Skip to main content

Cookies and Privacy

We use cookies to improve your experience on our website. To find out more, read our updated Cookie policy, Privacy policy and Terms & Conditions

cunliffejones1_MihajloMaricicGettyImages_journalistwritingmicrophones Mihajlo Maricic/Getty Images

Hoe factchecking de strijd tegen desinformatie kan winnen

JOHANNESBURG – Volgens de factcheckers bij de Washington Post  heeft de Amerikaanse president Donald Trump sinds zijn inauguratie ruim 13.000 valse of misleidende uitspraken gedaan. Het is geen wonder dat sommige mensen zich afvragen of het factchecken van de beweringen van politici het antwoord is op de problemen van dit desinformatie-tijdperk.

Toen politici en journalisten uit Europa, de Amerika's, Afrika en Azië elkaar in juli ontmoetten op de Global Conference for Media Freedom in Londen, erkenden zij dat de opkomst van desinformatie heeft bijgedragen aan het afnemende publieke vertrouwen in politici en de media. Maar er zijn geen effectieve oplossingen naar voren gebracht. Toen de Europese politieke en zakelijke elite dezelfde maand in Aix-en-Provence bijeenkwam voor de conferentie Les Rencontres Économiques, zagen zij ook weinig mogelijkheden voor het hernieuwen van het vertrouwen.

Maar dat betekent niet dat die er niet zijn. Als leiders en oprichters van factchecking-organisaties in Afrika, Latijns-Amerika en Europa weten we dat ons werk een krachtige rol kan spelen bij het tegengaan van de gevolgen van desinformatie en het herstellen van het vertrouwen in betrouwbare bronnen.

Voor het vervullen van deze taak is in de eerste en belangrijkste plaats een samenhangend begrip nodig van de uitdagingen waar wij voor staan. Het grootste deel van de bijna 200 factchecking-organisaties in de wereld gaat uit van de veronderstelling dat het presenteren van correcte of gecorrigeerde informatie aan het publiek de mensen er over het algemeen toe zal aanzetten een onjuiste mening te herzien.

Het zal geen verrassing zijn dat het meeste wetenschappelijke werk op het gebied van factchecking erop gericht is geweest deze veronderstelling proefondervindelijk te testen. De resultaten zijn veelbelovend. Hoewel niemand kan claimen dat het presenteren van correcte informatie garandeert dat mensen hun mening zullen aanpassen, hebben onderzoeken bij herhaling aangetoond dat factchecking het publiek helpt hun begrip te herzien van beweringen, ook al zijn de bevindingen in tegenspraak met een stevig omarmde overtuiging.

Maar het eenvoudigweg publiceren van factchecks is niet genoeg. Om te beginnen is het zelfs als je over de meest uitgebreide middelen zou beschikken niet mogelijk al diegenen op te sporen die de oorspronkelijke desinformatie onder ogen hebben gehad, teneinde de gecorrigeerde informatie aan ze te kunnen presenteren. En er circuleert gewoonweg té veel desinformatie online en in het openbare debat om iedere valse bewering aan een factcheck te kunnen onderwerpen.

Subscribe now
ps subscription image no tote bag no discount

Subscribe now

Subscribe today and get unlimited access to OnPoint, the Big Picture, the PS archive of more than 14,000 commentaries, and our annual magazine, for less than $2 a week.

SUBSCRIBE

Dat is de reden dat factcheckers, naast het identificeren en corrigeren van belangrijke desinformatie, zich tezamen met politici, de traditionele media, sociale mediaplatforms en andere relevante instellingen moeten inspannen om het aanbod van desinformatie terug te dringen. Dat betekent dat er met publieke personen moet worden gepraat om correcties te eisen, dat er klachten moeten worden ingediend bij lichamen die de journalistieke normen controleren, en dat er trainingen voor media-organisaties moeten worden verzorgd. Het betekent ook dat er moet worden gewerkt met technologiebedrijven om manieren te vinden om de bredere verspreiding van desinformatie te voorkomen, ook over de grenzen heen.

Tegelijkertijd moeten factchecking-organisaties zich niet simpelweg richten op het aanpakken van valse informatie, maar ook op het identificeren van bronnen van betrouwbare informatie en het wijzen daarop van hun lezers en volgers. En we moeten met scholen en andere onderwijsplatforms samenwerken om mensen te leren valse of misleidende claims te identificeren. Dit is de benadering die door onze organisaties is gekozen, en hoe klein en slecht gefinancierd ze ook zijn, de impact is nu al duidelijk.

In januari heeft Ibrahima Diouf, een econoom die is belast met het schrijven van het manifest voor een van de grote politieke partijen van Senegal, Parti de l’Unité et du Rassemblement, tegen een onderzoeker van de universiteit van Dakar gezegd dat, vanwege het werk van het Africa Check-team, schrijvers van manifesten van politieke partijen tegenwoordig meer aandacht besteden aan de nauwkeurigheid van hun cijfers.

Op dezelfde manier heeft in Zuid-Afrika Febe Potgieter-Gqubule, algemeen bestuurder van het regerende African National Congress, op een openbare bijeenkomst verklaard dat Africa Check “een belangrijke rol speelt” bij het ter verantwoording roepen van politieke partijen en hun leiders. Een paar maanden eerder had de South African Police Service de nationale misdaadstatistieken officieel herzien, na een interventie van Africa Check, en toegegeven dat de cijfers slechter waren dan aanvankelijk was gemeld. Het terugdringen van het aanbod van desinformatie door in gesprek te gaan met machthebbers werkt dus.

Tegelijkertijd heeft de factchecking-organisatie Chequeado in Argentinië 's lands eerste programma in het leven geroepen om jongeren kritisch te leren denken en nieuwsalfabetisme bij te brengen. De resultaten van deze inspanningen om jongeren te beschermen tegen de schade die teweeg wordt gebracht door desinformatie waren min of meer vergelijkbaar met die uit een onderzoek uit 2016, waaruit bleek dat kinderen in de schoolgaande leeftijd in Oeganda een grote sprong voorwaarts hadden gemaakt als het erom ging goede van slechte gezondheidsinformatie te kunnen onderscheiden, nadat hen soortgelijke vaardigheden waren bijgebracht.

Tenslotte vergt effectief factchecken pogingen om de publieke toegang tot betrouwbare informatie te verbeteren. In het Verenigd Koninkrijk heeft Full Fact bijvoorbeeld samengewerkt met het Office of National Statistics, niet alleen om zijn data aan een breder publiek te kunnen openbaren, maar ook om te garanderen dat dit gebeurt in een vorm die het publiek zal begrijpen.

Hoewel we de impact van de dreiging van desinformatie en het afnemend vertrouwen niet mogen onderschatten, of de complexiteit van hun oorzaken, is het probleem lang niet zo weerbarstig als sommigen lijken te denken. Door niet alleen de symptomen van desinformatie en wantrouwen aan te pakken, maar ook de systemische problemen die eraan ten grondslag liggen, kunnen factchecking-organisaties, media, overheid en bedrijfsleven deze zorgwekkende ontwikkelingen tegengaan.

Vertaling: Menno Grootveld

https://prosyn.org/bmGbZmZnl;
  1. haass107_JUNG YEON-JEAFP via Getty Images_northkoreanuclearmissile Jung Yeon-Je/AFP via Getty Images

    The Coming Nuclear Crises

    Richard N. Haass

    We are entering a new and dangerous period in which nuclear competition or even use of nuclear weapons could again become the greatest threat to global stability. Less certain is whether today’s leaders are up to meeting this emerging challenge.

    0