Skip to main content

Cookies and Privacy

We use cookies to improve your experience on our website. To find out more, read our updated Cookie policy, Privacy policy and Terms & Conditions

stiglitz267_BRYAN R. SMITHAFP via Getty Images_trumpstockmarket Bryan R. Smith/AFP via Getty Images

De waarheid over de Trump-economie

NEW YORK – Nu de mondiale zakenelites bijeen zijn voor hun jaarvergadering in Davos zou een eenvoudige vraag gesteld moeten worden: Zijn ze al over hun kinderlijke enthousiasme voor de Amerikaanse president Donald Trump heen?

Twee jaar geleden maakten slechts een paar leiders uit het bedrijfsleven zich druk over de klimaatverandering, of over Trumps vrouwenhaat en hypocrisie. De meesten waren echter vol lof over de belastingverlaging van de president voor miljardairs en bedrijven, en keken uit naar zijn pogingen om de economie te dereguleren. Dat zou bedrijven in staat stellen de lucht nog meer te verontreinigen, nog meer Amerikanen verslaafd te maken aan opioïden, meer kinderen te verleiden om diabetes veroorzakend voedsel te eten, en zich met het soort financiële tovenarij bezig te houden dat tot de crisis van 2008 heeft geleid.

Ook vandaag de dag praten veel bazen uit het bedrijfsleven nog steeds over de aanhoudende bbp-groei en de records op de aandelenbeurzen. Maar noch het bbp noch de Dow Jones is een goede graadmeter voor de economische prestaties. Geen van beide vertelt ons wat er met de levensstandaarden van gewone burgers gebeurt, of hoe het zit met de duurzaamheid. Feitelijk zijn de economische prestaties van de Amerikaanse economie over de afgelopen vier jaar bewijsstuk nummer één voor de bewering dat we niet van deze indicatoren afhankelijk moeten willen zijn.

Om een goed idee te krijgen van de economische gezondheid van een land moet je beginnen met naar de gezondheid van de inwoners te kijken. Als ze gelukkig en welvarend zijn, zullen ze gezond zijn en langer leven. Onder de ontwikkelde landen verkeren de VS in dit opzicht in de onderste regionen. De Amerikaanse levensverwachting, die toch al betrekkelijk laag was, is in ieder van de eerste twee jaren van het presidentschap van Trump gedaald, en in 2017 bereikte het sterftecijfer halverwege de levensverwachting het hoogste peil sinds  Tweede Wereldoorlog. Dit is geen verrassing, want geen president heeft harder zijn best gedaan dan Trump om ervoor te zorgen dat meer Amerikanen geen ziektekostenverzekering hebben. Miljoenen zijn hun dekking kwijtgeraakt, en het percentage onverzekerden is in slechts twee jaar tijd gestegen van 10,9% naar 13,7%.

Eén reden voor de dalende levensverwachting in Amerika is wat Anne Case en de winnaar van de Nobelprijs voor de Economie Angus Deaton “sterfgevallen uit wanhoop” noemen, die het gevolg zijn van alcoholmisbruik, overmatig druggebruik en zelfmoord. In 2017 (het meest recente jaar waarvoor goede cijfers beschikbaar zijn) stonden dergelijke sterfgevallen op bijna viermaal het niveau van 1999.

De enige keer dat ik een soortgelijke afname van de volksgezondheid heb gezien – afgezien van tijden van oorlog of epidemieën – was toen ik hoofdeconoom van de Wereldbank was en zag dat het sterftecijfer bevestigde waar onze economische indicatoren op duidden inzake de beroerde staat van de Russische economie na de ineenstorting van de Sovjet-Unie.

Subscribe now
Bundle2020_web

Subscribe now

Subscribe today and get unlimited access to OnPoint, the Big Picture, the PS archive of more than 14,000 commentaries, and our annual magazine, for less than $2 a week.

SUBSCRIBE

Trump mag dan een goede president zijn voor de bovenste 1% – en vooral voor de bovenste 0,1% – maar voor alle anderen is hij niet goed geweest. De belastingverlaging van 2017 zal, als hij volledig wordt geïmplementeerd, resulteren in belastingverhogingen voor de meeste huishoudens in de tweede, derde en vierde inkomenskwintielen.

Gezien het feit dat de belastingverlaging de ultra-rijken en de bedrijven onevenredig bevoordeelt, zal het geen verrassing zijn dat zich tussen 2017 en 2018 geen verandering van betekenis heeft voorgedaan in het besteedbaar inkomen van het gemiddelde Amerikaanse huishouden (opnieuw: het meest recente jaar waarvoor goede gegevens beschikbaar zijn). Het leeuwendeel van de stijging van het bbp gaat ook naar de topinkomens. Het reële gemiddelde weekinkomen is nu slechts 2,6% hoger dan toen Trump aan het bewind kwam. En deze stijging heeft de lange periodes van loonstagnatie niet ongedaan gemaakt. Bijvoorbeeld: het gemiddelde loon van een man met een volledige baan (en wie een volledige baan heeft behoort tot de gelukkigen) staat nog steeds ruim 3% onder het niveau van veertig jaar geleden. Ook is er niet veel vooruitgang geboekt bij het terugdringen van de raciale ongelijkheid: in het derde kwartaal van 2019 was het gemiddelde weekloon van een zwarte man met een volledige baan minder dan driekwart van dat van een witte man met een volledige baan.

Wat de zaken er nog erger op maakt is dat de groei die zich heeft voorgedaan ecologisch niet duurzaam is – en nog minder dankzij het feit dat de regering-Trump allerlei regels heeft afgeschaft die aan een stringente kosten-batenanalyse voldeden. De lucht en het water zullen minder schoon zijn, en de planeet zal nóg meer te maken krijgen met de gevolgen van de klimaatverandering. De verliezen die samenhangen met de klimaatverandering hebben feitelijk al nieuwe hoogten bereikt in de VS, waar meer schade aan eigendommen heeft plaatsgevonden dan in enig ander land – in 2017 bedroeg die schade zoʼn 1,5% van het bbp.

De belastingverlaging had een nieuwe investeringsgolf teweeg moeten brengen. In plaats daarvan leidde zij tot een record aan aandelenterugkopen – van zoʼn $800 mrd in 2018 – door een paar van de meest winstgevende bedrijven in Amerika, en tot begrotingstekorten van recordhoogte in vredestijd (bijna $1 bln in het begrotingsjaar 2019), in een land dat verondersteld wordt bijna volledige werkgelegenheid te kennen. En zelfs ondanks de zwakke investeringen moesten de VS op enorme schaal lenen in het buitenland: de meest recente data laten zien dat de buitenlandse leningen op bijna $500 mrd op jaarbasis staan, met een stijging van de Amerikaanse nettoschuld van ruim 10% in één jaar.

Op dezelfde manier hebben de handelsoorlogen van Trump, ondanks al het kabaal dat ermee gepaard ging, het Amerikaanse handelstekort niet kunnen terugdringen, dat in 2018 een kwart hoger was dan in 2016. Het tekort op de goederenbalans was in 2018 het grootste ooit. Zelfs het handelstekort met China was bijna een kwart hoger dan in 2016. De VS kregen een nieuw Noord-Amerikaans handelsakkoord, zonder de bepalingen over de investeringen die de Business Roundtable wilde, zonder de bepalingen over de prijsstijgingen van geneesmiddelen die de farmaceutische industrie wilde, en met betere bepalingen op het gebied van de arbeid en het milieu. Trump, een zelf-verklaarde meester-dealmaker, heeft op bijna ieder front in de onderhandelingen met de Democraten in het Congres verloren, wat resulteerde in een enigszins verbeterd handelsakkoord.

En ondanks de geroemde beloften van Trump om industriebanen terug te brengen naar de VS is de stijging van de werkgelegenheid in de industrie nog steeds minder dan die was onder zijn voorganger, Barack Obama, toen het herstel na de crisis van 2008 eenmaal op gang was gekomen, en nog steeds aanmerkelijk lager dan het niveau van vóór de crisis. Zelfs het werkloosheidspercentage, dat op een vijftigjarig dieptepunt staat, maskeert de economische kwetsbaarheid. Het werkgelegenheidspercentage voor mannen en vrouwen in de leeftijdscategorie voor werkenden is minder snel toegenomen dan tijdens het herstel onder Obama, en staat nog steeds op een aanzienlijk lager peil dan in andere ontwikkelde landen. Het tempo waarin er nieuwe banen bijkomen is ook aanmerkelijk trager dan onder Obama.

Opnieuw is het lage werkloosheidspercentage geen verrassing, niet in de laatste plaats omdat ongezonde mensen niet kunnen werken. Bovendien worden mensen niet meegeteld als “werklozen” als ze een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangen, in de gevangenis zitten – het percentage gevangenen in de VS is sinds 1970 ruimschoots verzesvoudigd, waarbij momenteel zoʼn twee miljoen mensen achter de tralies zitten – of zó ontmoedigd zijn dat ze niet actief meer op zoek zijn naar een baan. Evenmin is het een verrassing dat een land dat geen betaalbare kinderopvang of gegarandeerd ouderschapsverlof biedt minder werkende vrouwen kent – aangepast voor de bevolking ruim tien procentpunten lager – dan andere ontwikkelde landen.

Zelfs op grond van het bbp schiet de Trump-economie tekort. De groei bedroeg in het afgelopen kwartaal slechts 2,1%, veel minder dan de 4%, 5% of zelfs 6% die Trump heeft beloofd te zullen leveren, en zelfs minder dan het gemiddelde van 2,4% van de tweede termijn van Obama. Dat is een opmerkelijk slechte prestatie als we de impuls in aanmerking nemen die wordt geleverd door het begrotingstekort van $1 bln en de ultra-lage rente. Dit is geen toeval of een geval van pech: het merk-Trump staat garant voor onzekerheid, volatiliteit en dubbelzinnigheid, terwijl vertrouwen en stabiliteit cruciaal zijn voor de groei, evenals gelijkheid, aldus het Internationale Monetaire Fonds.

Trump verdient het dus om een slechte beoordeling te krijgen, niet alleen inzake cruciale verantwoordelijkheden zoals het in stand houden van de democratie of het beschermen van onze planeet. Hij heeft er op het gebied van de economie ook met de pet naar gegooid.

Vertaling: Menno Grootveld

https://prosyn.org/5Wv5EPmnl;
  1. solana114_FADEL SENNAAFP via Getty Images_libyaprotestflag Fadel Senna/AFP via Getty Images

    Relieving Libya’s Agony

    Javier Solana

    The credibility of all external actors in the Libyan conflict is now at stake. The main domestic players will lower their maximalist pretensions only when their foreign supporters do the same, ending hypocrisy once and for all and making a sincere effort to find room for consensus.

    3

Edit Newsletter Preferences