0

De toegang tot financiële diensten en daarna

CAMBRIDGE – Omdat traditionele financiële diensten niet zijn ontworpen voor kleine depositohouders en leners, hebben diverse niet-traditionele modellen hun activiteiten op deze nog nauwelijks ontwikkelde markt snel kunnen uitbreiden. Maar zonder een strategische routekaart voor het beleid om de uitbouw van de financiële technologie (fintech) verder te begeleiden, zullen deze nieuwe “connector”-modellen beperkt blijven in termen van de diensten die zij kunnen bieden.

In Kenia is het succes van M-Pesa, een app voor mobiele betalingen, niets meer of minder dan grensverleggend geweest. Het heeft PayPal twee noteringen aan de NASDAQ en bijna twintig operationele jaren in 's werelds grootste economie gekost om een omvang van 188 miljoen actieve klanten en $282 mrd aan jaarlijkse betalingen te bereiken. Hoewel M-Pesa nog geen tien jaar operationeel is op een markt met veel lagere inkomens, had het netwerk vorig jaar bijna 17 miljoen actieve gebruikers, die voor ruim $50 mrd aan cashloze transacties uitvoerden.

Chicago Pollution

Climate Change in the Trumpocene Age

Bo Lidegaard argues that the US president-elect’s ability to derail global progress toward a green economy is more limited than many believe.

Op dezelfde manier domineert bKash het betalingssysteem in Bangladesh nu in zulke mate dat “bKashing” doorsnee Bengali-taalgebruik is geworden, net zoals dat met “Xeroxing,” “Hoovering” en “Googling” is gebeurd in het Engels.

Andere modellen, zoals dat van Microensure en Bima, hebben ook vaste grond onder de voeten gekregen en bieden micro-verzekeringsmogelijkheden in de opkomende landen. Jan Dhan Yojana, een programma van de Indiase federale overheid met hoge prioriteit, dat armen toegang tot de bankensector biedt, heeft het mogelijk gemaakt dat er in nog geen twee jaar tijd 250 miljoen nieuwe bankrekeningen zijn geopend.

Nieuwe fintech-producten zullen diverse hindernissen moeten opruimen om verder te kunnen komen dan louter de verbetering van de toegang tot financiële diensten. Diensten die de uitbreiding van de financiële dienstverlening naar zwakkere groepen in de samenleving bevorderen, moeten een hoog volume van relatief laagwaardige productie bewerkstelligen, wat inhoudt dat ze vaak afhankelijk zijn van partnerschappen om in bepaalde consumenteneisen te kunnen voorzien. Problemen rijzen als deze partners hun eigen beperkingen kennen of andere prioriteiten hebben.

Microensure en Bima hebben bijvoorbeeld miljoen mensen verzekeringsoplossingen kunnen aanbieden, maar hun diensten zijn uiteindelijk afhankelijk van onafhankelijke verzekeraars voor de toewijzing van kapitaal en het waarborgen van verzekeringspolissen. Aan de andere kant moeten mondiale verzekeraars, terwijl er groene loten van groei zichtbaar zijn in regio's als het beneden de Sahara gelegen deel van Afrika, zich voortdurend aanpassen aan veranderingen van het toezicht op hun primaire of thuismarkten, waardoor het onduidelijk is of zij hun vleugels op een betekenisvolle manier kunnen uitslaan naar de lageinkomenslanden.

Of neem M-Pesa zelf. Vier jaar geleden heeft M-Pesa een partnerschap gesloten met de Commercial Bank of Africa om een kredietinstrument, M-Shwari, aan de productlijn toe te voegen. Sindsdien heeft M-Pesa méér kredietrekeningen geopend dan welke Keniase bank ook. Maar dergelijke rekeningen beperken zich nog steeds tot minder dan een kwart van de actieve M-Pesa-gebruikers, en M-Shwari ondersteunt nog steeds alleen maar kleine leningen met een looptijd van dertig dagen. M-Shwari is geen kernonderdeel van de activiteiten van beide partners.

Ook is het niet het enige product in zijn soort op de markt. De meest recente concurrent van M-Pesa is mVisa, een partnerschap tussen Visa Inc. en twee andere Keniase banken. Nu er voor $400 mln aan omzet over 2016 op het spel staat, zal Safaricom – het moederbedrijf van M-Pesa – zich waarschijnlijk concentreren op het verdedigen van zijn kernaanbod vóórdat het zal proberen nieuwe producten te introduceren. Op de huidige lijst van Safaricom van nieuwe ideeën om meer mensen financiële diensten te kunnen aanbieden, staan 'saving-and-loan'-products bijna op de laatste plaats.

Ongebreidelde innovatie en ondernemerschap zijn nodig om de armen op het formele financiële systeem aan te sluiten; maar vanuit het oogpunt van beleid en ontwikkeling moeten we onze pogingen richten op de verbetering van het bredere ecosysteem om het volledige potentieel van nieuwe fintech-producten te kunnen verwezenlijken.

De cashloze transacties van M-Pesa worden bijvoorbeeld gedekt door contant geld van zijn klanten, dat in beheer wordt gehouden. De rente-inkomsten over dit geld worden momenteel verdeeld door de M-Pesa Foundation. Met een zorgvuldig in elkaar gezet systeem kan dit geld productiever worden aangewend. Het Indiase Jan Dhan Yojana-programma heeft naar schatting $6 mrd aan geld van nieuw verworven klanten gemobiliseerd, wat kan worden gebruikt om extra op maat gesneden producten aan te bieden.

Nieuwe fintech-diensten kunnen lering trekken uit de ervaringen van het Chinese e-commerce bedrijf Alibaba, dat in rap tempo zijn betalingsplatform Alipay had uitgerold. Nadat Alibaba in juni 2013 zijn geldmarktfonds Yu’e Bao had gelanceerd, begon het de improductieve micro-deposito's van zijn Alipay-klanten te herinvesteren.

Eind 2015 voerde de manager van het Yu’e Bao-fonds het beheer over $165 mrd aan bezittingen, en had dit fonds van de miljoenen kleine, financieel 'onderontwikkelde' spaarders van Alipay beleggers gemaakt die aanzienlijke rendementen boekten. Om zijn platform te ontwikkelen heeft Alibaba op big data vertrouwd om de unieke liquiditeitsdynamiek van het fonds in goede banen te leiden; en het heeft van het weinig solide raamwerk van toezicht in China geprofiteerd, ook al zou dit in de toekomst kunnen veranderen.

De Chinese context kan uniek zijn; en de zorgen over de risico's die aan het Yu’e Bao-model zijn verbonden nemen toe. Maar toezichthouders en fintech-firma's moeten notitie nemen van voorbeelden als Alipay om rationele strategische mogelijkheden voor deze opkomende sector te ontwikkelen. Het belangrijkste is dat zij moeten bedenken dat de toegang tot financiering geen doel op zichzelf is, maar een manier om het lot van mensen te verbeteren.

Uit een recent onderzoek van de Indian Express is gebleken wat er kan gebeuren als de toegang tot financiële diensten wordt aangeboden in een vacuüm. De krant kwam met diverse voorbeelden van gevallen waarin functionarissen van banken uit de Indiase publieke sector één roepie op de rekening van klanten hadden gezet, zonder dat die daarvan op de hoogte waren. De functionarissen stonden klaarblijkelijk onder druk om het aantal rekeningen met een nulbalans terug te dringen, die – naar bleek – gerelateerd waren aan het Jan Dhan Yojana-programma.

Fake news or real views Learn More

We weten nu dat soortgelijke trucs routine waren bij de Amerikaanse bank Wells Fargo. Het verschil is dat klanten aan de onderkant van de piramide weinig alternatieven hebben. De toegang tot financiële diensten is een broodnodig begin, maar moet wel ergens toe leiden.

Vertaling: Menno Grootveld