2

Donald Trumps “vrouwtjes”

NEW YORK – Een nonprofit-organisatie voor de vrouwengezondheidszorg in Kenia staat voor een onmogelijk dilemma. The Kisumu Medical and Education Trust (KMET) ontvangt jaarlijks $200.000 van de regering van de Verenigde Staten om artsen te trainen in het behandelen van postnatale bloedingen. De KMET krijgt ook geld van Europese donoren en uit andere bronnen om uitgebreide gezondheidszorgdiensten rond de voortplanting te verzorgen, inclusief abortusadviezen. Na de recente “executive order” van de Amerikaanse president Donald Trump, waarmee hij de zogenoemde “global gag rule” nieuw leven inblies en uitbreidde, zal de KMET – evenals vele andere organisaties – moeten kiezen tussen verschillende levensreddende programma's.

De “global gag rule”, die officieel te boek staat als het Mexico City-beleid, verhindert dat officiële Amerikaanse ontwikkelingshulp terechtkomt bij niet-Amerikaanse organisaties die enigerlei abortusdiensten aan vrouwen bieden – ook al gaat het louter om informatieverstrekking of verwijzingen – ongeacht de manier waarop deze diensten zijn gefinancierd. Organisaties die pleiten voor betere toegang tot abortus in hun eigen land zijn ook uitgesloten van Amerikaanse hulp.

Dit betekent dat, als de KMET abortusdiensten blijft aanbieden aan vrouwen in Kenia, waar 30 tot 40% van alle ziekenhuisopnames van vrouwen verband houdt met onveilige abortussen, zij de financiering zal verliezen die zij nodig heeft om het evenzeer levensreddende werk te verrichten van het onderrichten van artsen hoe te moeten omgaan met complicaties die kunnen optreden bij geboorten. Het doet er niet toe dat het moedersterftecijfer in de hele regio extreem hoog is. Welke optie zij ook kiest, de KMET zal zich gedwongen zien de gezondheidszorgdiensten te kortwieken in regio's waar zij de voornaamste aanbieder is.

De “global gag rule” is niet nieuw. Nadat hij voor het eerst werd ingevoerd door president Ronald Reagan in 1984, is hij sindsdien steeds door Democratische presidenten afgeschaft, om door Republikeinse presidenten telkens te worden geherintroduceerd.

Maar deze laatste verschijningsvorm gaat verder dan zijn voorgangers. Waar eerdere versies van de “golbal gag rule” vooral de Amerikaanse financiering voor gezinsplanning troffen, raakt de maatregel van Trump alle Amerikaanse gezondheidszorghulp, inclusief die voor HIV, malaria, de gezondheid van moeder en kind, tuberculose en voedingsprogramma's – tot een waarde van $9 mrd per jaar.

Het President’s Emergency Plan for AIDS Relief (PEPFAR) omvat het grootste deel van de Amerikaanse uitgaven aan de mondiale gezondheidszorg, momenteel $6,8 mrd per jaar. Organisaties die de PEPFAR-hulp lange tijd hebben gecombineerd met andere gelden om uitgebreide gezondheidszorg op het gebied van de voortplanting te kunnen bieden aan vrouwen met HIV, en om de overdracht van HIV van moeder op kind te kunnen voorkomen, zullen nu in een onhoudbare positie terechtkomen.

Zelfs de minder vergaande herintroducties van de “global gag rule” door eerdere Republikeinse presidenten hadden al verwoestende gevolgen. Onder George W. Bush dwong de regel alleen al in Kenia tot de sluiting van acht klinieken – waarvan de meesten de enige bronnen van gezondheidszorg in hun gemeenschap waren. Sommige van deze klinieken werden gerund door de Family Planning Association of Kenya, die 56.000 mensen bediende en niet in abortussen voorzag. Een van de klinieken die werd gesloten bood uitgebreide zuigelingen- en postnatale zorg.

Maar de “global gag rule” heeft niet alleen een verwoestende uitwerking op de gezondheidstoestand van vrouwen; zij is feitelijk contra-productief. Zonder gezinsplanningsdiensten, zoals het bieden van toegang tot voorbehoedmiddelen, zijn vrouwen minder goed toegerust om ongewenste zwangerschappen te voorkomen. Uit een onderzoek van de universiteit van Stanford bleek dat het abortuspercentage feitelijk is gestegen in landen die tijdens het Bush-tijdperk het meest werden getroffen door de “global gag rule”.

Trumps versie van de regel dreigt nog verwoestender gevolgen te hebben. De afgelopen decennia hebben veel ontwikkelingslanden – zoals Colombia, Nepal, Ethiopië en Mozambique – hun abortuswetgeving geliberaliseerd om vrouwenlevens te redden en de kosten voor hun volksgezondheidsbegrotingen terug te dringen van het behandelen van verwondingen die worden teweeggebracht door onveilige abortussen. In deze zin ondermijnt de “global gag rule” het lokale overheidsbeleid en vormt zij een ongewenste inmenging in het democratische debat.

Door de herinvoering van de “global gag rule” kan de zwaarbevochten vooruitgang op het gebied van de vrouwengezondheidszorg worden tegengewerkt of zelfs worden teruggedraaid, terwijl de juridische en mensenrechten van vrouwen worden geschonden. Als de KMET bijvoorbeeld Amerikaanse hulp aanvaardt, zal de organisatie zich verplicht zien vrouwen informatie te onthouden over een cruciale gezondheidszorgdienst, waardoor het vertrouwen tussen vrouwen en gezondheidszorgaanbieders kan worden geschaad en een fundamenteel mensenrecht kan worden geschonden.

In Nigeria kan de organisatie Education as a Vaccine (EVA) – een partner van de International Women’s Health Coalition – met een soortgelijke onhoudbare situatie worden geconfronteerd als zij Amerikaanse HIV-gelden accepteert. EVA heeft de langst bestaande hotline in het land die jongeren voorziet van seksuele voorlichting en informatie over gezondheidszorg op het gebied van de voortplanting, één van de weinige platforms die jongeren in staat stelt zonder schaamte vragen te stellen.

Abortussen zijn al zeer beperkt in Nigeria, en de weinige aanbieders worden geconfronteerd met substantiële risico's. Omdat onveilige abortussen een belangrijke oorzaak zijn van de moedersterfte, vooral onder adolescenten en jonge vrouwen, zijn de diensten die EVA biedt heel belangrijk. Het is geen verrassing dat de executive director van EVA, Fadekemi Akinfaderin-Agarau, zich zorgen maakt dat de “global gag rule Nigeria een zware slag zal toebrengen,” omdat het accepteren van Amerikaanse hulp haar organisatie zou verhinderen post-abortuszorg zelfs maar te bespreken met de jonge vrouwen die zij bedient.

Iedere dag sterven er 830 vrouwen tijdens bevalling of zwangerschap, en ieder jaar worden 6,9 miljoen vrouwen behandeld wegens complicaties die samenhangen met onveilige abortussen, bijna allemaal in de ontwikkelingslanden. Het verhinderen van de financiering van organisaties die zich inzetten voor het bieden van kwalitatieve gezondheidszorg en informatie aan deze vrouwen en meisjes is laakbaar en een schending van hun mensenrechten. Het opleggen van de “gag rule”, ondanks het bestaan van duidelijke bewijzen van de schade die zij toebrengt, is een doorzichtige poging om de lichamen en gezondheidstoestand van vrouwen te controleren.

Trump beloofde tijdens zijn verkiezingscampagne vrouwen te zullen straffen die abortussen hadden ondergaan. Dat zou al erg genoeg zijn. Maar de “global gag rule” gaat veel verder en straft miljoenen vrouwen in alle ontwikkelingslanden eenvoudigweg voor het feit dat ze vrouw zijn.

Vertaling: Menno Grootveld