Concept money protection iStock / Getty Images

De gevaren van een Europese depositogarantie

MÜNCHEN – Er worden momenteel discussies gevoerd over een gezamenlijk depositogarantiestelsel voor Europese banken. Voorstanders van dit plan, waarbij de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank (ECB) het voortouw nemen, wijzen erop dat een depositogarantie het gevaar van een bankrun in tijden van crisis kan voorkomen. Alhoewel dit argument geldig is benadrukken critici de risico-ongelijkheid als gevolg van het grote aandeel slechte leningen op de balansen van banken in sommige landen.

Om deze ongelijkheid in risico aan te pakken en om met dit plan verder te gaan zullen de balansen opgeschoond moeten worden voordat er aan een volgende stap gedacht wordt. Alhoewel het aandeel slechte leningen bij banken in de stabiele eurolanden slechts 2% bedraagt laten de laatste cijfers van het Internationaal Monetair Fonds uit april zien dat deze voor Ierland 11% zijn, voor Italië 16%, voor Cyprus 40%, en voor Griekenland 46%.

Maar deze asymmetrie is niet eens het grootste probleem van dit voorstel. Allereerst zou een depositogarantie het nemen van onverantwoordelijke risico’s door banken stimuleren. Het zou zelfs de zombiebanken in de eurozone in staat stellen om naar willekeur spaargelden te verkrijgen en deze te gebruiken om wereldwijd rommelondernemingen te financieren.

Voor hun ineenstorting in 2013 moesten banken in Cyprus een rente van 4% of zelfs meer op spaargelden aanbieden om te compenseren voor de angst voor insolvabiliteit van de spaarder. Stel je nu eens voor dat spaarders hun spaargeld naar Cyprus brengen en zich geen zorgen hoeven te maken dat ze dit kwijt raken dankzij een Europese depositogarantie. De banken in Cyprus zouden dan in staat zijn om welk bedrag aan fondsen dan ook van klanten waar dan ook in Europa te collecteren door minimale risicopremies aan te bieden, wat ze weer in staat zou stellen om aan zelfs nog een groter rad van fortuin te gaan draaien dan in het verleden.

Sommigen betogen dat dit gevaar niet langer bestaat omdat de ECB nu de Europese banken overziet. Maar dat is wensdenken: geen enkele bankregulator zal in staat zijn om het nemen van excessieve risico’s te voorkomen wanneer de depositogarantie eenmaal in werking is. De banken zullen zich niet heel anders gedragen dan de staten die faalden om aan hun schuldenlimieten tegemoet te komen nadat de ECB de verschillen tussen rentetarieven reduceerde door middel van haar programma van zogeheten outright monetary transactions.

Ten minste twee recente voorbeelden illustreren de potentieel verwoestende effecten van collectieve mechanismes voor het beschermen van spaarders in weerwil van een gezamenlijke bankregulator.

Subscribe now

Exclusive explainers, thematic deep dives, interviews with world leaders, and our Year Ahead magazine. Choose an On Point experience that’s right for you.

Learn More

Een hiervan is de Amerikaanse spaar- en leencrisis van de jaren tachtig. Beschermd door een depositogarantie waren Amerikaanse leen- en spaarbanken is staat om tegen lage rentetarieven enorme hoeveelheden spaargeld van consumenten aan te trekken, die ze investeerden in risicovolle, alhoewel schijnbaar winstgevende activa. Het geld werd in junkbonds met hoge rentes gestopt, en er ontstond een adembenemende transformatie van de looptijden: Spaargelden met een korte looptijd werden getransformeerd in lange termijn leningen met hoge rentes.

Toen deze gok niet werkte kwam de Federal Deposit Insurance Corporation in actie. Ruim over de 1000 en waarschijnlijk eerder 2000 spaar- en leenbanken gingen failliet – ongeveer de helft van alle spaarbanken – tegen gecombineerde kosten van 150 miljard dollar, waarvan de FDIC 125 miljard voor zijn rekening nam. Het officiële rapport van een onderzoekscommissie van het Congres dat werd vrijgegeven in 1993 vond dat het de gezamenlijke depositogarantie was geweest die de banken in feite tot dit gokken had aangezet.

Het tweede voorbeeld betreft de Duitse Landesbanken (regionale banken) die van de staat zijn, en die beschermd door officiële garanties in staat waren om goedkoop schulden aan te gaan en dit geld wereldwijd in investeringsmogelijkheden met grote risico’s te stoppen. Toen de Aziatische crisis in 1997 piekte en Rusland het jaar daarop faillissement aanvroeg verloren de Duitse Landesbanken miljarden, en betaalde de Duitse belastingbetaler hiervoor uiteindelijk de rekening.

Het gegeven dat de Landesbanken later weer aan dit rad draaiden – en wederom faalden – toen ze een afkoelingsperiode werd aangeboden nadat de staatsgaranties werden ingetrokken, vermag hier slechts kort vermeld te worden. Tenslotte waren de Landesbanken in een normale gang van zaken hiervoor al tot zombiebanken verworden vanwege de deposito- en investeerdersbescherming die werd geboden door de staatsgaranties.

Dit alles betekent echter niet dat er niet enige vorm van depositogarantie zou moeten bestaan. Het betekent alleen dat een uitgebreid Europees programma voor depositogarantie zelfs ook nadat de slechte leningen die nu in de boeken van de banken staan opgeschoond zijn niet moet worden ingesteld. Waarom zou je het niet aan de banken overlaten om wederzijds ondersteunende groepen te vormen? In Duitsland bestaan er bijvoorbeeld inmiddels vier verschillende stelsels voor depositogarantie.

Dit zou de overmatige nadruk op risicodeling en de onderschatting van gedragsrisico’s die inherent zijn aan door de staat geboden oplossingen voorkomen. Een enkele one-size-fits-all oplossing zoals nagejaagd door de Europese Commissie en de ECB komt neer op een poging om de smeulende vuren bij de Europese banken te bestrijden met benzine.

Vertaling Melle Trap

http://prosyn.org/D1ELTD0/nl;

Handpicked to read next

Cookies and Privacy

We use cookies to improve your experience on our website. To find out more, read our updated cookie policy and privacy policy.