31

Жалған жаңалықтар қалай жеңіске жетеді?

ВАШИНГТОН – Америка Құрама Штаттарындағы соңғы президенттік сайлау науқанын басып кеткен жалған жаңалықтар толқынына жауап ретінде, басты назар сол әңгімелерді бастап немесе таратқандарға салынды. Жаңалықтар тарататын БАҚ оқырмандар мен көрермендерге тек «фактілерді» хабарлағанда, олар әрқашан әр жаңалықтан дұрыс қорытынды жасай алатын еді деген де ойлар бар.

Бірақ бұл тәсіл теңдеудің тек жартысын шешеді. Иә, бізге сенімді ақпарат беретін ақпараттық ұйымдар қажет; бірақ бізге, сондай-ақ оны дұрыс қабылдайтын білгір тұтынушылар да керек.

Ондаған жылдар бойы АҚШ үкіметі, авторитарлық, ресурстері жоқ немесе нашар дамыған елдерде тәуелсіз БАҚ жәрдемдесу бағдарламаларын қолдады. Бірақ бұл бағдарламалар бойынша, АҚШ басқа елдерде адамдардар тап болатын ақпаратты шығару немесе тұтынуға байланысты проблемалардан алшақ деген ой болуы мүмкін. АҚШ-та, біз америкалық БАҚ жарнамадан түскен табыспен тұрақты, гүлдене береді деп ойлаймыз; тәуелсіз журналистика норма болып табылады; сонымен қатар адамдардың көпшілігі алған ақпарат туралы сыни ойлап, орынды пайымдаулар жасауға қабілетті деп те сенеміз.

Шын мәнінде, шетелде жарқын ақпарат жинау және таратуды қолдай отырып, біз АҚШ та да сабақ болар тәжірибе жинадық. 2016 жылғы сайлауда миллиондаған сайлаушылардың шешім қабылдауына әсер еткен жеке нанымдарына әрбір адамның өмір тәжірибесі және қолжетімді ақпарат қана емес, сондай-ақ олар осы тәжірибе және осы ақпаратты қалай тұтынып, ұғынуы да әсер етті. Контент өндірушілерге деген сайлаушылардың көзқарасы, фактілеріне сену немесе сенбеуі, олардың сыни ойлау дағдылары - мұның барлығы олардың осы ақпаратты ұғынып және осы түсінікке негізделген әрекет етуіне байланысты болды.