Giovanni Tria and European Affairs Commissioner Stefano Montesi - Corbis/Getty Images

Geef de Italiaanse regering een kans

LONDEN – In Europa heeft vrijwel niemand een goed woord over voor de huidige regeringscoalitie van Italië, waarvan de populistische Vijfsterrenbeweging (M5S) en de nationalistische Liga deel uitmaken. Er is slechts onenigheid tussen degenen die Italië onmiddellijk willen straffen voor het overtreden van de begrotingsregels van de eurozone en degenen die bereid zijn de straf uit te stellen, of in ieder geval trager toe te dienen. Maar waarom zouden we niet kunnen overwegen helemaal geen straf uit te delen en de Italiaanse regering een kans te geven?

De reden is niet dat de coalitie bijzonder sympathiek is. Dat is niet zo. M5S doet haar uiterste best om kritische journalisten te beledigen en te bedreigen, en de Liga minacht immigranten en maakt het lokale overheden lastig die vijandigheid betonen jegens asielzoekers die hun leven hebben geriskeerd om de Middellandse Zee over te steken.

Toch zijn er goede redenen om het oordeel over de regering op te schorten. De regering is immers nog steeds heel nieuw, populair in eigen land en in een positie om iets goeds te doen, terwijl zij begrotingsregels tart die toch al hervormd moesten worden.

Ja, de coalitie van M5S en de Liga is luidruchtig en weerzinwekkend. Onder het de facto leiderschap van minister van Binnenlandse Zaken Matteo Salvini van de Liga schept zij er genoegen in binnen- en buitenlandse critici dagelijks te irriteren. Maar hoewel het lijkt alsof Italië's populisten er altijd al geweest zijn, kan het geen kwaad in herinnering te roepen dat hun regering nog maar zes maanden oud is.

Geen regering zou zo snel beoordeeld mogen worden, tenzij haar daden (en niet alleen haar woorden) zó roekeloos zijn dat ze de grondwet, de veiligheid of de stabiliteit van het land in gevaar brengen. De coalitie van M5S en Liga heeft dat nog niet gedaan. Wat zij wel heeft gedaan is een begroting voorstellen die een tekort laat zien van 2,4% van het bbp in 2019 – zo'n drie maal groter dan het tekort dat door de vorige regering is voorgesteld, maar internationaal gezien niet uitzonderlijk hoog.

Zoals verwacht oogstte het begrotingsvoorstel veel kritiek van de Europese Commissie, die haar eerste “procedure wegens een buitensporig tekort” tegen een lidstaat zou kunnen openen. Maar de coalitie stelt hoofdzakelijk hogere overheidsuitgaven en belastingkortingen voor, die zijn bedoeld om de verkiezingsbeloften van de deelnemende partijen in te lossen. Dergelijke maatregelen kunnen verkwistend of ineffectief blijken, maar zijn nou ook weer niet meteen roekeloos.

Subscribe now

For a limited time only, get unlimited access to On Point, The Big Picture, and the PS Archive, plus our annual magazine and a tote bag, for just $75.

SUBSCRIBE

Bovendien is, anders dan bij veel andere nieuwe regeringen, de populariteit van de coalitie toegenomen sinds zij aan de macht kwam. Samen hebben de twee partijen de steun van ruim 60% van de Italiaanse kiezers. Dat hoeft niet zo te blijven, maar mag niet genegeerd worden.

En hoewel een deel van de populariteit van de coalitie het gevolg is van de steun voor onaantrekkelijke beleidsposities – te weten het anti-immigratie-standpunt van de regeringspartijen en de confrontatie met de EU –, wordt hierin ook het verlangen van de kiezers naar een gemoderniseerde verzorgingsstaat weerspiegeld. Een barmhartige interpretatie van de bedoelingen van de coalitie is dat zij een systeem nastreeft dat is gemodelleerd naar de succesvolle “flexicurity”-maatregelen waarmee Denemarken heeft geëxperimenteerd. (En uiteraard doen belastingverlagingen en pensioenverhogingen het altijd goed onder de kiezers.)

De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het “burgerinkomen” dat door M5S is voorgesteld duivels lastig ten uitvoer te leggen zal zijn. Het idee is degenen die actief op zoek zijn naar een baan een maandelijkse uitkering van €780 te doen toekomen, en de ontvangers ervan via plaatselijke arbeidsbureaus te registreren en te helpen (zoals in het Deense model). Het probleem is dat Italië's lokale bestuurslagen berucht ondoelmatig zijn, vooral in het zuiden, waar de werkloosheid het hoogst is.

En toch, ook al zijn er goede redenen om sceptisch te zijn over het plan, het is een stap in de goede richting. Het kan tien jaar duren om de haalbaarheid ervan te bewijzen en de implementatie ervan te optimaliseren. Maar het is hoog tijd dat een Italiaanse regering het proces op gang brengt.

De hele begroting van de regering moet in dezelfde geest worden bezien. Onafhankelijke economen hebben beslist gelijk als ze zeggen dat dit niet tot de groeispurt zal leiden die de coalitie beloofd heeft. Hoewel de begroting een flinke hoeveelheid geld ter beschikking stelt, is dat nog niet hetzelfde als een goed gerichte stimuleringspoging.

Maar in plaats van een complete crisis te riskeren door de Italiaanse begroting voor 2019 te blokkeren, zou de Europese Commissie er beter aan doen aan te dringen op doelgerichte structurele hervormingen in 2020, nadat de coalitiepartijen hun campagnebeloften hebben waargemaakt. Terwijl een hogere rente op de Italiaanse staatsschuld en een confrontatie met de EU tot een recessie en zelfs tot een ramp zouden kunnen leiden – als hierdoor dreigementen over een “Italexit” uit de euro worden uitgelokt – kan een welwillender opstelling het ergste voorkomen.

Tot de voornaamste economische zwakheden van Italië behoren het historisch lage niveau van de publieke investeringen en de gammele infrastructuur, zoals bleek uit de tragische instorting van de Morandi-brug in Genua in augustus dit jaar. Helaas is de coalitie momenteel verdeeld over meer uitgaven aan de infrastructuur. Terwijl de Liga heeft aangedrongen op meer hogesnelheidstreinen en nieuwe wegen, blijven sommigen in M5S een anti-kapitalistische, anti-ontwikkelingsideologie aanhangen. Deze impasse moet doorbroken worden, binnen de coalitie of door nieuwe algemene verkiezingen in 2019, als dat niet anders kan.

Intussen moeten de overige achttien lidstaten van de eurozone overwegen of het “begrotingspact” uit 2012, dat zij sloten op het hoogtepunt van de staatsschuldencrisis, aangepast moet worden. Mario Monti, destijds Italië's premier, heeft er lang op aangedrongen dat kapitaalinvesteringen anders behandeld moeten worden dan de lopende uitgaven, zodat landen als Italië nog steeds de broodnodige infrastructuuruitgaven kunnen doen.

Het advies van Monti moet worden opgevolgd. En terwijl de regeringen van de eurozone hierover dicussiëren, zouden ze er goed aan doen de Italiaanse regering wat ruimte te gunnen. Een andere vroegere Italiaanse premier, Romano Prodi, heeft het Stabiliteits- en Groeipact van de EU ooit “stom” genoemd. Het aansturen op een confrontatie met de meest populistische – en populaire – regering in de eurozone, op basis van gedateerde, overmatig rigide regels, zou inderdaad stom zijn.

Vertaling: Menno Grootveld

http://prosyn.org/NDeBw9b/nl;

Cookies and Privacy

We use cookies to improve your experience on our website. To find out more, read our updated cookie policy and privacy policy.