3

Geef de Roma de kans

BUDAPEST – Door heel Europa zuchten miljoenen onder werkloosheid en het vooruitzicht van een lange periode van economische stagnatie. Maar geen groep wordt harder getroffen dan de Roma.

Er zijn meer dan tien miljoen Roma in Europa, vooral geconcentreerd op de Balkan en in de nieuwste Europese lidstaten, vooral Roemenië, Bulgarije, Slowakije en Hongarije. Het is schokkend dat hun levensomstandigheden zowaar achteruit zijn gegaan sinds veel van hen Europese burgers werden. Tegelijkertijd is de houding van de meerderheidsbevolking in bijna heel Europa vijandiger geworden.

Chicago Pollution

Climate Change in the Trumpocene Age

Bo Lidegaard argues that the US president-elect’s ability to derail global progress toward a green economy is more limited than many believe.

Deze twee trends zijn bekrachtigen elkaar wederzijds: marginalisatie voedt minachting en vice versa. De enige ontsnapping uit deze val is het investeren in onderwijs, wat een enorm sociaal dividend zou uitbetalen. Bedenk bijvoorbeeld dat Roma meer dan 20% van de starters op de arbeidsmarkt vertegenwoordigen in de bovengenoemde landen.

Het goede nieuws is dat we weten hoe we Roma kinderen er op moeten voorbereiden om productieve leden van de maatschappij te worden. Mijn stichtingen onderwijzen al 25 jaar actief Roma. In die periode hebben we al een hele schare jonge Roma opgeleid die hun identiteit hebben behouden maar toch de vijandige stereotyperingen kunnen doorbreken van degenen met wie ze contact hebben.

Samen met de Wereldbank richtten we in 2005 het ‘Roma Education Fund’ (REF) op. Het REF staat klaar om nationale onderwijsautoriteiten door de hele EU te helpen om hun prestaties te verbeteren in het opleiden van Roma kinderen. Hun programma’s bereiken jaarlijks nu al meer dan 100.000 kinderen, inclusief 1.600 studenten aan de universiteit die beurzen krijgen.

Maar deze getallen zijn treurig laag in vergelijking met de grootte van het probleem. De helft van de Roma zijn van de schoolgaande leeftijd en de bevolking groeit sneller dan de capaciteit van het REF. Het jaarlijkse budget van het fonds is slechts 12 miljoen euro, waar mijn stichtingen bijna de helft van op zich nemen en we hebben het er moeilijk mee om aanvullende fondsen te vinden. Dit is onacceptabel. De programma’s die door het REF ontwikkeld zijn zouden opgeschaald moeten worden door overheden, met hulp van de EU, en beschikbaar gemaakt moeten worden voor alle Roma kinderen in Europa.

De Europese Commissie heeft een zeer behulpzame rol gespeeld door haar structurele bijdrages die tot 80% van de bijkomende kosten van de integratie van de Roma dekken. Helaas is de overige 20% moeilijk te mobiliseren als gevolg van wijdverbreide anti-Roma sentimenten door heel Europa.

Om de negatieve stereotyperingen te doorbreken moet aan Roma kinderen onderwezen worden om trots op hun erfgoed te zijn en om het te prijzen. Dat is wat het REF doet. De situatie is nu zo dat opgeleide Roma niet aan de stereotyperingen voldoen, zodat ze makkelijk kunnen opgaan in de meerderheidsbevolking, maar dat de vijandigheid van de meerderheid blijft. Als de aanpak die ontwikkeld is door het REF algemeen overgenomen wordt zou dit een grote stap zijn naar het doorbereken van de stereotyperingen.

Maar alleen onderwijs is niet genoeg. De Roma moeten ook werk kunnen vinden. Een blijvende oplossing vereist van Europa om een Roma arbeidsklasse op te bouwen. Hier is ook een rol weggelegd voor de private sector. Deskundigen van de Europese Commissie en van mijn stichtingen ontwikkelen een proefproject om stages in de private sector toegankelijk te maken voor Roma jeugd die een beroepsopleiding doet.

In Roemenië is er al een zelfde programma voor de meerderheidsbevolking en de minister van onderwijs Remus Pricopie heeft toegezegd dit ook open te stellen voor Roma. Ik dring er bij andere regeringen op aan gelijke stappen te ondernemen.

Laten we eerlijk zijn: er is een Roma probleem in Europa en het wordt groter. Maar zowel het probleem als het groter worden ervan reflecteren een giftige combinatie van diepgewortelde vijandigheid en aanhoudende verwaarlozing.

Fake news or real views Learn More

In feite bewijzen de opgeleide Roma in Europa elke dag dat het probleem prima op te lossen is. Maar dit zal meer dan een generatie duren en Europa kan er niet mee wachten totdat de economie hersteld is. In tegendeel, gegeven de stijging van de Roma bevolking, is de welvaart van Europa op lange termijn afhankelijk van het omkeren van de huidige trends, en van het daar nu mee beginnen.

Vertaling: Melle Trap