4

Iran stuit op de harde werkelijkheid

MADRID – Wie heeft nooit gedacht dat hij op een hete zomerse dag een plas water op de weg zag liggen? Of dat hij een driedimensionaal beeld zag dat in werkelijkheid een tweedimensionale voorstelling bleek te zijn? Met illusies is het nu eenmaal zo dat we ze gauw voor de werkelijkheid aanzien.

Dat is ook het geval als een illusie cognitief of politiek van aard is. Afhankelijk van de manier waarop een bepaalde gebeurtenis zich ontwikkelt, kan zij ons ertoe aanzetten verkeerde interpretaties te formuleren van wat er feitelijk aan de hand is.

Zulke percepties worden vaak gestuurd door ideeën en eerdere ervaringen. En de illusies die we in het leven roepen hebben - zoals Robert Jervis heeft betoogd in het tijdens de Koude Oorlog verschenen Perception and Misperception in International Politics – een enorme invloed op de besluitvorming. Ze kunnen zelfs uitgroeien tot een fundamentele oorzaak van conflicten.

Tot op zekere hoogte is dit wat er is gebeurd met de analyse van de recente 16de Top van de Beweging van Niet-Gebonden Landen (NAM), die eind augustus in Teheran werd gehouden – de eerste keer dat Iran gastheer was van de bijeenkomst. De top vond plaats op een moment dat weinig vooruitgang werd geboekt in de onderhandelingen met Iran over zijn atoomprogramma en Israel de internationale gemeenschap onder druk zette om een grens te stellen die de Islamitische Republiek niet zou mogen overschrijden.