0

Help de heldinnen die polio proberen uit te roeien

NEW YORK – Afgelopen maand zegden regeringen en andere donoren 1,2 miljard dollar toe om het dertig jaar lange gevecht om polio uit te roeien over de finish te stoten. Op zijn hoogtepunt veroorzaakte de polio-epidemie jaarlijks 350.000 gevallen van verlamming in kinderen. Afgelopen jaar werden er slechts 37 gevallen gerapporteerd. Dit jaar staat de teller vooralsnog op zes.

Maar hoeveel momentum deze progressie ook heeft; de victorie over polio is nog geen feit. En het is één factor – de rol van vrouwelijke vaccinateurs – die voor succes cruciaal zal blijken.

Vrouwen staan al lange tijd in de frontlijn van de mondiale inspanning om een eind aan polio te maken. In regio’s zoals de tribale gebieden van Pakistan worden mannelijke vaccinateurs vaak het huis van vreemden niet binnengelaten, terwijl vrouwelijke gezondheidswerkers het vaccin aan kwetsbare kinderen aan kunnen bieden, samen met andere routine vaccinaties en basale gezondheidsdiensten.

In 2015 reisde ik naar buurland India om deel te nemen aan een nationale immunisatiecampagne en trad toe tot een geheel vrouwelijk team van gezondheidswerkers die de opdracht hadden om het poliovaccin toe te dienen aan kinderen in een arm gedeelte van New Delhi. Ik vergezelde omdat ik zelf kreupel ben van als gevolg van polio op mijn krukken een lokale zorgwerker, Deepika.

We zochten onze weg door de druk bevolkte onverharde stegen, en bij één huis nodigde een moeder van drie die Deepika goed kende ons binnen uit. Deepika liet een betekenisvolle stilte vallen: ‘Er mist hier iemand’ zo zei ze terwijl ze twee kinderen telde. De moeder antwoordde dat haar oudste kind naar elders was verhuisd. Deepika noteerde dit feit in haar notitieblok, beloofde terug te keren, en vaccineerde de overgebleven kinderen voordat we doorgingen. Elk gemist kind is er één te veel.

Op de plekken waar nog steeds polio heerst – in Pakistan, Afghanistan, en Nigeria - werken vaccinateurs zoals Deepika onvermoeibaar om elk kind te bereiken. Deze zogenaamde ‘last mile’ in de mondiale uitroeiing van polio is absoluut de moeilijkste. Volgens een rapport uit juni 2017 van de Independent Monitoring Board (IMB) van het Global Polio Eradication Initiative blijven meer dan een miljoen kinderen nog ongevaccineerd, waaronder alleen in Pakistan al 858.000.

De kinderen die in Pakistan het moeilijkst te bereiken zijn zijn degenen die in beweging zijn en van familielid naar familielid reizen terwijl gezinnen op zoek zijn naar een beter leven, waarbij ze vaak de Afghaanse grens passeren. Alhoewel sommige van deze kinderen worden gevaccineerd bij grensovergangen glippen er veel door de mazen van het net.

De IMB roept nu om een nieuwe aanpak: in plaats van de kinderen te vinden terwijl ze in transit zijn, ze vinden op de plek waar ze verblijven, hoe kort ook. Deze strategie vraagt om diepgravende lokale kennis om te kunnen anticiperen wanneer een kind terug zal keren zodat er wanneer dit gebeurt een vaccinateur in de buurt is. En wie kennen dit soort intieme details beter dan de vrouwen van de gemeenschappen die deze diensten behoeven?

In het Pakistaanse district Kohat ten zuiden van Pesjawar worden vrouwelijke vaccinateurs geroemd omdat ze het aantal ongevaccineerde kinderen van 33.000 naar 22.000 wisten te helpen en voor het van 4000 naar 400 reduceren van het aantal vaccin-weigeringen. Deze moedige en toegewijde vrouwen voeren hun werk uit ondanks grote obstakels, inclusief bedreiging van hun persoonlijke veiligheid. Eén zorgwerker beschreef hoe ze al 16 jaar lang van deur tot deur gaat om poliovaccins aan kinderen toe te dienen. Ondanks het feit dat haar familie haar smeekte te stoppen gaat ze door, gesterkt door het feit dat in haar regio al jaren lang geen enkel kind verlamd is door polio.

In contrast hiermee is er in Quetta, de regio van Pakistan met het grootse aantal vatbare kinderen, grote vraag naar vrouwelijke vaccinateurs en is het verloop groot. Daar stijgt het aantal gevallen van polio dan ook.

Deze twee steden vertellen het verhaal van de campagne om polio uit te roeien: succes of falen is afhankelijk van de rol van vrouwelijke vaccinateurs. Om te verzekeren dat vrouwelijke vaccinateurs bij deze strijd betrokken blijven is het essentieel om de obstakels waar ze mee te maken krijgen het hoofd te bieden – of nou betreft lichamelijke veiligheid, sociale belemmeringen, of lage lonen.

Laten we niet vergeten dat de gevaren die deze vrouwen trotseren eenieder tegen een ziekte beschermen die een enorme tol van de mondiale volksgezondheid geëist heeft. Als overlevende van polio kan ik simpelweg niet accepteren dat met complete uitroeiing in zicht we wellicht toestaan dat polio terugkeert.

Sinds UNICEF voor zijn polioprogramma in 2014 het aannemen van vrouwen begon te benadrukken is het aantal vrouwelijke vaccinateurs drastisch gestegen. Bijna 62% van de vaccinateurs in Nigeria is nu vrouw. In Pakistan is het aandeel vrouwen 58% en in Afghanistan 30%. Zoals Aidan O’Leary het hoofd van de anti-polio-inspanningen in Pakistan noteert: ‘Vrouwelijke vaccinateurs zijn de basis van elke operationele winst die geboekt wordt.’

Natuurlijk zijn vrouwelijke vaccinateurs niet de enigen die in deze wereldwijde strijd verwikkeld zijn. Religieuze en lokale leiders hebben een beslissende rol gespeeld in het opbouwen van publiek begrip en engagement. Politie en militairen zijn soms nodig om vaccinateurs tegen veiligheidsdreigingen te beschermen. En natuurlijk hebben politieke beloften op het hoogste niveau het momentum in stand gehouden.

Maar uiteindelijk kennen vrouwen in het veld hun gemeenschappen het beste, en zijn op unieke wijze gekwalificeerd om dit karwei af te maken. Het volbrengen van de ‘last mile’ zal creativiteit en vasthoudendheid vergen, en regeringen en donoren moeten de vrouwen ondersteunen die de wereld over de finish zullen helpen, naar een wereld met nul gevallen van polio – en voor eeuwig.

Vertaling Melle Trap