanipuleerde levende organismen wereldwijd de neiging langgerekt en buitensporig te zijn, terwijl de politiek de goedkeuring ophoudt en soms zelfs tegenhoudt. Als gevolg daarvan worden onderzoek en ontwikkeling op het terrein van genetische manipulatie duurder, waardoor investeringen worden ontmoedigd en de innovatie wordt gehinderd.

Dit is des te problematischer in het geval van het in de hand houden van de muggenpopulaties, gezien de urgentie van het probleem. Het Speciale Programma van de Wereldgezondheidsorganisatie voor Onderzoek naar en Training in Tropische Ziekten heeft een beroep gedaan op de toezichthoudende diensten om de nadruk te leggen op “wetenschappelijke, specifieke eisen met een zekere mate van praktische zuinigheid”, in plaats van zich te verlaten op “een behoedzame aanpak die alle mogelijke theoretische risico's omvat”. Met andere woorden: de toezichthouders moeten de kosten en baten van deze innovaties voor de openbare gezondheidszorg tegen het licht houden en hun onderzoek bespoedigen.

Fake news or real views Learn More

Gezien de mate van lijden, veroorzaakt door ziekten die door muggen worden overgebracht, moeten regeringsleiders op genetische manipulatie gebaseerde oplossingen niet laten tegenhouden door dezelfde politieke en populistische bezwaren die de goedkeuring van genetisch gemanipuleerde landbouwproducten hebben gedwarsboomd. Alleen met een pragmatisch, op feiten gebaseerd toezicht kan de wereld het volledige potentieel van genetische manipulatie tegen ziekten verwezenlijken.

Vertaling: Menno Grootveld