Pro-Brexit demonstrators Jack Taylor/Getty Images

Ауыр Брекситтің үміт оты

ЛОНДОН – Қорғаныс пен қауіпсіздіктің бірдей емес екенін ұмытып кету оңай. Қорғаныс - бұл елдердің олардың қауіпсіздігі бұзылған кездегі жүгінетін құралы. Бейбітшілік кезеңінде болса елдер өз қауіпсіздігі үшін алаңдайтындықтан қорғанысқа ақша жұмсайды.

The Year Ahead 2018

The world’s leading thinkers and policymakers examine what’s come apart in the past year, and anticipate what will define the year ahead.

Order now

2014 жылдан бастап Ұлыбритания мен Еуропа Одағының қауіпсіздік жағдайы күрт нашарлады. Сол жылдың наурыз айында Ресей Украинаға басып кіріп, Қырымды өз аумағына қосып алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін міне бірінші рет еуропалық держава өзінің шекараларындағы жағдайды қару-жарақ арқылы қайта қарастыра бастады.

1994 жылы Ресей Украинаның Кеңес Одағынан мұраға алған ядролық қаруды тапсырған жағдайда оның аумақтық тұтастығын қорғауға келісті. Бірақ Ресей тек Қырыммен тоқтай салмады; сол кезден бері ол елдің шығысындағы Донбасс аймағында Украинаға қарсы баяу ағымды соғысты жүргізіп келеді.

Және бұл тек Украинаға ғана қатысты емес. Ресей сондай-ақ басқа батыс елдерінің жағалауларына қауіп төндіру үшін кемелер мен әскери ұшақтарды жіберді, НАТО аумағында Эстонияның барлаушы қызметіндегі офицерін ұрлап қашып, Шығыс Еуропа, Арктикада және басқа жерлерде әскери күшін тұрақты дамытуды жалғастыруда.

Қауіпсіздік жағдайының нашарлауына қарамастан, британдықтардың басым көпшілігі 2016 жылдың маусым айында ЕО-дан кету туралы шешімді қолдады және  бұл шешім Ұлыбританияның Еуропалық НАТО серіктестіктерімен қарым-қатынасын түбегейлі бұзылуына әкелуі мүмкін. Сонымен қоса, 2016 жылдың қараша айында Ресей президенті Владимир Путинді бұрынннан таңдана қолдайтын Дональд Трамп Америка Құрама Штаттарының президенті болып сайланды.

Трамп 2016 жылы сайлау науқанында НАТО тұралы жеркене сөйлесе де, ол жоғары лауазымдарға тағайындаған көптеген генералдары оның ойын өзгерткендей көрінеді. Дегенмен, ол әрдайым өз ойын өзгерте алады. Республикашылдар партиясының ішкі терең келіспеушіліктері салдарынан Трамптың ұлтшыл, ЕО-ға қарсы Стивен Бэннон бастаған популистік қанаты жеңіске қол жеткізуі мүмкін.

Егер Бэннон республикашыл партияны өзінің ұлтшылдық көзқарасына сәйкес өзгертсе және егер республикашылдар болашақта билікті сақтап қалса немесе қайта қолына алса, онда АҚШ-тың Еуропадағы қауіпсіздікті сақтау міндеттемелері бұдан былай сенімді болмайды. Ресей Батыстың саяси жүйелеріне тоқтамай шабуылдар жасап, тіпті ол Еуропаға тікелей әскери шабуыл жасап, кіріп жатса да АҚШ ешбір араласпауы мүмкін.

АҚШ-тың мықты қолдауы болмаса, саяси тұрғыдан бөлінген ЕО Ресейдің саяси үстемдігінің алдында барынша осал болады. Ал саяси тұрғыдан мықты ЕО Ла-манштан Украинаның Днепр өзеніне дейін созылатын тұрақтылық тірегі болар еді. Осылайша, АҚШ басшылығы жоқтығында, тұрақты және қауіпсіз ЕО Брекситттан кейінгі Ұлыбританияның  қауіпсіздік стратегиясының маңызды тірегі бола алады.

Бірақ ЕО-ның тұрақтылығында кепілдік жоқ, өйткені жеңіл және ауыртпалықсыз Брексит басқа мүше мемлекеттердің де одақтан шығып кетуіне ой тастауы мүмкін. Кейбір адамдар мұндай нәтиженің орын алуы екіталай деп санайды, өйткені еуроаймақтағы елдер үшін бұлай жасау іс жүзінде мүмкін емес. Егер еуроаймақтағы елдің біреуі еуродан бас тартып және ЕО-дан кететін болса, онда нәтижесіндегі капиталдың кетісі оның экономикасын бұзады. Осы көзқарасқа сәйкес, ЕО-ға мүше елдердің үштен екісінің еуро аймағына кіретінін ескеретін болсақ, бұл ЕО-ның жойылуына жол бермес.

Егер солай болғанда ғой… Шын мәнінде, Еуроодақтың бірқатар мүшелері, мысалы Польша, Чехия, Дания, Румыния, Швеция еуроға өтпеді. Сонымен қатар, қолайлы жағдайда, еуроаймақтағы ағымдағы шотының профициті бар елдер, мысалы, Германия, Нидерланды, Испания және Австрия өздеріне апатты зиян келтірмей-ақ еуродан бас тарта алады. Және біз батыстық сайлаушылардың өздеріне өз қолымен зиян келтіре алатын бірегей қабілетін де байқадық. Мысалы, Брексит пен Tрампты ғана емес, сондай-ақ өткен бір жарым айдан бері орын алған каталониялық сепаратистерінің экономикалық «орыс рулетка» ойнын еске алсақ осыны ұғыну жеткілікті.

Ұлыбританияның Брекситтен мүлдем бас тартуы, бұл барлық қатысушылар үшін ең жақсы жол болғанымен, саяси тұрғыдан мүмкін емес. Бірақ «жұмсақ» және «ауыр» Брексит нұсқалары арасында, Ұлыбритания Еуропалық Одақтың бірыңғай нарығы мен кедендік одақтан шықса да, «қаттысының» кем дегенде бір артықшылығы болуы мүмкін. Атап айтқанда, ол Ұлыбританияның ең үлкен қауіпсіздік активі болып табылатын

еуропалық тұрақтылықты одан әрі әлсіретпейді.

Әрине, «ауыр» Брексит нәтижесінде Ұлыбритания жоғары экономикалық шығындарға тап болады. Өнеркәсіптік жеткізу тізбектері бұзылып, құрылыс саласы ЕО қызметкерлерін жоғалтып, Лондондағы Сити халықаралық маңыздылығынан айырылып қалады, ал фунттың құнсыздануы жалғасып, мемлекеттік сектор - әсіресе Ұлттық денсаулық сақтау қызметі едәуір әлсірейді. Еуропалық Одақтың да жалпы экономика үлесі бойынша шығындары болады, бірақ олар әлдеқайда аз болады.

Шығыстарға қарамастан, «ауыр» Брексит Еуроодақтың басқа мүшелерінің Ұлыбританияны үлгі етпей, еуропалық тұрақтылықты сақтауға және Британияға ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге көмектесуге апарар еді, ал бұл ұзақ мерзімді болашақта ең маңызды мәселе болып табылады. Мұндай нәтиже, тағдыр тәлкегіндей болар еді. Бірақ одан да қызығы - мұны Еуропалық Одақтың сәтсіздіктерін көргісі келетін Брексит жақтаушыларының талап етуінде. Олар өздерінің флибустьер, жаһандық Ұлыбританияға жету арманы тек Еуропадан толық айрылу арқылы ғана орындалады деп сенеді. Көп ұзамай, олар өздерінің дұрыс не бұрыс екенін біле жатар.

http://prosyn.org/SVNyHtf/kk;

Handpicked to read next

  1. Patrick Kovarik/Getty Images

    The Summit of Climate Hopes

    Presidents, prime ministers, and policymakers gather in Paris today for the One Planet Summit. But with no senior US representative attending, is the 2015 Paris climate agreement still viable?

  2. Trump greets his supporters The Washington Post/Getty Images

    Populist Plutocracy and the Future of America

    • In the first year of his presidency, Donald Trump has consistently sold out the blue-collar, socially conservative whites who brought him to power, while pursuing policies to enrich his fellow plutocrats. 

    • Sooner or later, Trump's core supporters will wake up to this fact, so it is worth asking how far he might go to keep them on his side.
  3. Agents are bidding on at the auction of Leonardo da Vinci's 'Salvator Mundi' Eduardo Munoz Alvarez/Getty Images

    The Man Who Didn’t Save the World

    A Saudi prince has been revealed to be the buyer of Leonardo da Vinci's "Salvator Mundi," for which he spent $450.3 million. Had he given the money to the poor, as the subject of the painting instructed another rich man, he could have restored eyesight to nine million people, or enabled 13 million families to grow 50% more food.

  4.  An inside view of the 'AknRobotics' Anadolu Agency/Getty Images

    Two Myths About Automation

    While many people believe that technological progress and job destruction are accelerating dramatically, there is no evidence of either trend. In reality, total factor productivity, the best summary measure of the pace of technical change, has been stagnating since 2005 in the US and across the advanced-country world.

  5. A student shows a combo pictures of three dictators, Austrian born Hitler, Castro and Stalin with Viktor Orban Attila Kisbenedek/Getty Images

    The Hungarian Government’s Failed Campaign of Lies

    The Hungarian government has released the results of its "national consultation" on what it calls the "Soros Plan" to flood the country with Muslim migrants and refugees. But no such plan exists, only a taxpayer-funded propaganda campaign to help a corrupt administration deflect attention from its failure to fulfill Hungarians’ aspirations.

  6. Project Syndicate

    DEBATE: Should the Eurozone Impose Fiscal Union?

    French President Emmanuel Macron wants European leaders to appoint a eurozone finance minister as a way to ensure the single currency's long-term viability. But would it work, and, more fundamentally, is it necessary?

  7. The Year Ahead 2018

    The world’s leading thinkers and policymakers examine what’s come apart in the past year, and anticipate what will define the year ahead.

    Order now