German Federal Chancellor Angela Merkel Adam Berry/Getty Images)

Duitsland mag niet langer wachten

BERLIJN – Ruim tien jaar na de financiële crisis van 2008 stagneert de Europese Unie nog steeds in politieke zin. Maar de EU moet worden versterkt als het project van de Europese integratie wil slagen. Anders zullen de krachten van het nieuwe nationalisme hun aanval op de democratie, de rechtsstaat en de andere definiërende waarden van het blok voortzetten.

De voornaamste reden dat Europa in een impasse blijft verkeren is Duitsland. Jaren na 2008, toen de EU werd geconfronteerd met trage groei en toenemende economische crises, bleef Duitsland volhouden het Europese project niet alleen voorwaarts te kunnen bewegen, en dat het op Frankrijk moest wachten.

In het voorjaar van 2017 werd Emmanuel Macron vervolgens tot Frans president verkozen, op basis van de belofte dat hij zou aandringen op hervormingen van de EU en de Franse economie zou moderniseren. Maar net toen Frankrijk weer aan boord kwam, stevende Duitsland af op de algemene verkiezingen van september 2017, die uitmondden in aanzienlijke verliezen voor de CDU van bondskanselier Angela Merkel en leidde tot maandenlange pogingen om een nieuwe regering te vormen.

In dezelfde maand dat Duitsland stemde, hield Macron een indrukwekkende toespraak aan de Sorbonne, waarin hij specifieke hervormingen voorstelde om de eurozone te stabiliseren, een gemeenschappelijk grensbewakingssysteem te creëren en een gezamenlijk Europees defensie-initiatief in te richten. Destijds stuitten de voorstellen van Macron op een ijzige reactie in Duitsland; zeven maanden later heeft Duitsland nog steeds geen eigen voorstellen gedaan.

In plaats daarvan is Duitsland stil gebleven over de vraag naar de toekomst van Europa, en heeft het aangegeven dat zijn voornaamste zorg zijn eigen geld is. De boekhouders in de begrotingscommissie van de Bundestag, zo lijkt het, hebben het Europees beleid van Duitsland gekaapt.

In het verleden werd dat beleid gevoerd door bondskanseliers die de historische betekenis van de Europese integratie begrepen. Maar vandaag de dag lijken de backbenchers van de CDU – en van haar Beierse zusterpartij, de CSU – Merkel te ketenen in de aanloop naar eventuele onderhandelingen over hervormingen van de Europese Unie.

Subscribe now

Exclusive explainers, thematic deep dives, interviews with world leaders, and our Year Ahead magazine. Choose an On Point experience that’s right for you.

Learn More

Het te grabbel gooien van de door Macron geboden kans – die zich niet opnieuw zal voordoen – zou het toppunt van politieke dwaasheid en historische blindheid zijn. De twee grondleggende machten van het transatlantische systeem zijn bezig dat systeem vaarwel te zeggen. Groot-Brittannië heeft ervoor gekozen de EU te verlaten. En de Verenigde Staten hebben onder president Trump de transatlantische veiligheidsgaranties ter discussie gesteld en ondermijnen nu het wereldhandelssysteem waarvan Europa – en met name Duitsland – sinds de jaren vijftig afhankelijk is geweest.

De dreiging van het uiteenvallen van het Westen zet de economische en veiligheidspijlers van de Europese stabiliteit onder zware druk. China heeft zich ontpopt als een wereldmacht die in staat is het zwaartepunt van de wereldeconomie van de Atlantische naar de Pacific-regio te laten verschuiven. De Europeanen worden nu geconfronteerd met het vooruitzicht achterop te raken bij zowel de VS als China, niet alleen in geopolitiek opzicht, maar ook als het gaat om de belangrijkste economische sector van de 21e eeuw: kunstmatige intelligentie.

Europa staat ook voor meer onmiddellijke dreigingen dichter bij huis. De Russische president Poetin tast opnieuw de grenzen van Oost-Europa af met militaire middelen. De Turkse president Recep Tayyip Erdoğan verwijdert zijn land steeds verder van de NAVO en het Westen, terwijl hij de democratie en de rechtsstaat vaarwel zegt. En het hele Midden-Oosten kan afglijden in een langdurige crisis, waardoor er nog meer migratie naar Europa op gang zal komen.

De oorlog in Syrië toont aan hoe zwak Europa is geworden. Anders dan als een bestemming voor vluchtelingen is de EU in Syrië irrelevant geworden. Erger nog, degenen die het buitenlands beleid van Duitsland formuleren, lijken te geloven dat er geen militaire oplossing voor het conflict is, en dat alleen Rusland een einde kan maken aan de oorlog.

Dit argument ziet het feit over het hoofd dat een militaire oplossing nu binnen bereik ligt van de Syrische president Bashar al-Assad, dankzij de steun die hij heeft gekregen van Rusland en Iran. Het ziet tevens het feit over het hoofd dat Rusland niet in staat is het bredere regionale conflict een halt toe te roepen, zelfs niet als het dat zou willen. Iran zal immers niet zonder slag of stoot zijn landbrug naar de Middellandse Zee opgeven, en Israel zal de aanwezigheid van Iraanse Revolutionaire Gardisten en raketten in Syrië niet aanvaarden. In feite is er nu een groot gevaar voor een conflict tussen Israel en Iran in Syrië en Libanon.

Deze ontwikkelingen brengen nieuwe uitdagingen voor Europa met zich mee. Enerzijds moet Europa een kernwapenwedloop in de regio zien te voorkomen, niet in de laatste plaats door de nucleaire overeenkomst met Iran uit 2015 te verdedigen, die Trump nu dreigt op te zeggen. Anderzijds heeft de EU een associatieverdrag met – en historische verantwoordelijkheden jegens – Israel, zodat het niet neutraal kan blijven of de hegemonistische ambities van Iran in de regio kan negeren.

Met uitzondering van Frankrijk en (tot nu toe) Engeland zijn de EU en haar lidstaten bijzonder slecht voorbereid op deze risico's. En dat geldt vooral voor Duitsland, waar het leger door jaren van bezuinigingen is weggekwijnd. De naoorlogse Amerikaanse veiligheidsgarantie heeft Duitsland heel lang in de gelegenheid gesteld niet over strategische dreigingen te hoeven nadenken. Maar nu Trump de Amerikaanse beloften aan de bondgenoten in twijfel heeft getrokken, kan Duitsland niet langer rekenen op zo'n gunstige arbeidsdeling.

In financiële aangelegenheden beticht Duitsland andere landen van de eurozone er regelmatig van zich niet aan de regels te houden en afgesproken bezuinigingen niet na te komen. In veiligheidszaken zijn de kaarten echter bijna andersom geschud. Het tijdperk waarin Duitsland gratis kon meeliften is voorbij, en zonder de VS is Duitslands enige bron van verdediging een sterker Europa, wat beslist niet gratis zal zijn.

Niemand verwacht dat Duitsland de voorstellen van Macron ongewijzigd zal overnemen. Maar in een tijd dat de fundamenten van de wereldorde aan het verschuiven zijn, ten koste van Europa, zullen marginale hervormingen niet volstaan, en Duitsland heeft noch zijn eigen visie op een sterker Europa naar voren gebracht, noch de bereidheid getoond om tot actie over te gaan en de noodzakelijke investeringen te doen. Europa en het Westen hebben behoefte aan een Frans-Duits antwoord dat zich kan meten met het antwoord dat ooit werd gegeven door François Mitterrand en Helmut Kohl, en door Charles de Gaulle en Konrad Adenauer vóór hen. Dat is hard nodig, want de geschiedenis staat niet stil.

Vertaling: Menno Grootveld

http://prosyn.org/bds5aHf/nl;

Cookies and Privacy

We use cookies to improve your experience on our website. To find out more, read our updated cookie policy and privacy policy.