26

Europa's migratieverlamming

BERLIJN – Vele eeuwen lang is Europa een continent geweest dat werd geplaagd door oorlogen, hongersnoden en armoede. Miljoenen Europeanen werden tot emigratie aangezet door economische en sociale ontberingen. Zij voeren de Atlantische Oceaan over naar Noord- en Zuid-Amerika, en naar plekken zo ver weg als Australië, om aan de ellende te ontsnappen en een beter leven voor zichzelf en hun kinderen te vinden.

Het waren allemaal, in de bewoordingen van het huidige immigratie- en vluchtelingendebat, 'economische migranten.' In de 20e eeuw waren raciale vervolging, politieke onderdrukking en de verwoestingen van twee wereldoorlogen de overheersende redenen om te vluchten.

Vandaag de dag is de Europese Unie een van 's werelds rijkste economische regio's. Decennia lang heeft een overweldigende meerderheid van de Europeanen in vreedzame democratische staten geleefd die hun fundamentele rechten waarborgden. De eigen geschiedenis van ellende en migratie is voor Europa een ver weg gelegen (zij het niet helemaal vergeten) herinnering geworden.

En toch voelen veel Europeanen zich opnieuw bedreigd, niet door Rusland, dat zijn buurlanden op agressieve wijze bejegent, maar door vluchtelingen en immigranten – de armsten van de armen. Terwijl honderden bootvluchtelingen deze zomer in de Middellandse Zee zijn verdronken, zijn er in bijna iedere uithoek van Europa stemmen opgedoken, 26 jaar na de val het IJzeren Gordijn, die oproepen tot het sluiten van de grenzen, massadeportaties en de bouw van nieuwe muren en hekken. In heel Europa zijn xenofobie en openlijk racisme aan de orde van de dag, en winnen nationalistische, zelfs extreem-rechtse partijen terrein.