rogoff207_Nuthawut Somsuk_getty images_dollar renminbi Nuthawut Somsuk/Getty Images

De breekbare hegemonie van de dollar

CAMBRIDGE – De machtige Amerikaanse dollar blijft de scepter zwaaien op de wereldmarkten. Maar de dominantie van de greenback zou wel eens breekbaarder kunnen zijn dan het lijkt, omdat de verwachte toekomstige veranderingen in het wisselkoersstelsel van China waarschijnlijk een belangrijke verschuiving in de internationale monetaire orde teweeg zullen brengen.

Om vele redenen zullen de Chinese autoriteiten waarschijnlijk op een dag stoppen met het koppelen van de renminbi aan een valutamand, en overschakelen op een modern inflatiebestrijdingsstelsel, waarbij zij de wisselkoers veel vrijer laten fluctueren, vooral ten opzichte van de dollar. Als dat gebeurt, mogen we verwachten dat het grootste deel van Azië China zal volgen. Te zijner tijd zou de dollar, momenteel de ankervaluta voor ruwweg tweederde van het mondiale bbp, bijna de helft van zijn gewicht kunnen verliezen.

Gezien de mate waarin de Verenigde Staten afhankelijk zijn van de speciale status van de dollar – door de toenmalige Franse minister van Financiën Valéry Giscard dʼEstaing op beroemd geworden wijze het ʻexorbitante voorrechtʼ van Amerika genoemd – voor de financiering van massale publieke en particuliere leningen, zou de impact van een dergelijke verschuiving aanzienlijk kunnen zijn. Aangezien de VS agressief gebruik hebben gemaakt van tekortfinanciering om de economische verwoestingen van COVID-19 te bestrijden, kan de houdbaarheid van de Amerikaanse staatsschuld in twijfel worden getrokken.

Het reeds lang bestaande argument voor een flexibelere Chinese munt is dat China gewoon te groot is om zijn economie naar de pijpen van de Amerikaanse Federal Reserve (het federale stelsel van Amerikaanse centrale banken) te laten dansen, zelfs indien de Chinese kapitaalcontroles enige mate van isolatie bieden. Het bbp van China (gemeten tegen internationale prijzen) overtrof dat van de VS al in 2014 en groeit nog steeds veel sneller dan dat van de VS en Europa, waardoor het pleidooi voor een grotere wisselkoersflexibiliteit steeds dwingender wordt.

Een recenter argument is dat de centrale positie van de dollar de Amerikaanse overheid te veel toegang geeft tot informatie over mondiale transacties. Dit is ook een belangrijk punt van zorg in Europa. In principe zouden dollartransacties overal ter wereld kunnen worden verrekend, maar Amerikaanse banken en vereffeningskantoren hebben een belangrijk natuurlijk voordeel, omdat zij impliciet (of expliciet) kunnen worden gesteund door de Fed, die een onbeperkt vermogen heeft om tijdens een crisis nieuw geld uit te geven. Daarentegen zal ieder vereffeningskantoor buiten de VS altijd eerder onderhevig zijn aan vertrouwenscrises – een probleem waarmee zelfs de eurozone heeft geworsteld.

Bovendien zal het beleid van de voormalige Amerikaanse president Donald Trump om de handelsdominantie van China tegen te gaan, niet snel verdwijnen. Dit is een van de weinige kwesties waarover Democraten en Republikeinen het in grote lijnen eens zijn, en het lijdt weinig twijfel dat de demondialisering van de handel de dollar ondermijnt.

Subscribe to Project Syndicate
Bundle2021_web_discount_spring2021

Subscribe to Project Syndicate

Enjoy unlimited access to the ideas and opinions of the world's leading thinkers, including weekly long reads, book reviews, topical collections, and interviews; The Year Ahead annual print magazine; the complete PS archive; and more. All for less than $5 a month.

Subscribe Now

De Chinese beleidsmakers worden geconfronteerd met vele obstakels bij hun pogingen om de huidige koppeling van de renminbi los te laten. Maar in karakteristieke stijl hebben zij daar langzaam de basis voor gelegd, op vele fronten. China heeft buitenlandse institutionele beleggers geleidelijk toegestaan renminbi-obligaties te kopen, en in 2016 heeft het Internationale Monetaire Fonds de renminbi toegevoegd aan het mandje van belangrijke valutaʼs dat de waarde bepaalt van de Speciale Trekkingsrechten (de mondiale reservemunt van het IMF).

Bovendien loopt de Volksbank van China (PBOC) ver voor op andere grote centrale banken bij de ontwikkeling van een digitale centrale-bankvaluta. Hoewel de digitale munt van de PBOC momenteel uitsluitend voor binnenlands gebruik is bestemd, zal deze uiteindelijk het internationale gebruik van de renminbi vergemakkelijken, met name in landen die zich in de richting van Chinaʼs uiteindelijke valutablok bewegen. Dit zal de Chinese regering een venster geven op de transacties van digitale renminbi-gebruikers, net zoals het huidige systeem de VS veel vergelijkbare informatie geeft.

Zullen andere Aziatische landen China inderdaad volgen? De VS zullen zeker hun best doen om zoveel mogelijk economieën rond de dollar te laten blijven cirkelen, maar dat zal een hele kluif worden. Net zoals de VS aan het eind van de negentiende eeuw Groot-Brittannië overvleugelden als ʼs werelds grootste handelsland, heeft China Amerika lang geleden in dezelfde mate overvleugeld.

Het is waar dat Japan en India hun eigen weg kunnen gaan. Maar als China de renminbi flexibeler maakt, zullen zij de munt waarschijnlijk op zijn minst een gewicht geven dat vergelijkbaar is met dat van de dollar in hun valutareserves.

Er zijn opvallende parallellen tussen de huidige nauwe afstemming van Azië op de dollar en de situatie in Europa in de jaren zestig en het begin van de jaren zeventig. Maar dat tijdperk eindigde met hoge inflatie en de ineenstorting van het naoorlogse Bretton Woods-systeem van vaste wisselkoersen. Het grootste deel van Europa erkende toen dat de intra-Europese handel belangrijker was dan de handel met de VS. Dit leidde tot het ontstaan van een Deutsche Mark-blok dat decennia later is uitgegroeid tot een eenheidsmunt, de euro.

Dit betekent niet dat de Chinese renminbi van de ene dag op de andere de wereldvaluta zal worden. Overgangen van de ene dominante munt naar de andere kunnen een lange tijd in beslag nemen. In de twee decennia tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog had de nieuwkomer, de dollar, bijvoorbeeld ongeveer evenveel gewicht in de centrale-bankreserves als het Britse pond, dat na de Napoleontische oorlogen in het begin van de negentiende eeuw meer dan een eeuw lang de dominante wereldvaluta was geweest.

Dus wat is er mis met drie wereldvalutaʼs – de euro, de renminbi en de dollar – die de schijnwerpers delen? Niets, behalve dat noch de markten, noch de beleidsmakers ook maar enigszins voorbereid lijken op een dergelijke overgang. De rente op staatsleningen in de VS zou vrijwel zeker worden beïnvloed, maar de echt grote gevolgen zouden zich kunnen voordoen bij kredietnemers uit het bedrijfsleven, met name uit het midden- en kleinbedrijf.

Vandaag de dag lijken Amerikaanse beleidsmakers en veel economen ervan uit te gaan dat de honger van de wereld naar dollarschulden vrijwel onverzadigbaar is. Maar een modernisering van Chinaʼs wisselkoersstelsel zou de status van de dollar een pijnlijke slag kunnen toebrengen.

Vertaling: Menno Grootveld

https://prosyn.org/FVzPtd1nl