33

Het Griekse ‘Nee’ is geen overwinning voor de democratie

PARIJS – De afwijzing door de Griekse kiezers van het laatste bailout-aanbod door de crediteuren van hun land is ondanks het feit dat veel mensen dit zeggen – en vooral zij die de consequenties van hun woorden niet zelf hoeven te dragen  – helemaal geen ‘overwinning voor de democratie.’ Dit omdat democratie, zoals de Grieken zelf het beste weten, een zaak is van bemiddeling, representatie, en het ordelijk delegeren van macht; het is normaliter geen  zaak van referenda.

Democratie wordt alleen in uitzonderlijke gevallen een referendum-aangelegenheid: wanneer verkozen leiders geen ideeën meer hebben, het vertrouwen van het electoraat verloren zijn, of wanneer de gewone aanpak niet meer werkt. Was dat in Griekenland ook het geval? Was de positie van premier Alexis Tsipras zo zwak geworden dat hij geen betere keus had dan de zwarte piet aan zijn volk toe te spelen door terug te vallen op deze buitengewone vorm van democratie, die democratie per referendum heet? Wat zou er gebeuren als de partners van Griekenland elke keer dat ze met een beslissing geconfronteerd worden waarvoor ze de moed ontberen een keuze te maken, de onderhandelingen afbreken en een week tijd eisen om het volk te laten beslissen?

Het is al vaak – en terecht – gezegd dat Europa te bureaucratisch is, niet genoeg oplevert, en te langzaam beslissingen neemt. Dat de benadering van Tsipras deze defecten niet ongedaan maakt is wel het minste dat hier over gezegd kan worden. (En er kan nog veel meer over gezegd worden als deze de Spaanse burgers inspireert de riskante beslissing te nemen een regering te kiezen geleid door hun eigen anti-bezuinigingspartij, Podemos.)

Maar dit terzijde; laat ons aannemen dat de beslissing voor Tsipras zó cruciaal en complex was dat deze de uitzonderlijke stap van een referendum rechtvaardigde. In dat geval zou het deze complexiteit weerspiegeld moeten hebben. Het zou een voorzichtige en doelgerichte vraag naar de wil van het volk zijn geweest. Het zou zijn georganiseerd en uitgevoerd met gepast respect voor de belangen die op het spel staan, waarbij de regering had gegarandeerd dat het Griekse volk van betrouwbare informatie werd voorzien.