1

Groene digitale financiën

PEKING – Digitale financiën zijn onverwachts revolutionair gebleken, simpelweg door betaalbare financiële inclusie te bewerkstelligen. Dankzij nieuwe financiële technologieën (fintech) kunnen consumenten naadloos winkelen, kunnen migranten hun zuurverdiende geld goedkoop naar hun families sturen, kunnen kleine bedrijven binnen minuten toegang krijgen tot krediet door door Big Data aangedreven profilering, en kunnen spaarders hun eigen investeringstoekomst vormgeven. Maar wanneer fintech wil voldoen aan zijn potentieel om het mondiele publieke goed te bevorderen moet er met nog een factor rekening gehouden worden: het milieu.

Het United Nations Environment Programme (UNEP) heeft onlangs een rapport gepubliceerd; ‘Fintech and Sustainable Development: Assessing the Implications,’ dat verkent hoe digitale financiën ingezet kunnen worden voor milieudoeleinden. Zoals het rapport laat zien is fintech, door het reduceren van kosten en het vergroten van de efficiency, al groene financiën aan het mobiliseren, wat armere mensen in staat stelt om toegang te krijgen tot schone energie door middel van innovatieve betaalsystemen, en groen sparen voor zowel arm als rijk faciliteert.

De Zweedse startup Trine bijvoorbeeld stelt spaarders in het centrum van Stockholm in staat om zonne-energie projecten te financieren in plattelandsgebieden duizenden kilometers daarvandaan. M-KOPA uit Kenia zet het zeer succesvolle binnenlandse mobiele betaalplatform M-PESA in om schone energie beschikbaar te maken voor arme gemeenschappen. Andere experimenten leggen de nadruk op het groene potentieel van blockchain- en crypto-valuta.

De opbrengsten van dit soort initiatieven kunnen substantieel zijn, voor zowel huishoudens, aanbieders van financiële diensten, economieën, en het milieu. Met dit in gedachten is er dit jaar op de jaarlijkse ontmoeting van het Wereld Economisch Forum in Davos, Zwitserland een coalitie van ondernemingen voor digitale financiën gelanceerd; de Green Digital Finance Alliance.

Een van de oprichters van de alliantie, ANT Financial Services, beschikt over een mobiel betaalplatform dat alleen in China al 450 miljoen gebruikers heeft. De organisatie werkt nu samen met UNEP om een experimentele ‘groene energie’-app aan te bieden die gebruikers beloont voor het reduceren van hun koolstofgebruik.

Fintech is onderdeel van een bredere digitale revolutie, waaronder ook Big Data, het Internet of Things, blockchain, en kunstmatige intelligentie vallen. Deze technologieën stellen ons in staat om de levenscyclus van producten – en zelfs van geld zelf – in kaart te brengen en te volgen, waarbij precies wordt vastgesteld hoe ze gebruikt en gefinancierd worden, en welke impact ze hebben op het milieu. De nieuwe groene energie-app van ANT vertaalt zodoende data van financiële transacties in hun geïmpliceerde koolstofuitstoot. Deze benadering zou, wanneer uitgebreid naar meerdere betaalplatforms, honderden miljoenen individuen kunnen aanmoedigen om koolstofbesparing een factor in hun keuzes qua dagelijkse levensstijl te maken.

Alle revoluties brengen onbedoelde kosten met zich mee, en zijn vatbaar voor afleiding, als al niet regelrechte corruptie. De fintech-revolutie is hierin niet anders. Het verlies van privacy is het meest voor de hand liggende risico; dit is ondanks pogingen tot beveiliging zelfs vrijwel onvermijdelijk. Maar er zijn ook minder zichtbare risico’s, die voortkomen uit de verstoring van bestaande markten. Zoals journalist en auteur Michael Lewis heeft benadrukt in zijn bestseller Flash Boys zijn de risico’s die worden gecreëerd door met hoge frequentie te speculeren op de financiële opbrengsten van onze logge, twintigste-eeuwse pensioenfondsen verreikend.

Een ander slachtoffer zal de regulering zijn, ten minste tijdelijk, terwijl beleidsmakers worstelen om uit te vinden hoe een steeds complexer, dynamischer, en virtueler financieel systeem te beheren. Er bestaat ook gevaar dat de commoditiserende effecten van snelheid en Big Data de condities voor een duurzame ontwikkeling zullen ondermijnen.

Alhoewel deze risico’s niet kunnen worden uitgesloten, kunnen ze wel verzacht worden. Regulatoren in het bijzonder zullen hard moeten werken om zo goed en zo kwaad als ze kunnen in een snel veranderend financieel milieu bij de tijd te blijven. Maar hun doel zou niet alleen moeten zijn om tegen de risico’s van fintech beschermen; ze zouden ook tot doel moeten hebben het te begeleiden, zodat het zijn volle potentieel kan bereiken. Zo zou fintech bijvoorbeeld gelijkgeschakeld moeten worden met de Sustainable Development Goals – een inspanning die om nieuwe standaarden, marktinnovatie, en samenwerking vraagt.

Landen wereldwijd zouden digitale financiën in hun plannen voor financiering van duurzame ontwikkeling moeten integreren. Coalities zoals de Green Digital Finance Alliance kunnen deze inspanningen ondersteunen door het mobiliseren van collectieve actie aan de kant van financiële instituties en hun aandeelhouders.

Multilaterale maatregelen zullen ook van belang zijn. Dit jaar zal de G20 zich onder leiding van Duitsland concentreren op het opbouwen van veerkracht, het vergroten van de duurzaamheid, en het nemen van verantwoordelijkheid voor klimaatverandering – stuk voor stuk onderwerpen waar digitalisering onderdeel van oplossing zal moeten zijn. Overeenkomstig zal de G7 onder leiding van Italië verkennen hoe ‘groene’ kleine en middelgrote ondernemingen te financieren door voordeel te halen uit fintech gedreven innovatie.

Met de juiste aanpak kan fintech ingezet worden om economieën en maatschappijen te versterken, en ondertussen helpen het milieu te beschermen. Gelukkig zou dit zeer wel het jaar kunnen worden dat groene digitale financiën volwassenheid bereiken.

Vertaling Melle Trap