8

Het winnen van de oorlog tegen tuberculose

SEATTLE – Mensen vechten al sinds de Steentijd tegen tuberculose, maar alleen de afgelopen eeuw is er echt vooruitgang geboekt in de strijd tegen de ziekte. Een vaccin, dat in 1921 voor het eerst op mensen werd toegepast, is vandaag nog steeds in gebruik. En een aantal antibiotica, te beginnen met streptomycine in de jaren veertig, is effectief gebleken in de behandeling van tbc-infecties.

Sinds 1990 is het jaarlijkse sterftecijfer als gevolg van tuberculose bijna gehalveerd. Van 2000 tot 2014 hebben betere diagnoses en behandelingen zo'n 43 miljoen levens gered. De vooruitgang verloopt intussen echter nog maar heel traag, wat erop duidt dat de strijd nog zeker niet gestreden is. De jaarlijkse daling van het aantal gevallen heeft de afgelopen tien jaar slechts 1,65% bedragen; in 2014 overleden er nog steeds 1,5 miljoen mensen aan tuberculose.

Chicago Pollution

Climate Change in the Trumpocene Age

Bo Lidegaard argues that the US president-elect’s ability to derail global progress toward a green economy is more limited than many believe.

Intussen worden bepaalde varianten van de ziekte resistent tegen behandeling. Het verkeerde gebruik en het verkeerde beheer van antibiotica heeft geresulteerd in een vorm van tuberculose die bestand is tegen meerdere geneesmiddelen. Deze varianten moeten bestreden worden met andere medicaties, die duurder zijn en vaak tot zwaardere neveneffecten leiden. Er zijn ook varianten opgedoken die bestand zijn tegen deze alternatieve medicaties; zij staan bekend als extensively drug-resistant TB (XDR-TB).

Gezien de enorme economische last en het wijdverbreide menselijke lijden als gevolg van tuberculose is een coherente inspanning om de ziekte aan te pakken dringend gewenst. In een reeks artikelen in het Britse medische tijdschrift The Lancet heeft Salmaan Keshavjee, een hoogleraar mondiale gezondheidszorg en sociale geneeskunde aan de Harvard Medical School, een strategie uiteengezet om hier iets aan te doen. Keshavjee en een groep wetenschappers, medici en campagnevoerders van overheden en niet-gouvernementele organisaties, ziekenhuizen en universiteiten hebben zichzelf ten doel gesteld het sterftecijfer ten gevolge van tuberculose terug te brengen naar nul – en de maatregelen op een rijtje gezet die nodig zijn om dat te bereiken.

De eerste stap is het verhogen van de inspanningen om gegevens te verzamelen. Tuberculose-epidemieën verschillen net als epidemieën van andere infectieziekten al naar gelang de geografische situatie; als gevolg daarvan moeten de pogingen om de ziekte uit te roeien worden aangepast aan de plaatselijke omstandigheden. Lokale tbc-programma's moeten beter gebruik maken van de bestaande gegevens, de routinematige vergaring daarvan uitbreiden, data-opslagsystemen moderniseren en de analytische infrastructuur ontwikkelen die nodig is om de gevolgen van lokale interventies te meten. Deze bevindingen moeten beschikbaar worden gesteld in het land waar de gegevens zijn verzameld, en de lessen die zo zijn geleerd moeten worden gedeeld met buurlanden en -regio's.

Bovendien moeten gezondheidswerkers hun inspanningen uitbreiden om nieuwe infecties te voorkomen en snel nieuwe gevallen te behandelen. Door actief naar slachtoffers op zoek te gaan en ze snel te behandelen, zodat ze niet langer besmettelijk zijn, kan de keten van tuberculose-besmettingen worden doorbroken. Deze strategie is effectief gebleken dankzij empirische evaluatie en mathematische modellering.

Tegelijkertijd moeten er inspanningen worden geleverd om de voedingsbodems van de ziekte onder controle te brengen, de latente infecties die de bron zijn van vrijwel alle nieuwe actieve tuberculose-gevallen. Mycobacterium tuberculosis, de bacterie die de ziekte veroorzaakt, kan lange tijden in 'slaaptoestand' doorbrengen, zonder dat het slachtoffer tekenen van besmetting vertoont. Het bestrijden van tuberculose in dat stadium zou de verspreiding van de bacterie tegenhouden en de mondiale last van de ziekte verminderen. Het uitrollen van preventieve therapieën in bevolkingsgroepen die risico lopen, en het ontwikkelen van betere diagnostische testen om degenen met a-symptomatische infecties op te sporen, zou helpen de reservoirs van de bacterie te dempen.

Het ontwikkelen van een effectiever vaccin zou de grootste impact hebben op de epidemie. Het Bacillus Calmette–Guérin-vaccin wordt in veel delen van de wereld aan kinderen toegediend, maar de werkzaamheid ervan tegen long-tuberculose is zeer wisselend. Om de ziekte mondiaal uit te kunnen bannen is een beter vaccin van cruciaal belang.

Tenslotte zal iedere inspanning om tuberculose uit te roeien moeten erkennen dat de ziekte geworteld is in armoede en sociale uitsluiting. Sinds het midden van de 20e eeuw hebben de mondiale inspanningen om tuberculose aan te pakken biomedische oplossingen benadrukt; ze waren gericht op het bestrijden van uitbraken. Maar vóór de ontwikkeling van antibiotica hadden verbeteringen in de levensomstandigheden de impact van tuberculose al helpen terugdringen. Het integreren van een biomedische aanpak met een nadruk op het belang van goede voeding, adequate behuizing, en menselijk welzijn, zal nodig zijn als de ziekte tot staan moet worden gebracht.

De wereldgemeenschap moet samenwerken en de bestaande kennis en strategieën vertalen in effectieve programmatische interventies in gemeenschappen die het zwaarst getroffen zijn door tuberculose. Door nieuwe instrumenten te ontwikkelen – waaronder snelle diagnostische tests, veilige en kortere behandelingen van tbc-infecties en -aandoeningen, en een werkzaam tuberculose-vaccin –, de gezondheidszorgsystemen te versterken en de levensomstandigheden van risicogroepen te verbeteren, kunnen we een van de oudste 'gesels' van de mensheid neutraliseren. Pas dan zullen we eindelijk in staat zijn tuberculose naar de geschiedenisboeken te verwijzen.

Fake news or real views Learn More

Vertaling: Menno Grootveld

Melvin Sanicas is programma-officier en Global Health Fellow bij de Bill & Melinda Gates Foundation.