2

Demografie en ontwikkeling

WASHINGTON, DC – Het volbrengen van de ambitieuze Sustainable Development Goals – die tot doel hebben de armoede te beëindigen, en gedeelde welvaart en duurzaamheid te bevorderen, tussen nu en 2030 – vereist het overkomen van een aantal grote obstakels, variërend van het veiligstellen van genoeg financiering om de klimaatverandering het hoofd te bieden, tot het in goede banen leiden van macro-economische schokken. Maar er één potentieel obstakel dat een verhulde zegen zou kunnen blijken te zijn: de diverse demografische verschuivingen die de komende jaren plaats zullen vinden.

Tegen de tijd dat de SDG-agenda zijn einddatum nadert zullen er wereldwijd een geschatte 8,5 miljard mensen zijn. Twintig jaar later – over slechts vierendertig jaar – zullen dat er bijna tien miljard zijn, ofwel 2,5 miljard meer mensen op aarde dan nu. Hoe zal zo een wereld er uit zien? Waar moeten al deze mensen leven? Hoe zullen ze rondkomen? Zullen ze nationale economieën gaan versterken of verzwakken?

 1972 Hoover Dam

Trump and the End of the West?

As the US president-elect fills his administration, the direction of American policy is coming into focus. Project Syndicate contributors interpret what’s on the horizon.

Voor aanwijzingen hieromtrent kunnen we vijfendertig jaar in het verleden kijken, naar de vroege jaren tachtig. De president van de Verenigde Staten Ronald Reagan, de Chinese leider Deng Xiaoping, de Britse premier Margaret Thatcher, de Franse president François Mitterrand, en president van de Sovjet-Unie Michael Gorbatsjov bevolkten de krantenkoppen. De verkoop van personal computers was nog nihil, en kinderen streden met Rubick’s kubus tegen elkaar, in plaats van met augmented reality Pokémon.

Op dat moment bedroeg de wereldbevolking ongeveer 4,5 miljard, waarvan 42% - bijna twee miljard mensen – in extreme armoede leefde. De excessieve groei van de bevolking, zo werd gevreesd, zou de landbouwproductie inhalen en zo nog meer armoede veroorzaken.

Toch klopten deze Malthusiaanse voorspellingen niet. Alhoewel de wereldbevolking is aangezwollen tot 7,5 miljard, leven maar ongeveer 750 miljoen mensen – net 10% van de totale bevolking – vandaag de dag in extreme armoede. Vooral China en India hebben de afgelopen decennia honderden miljoenen uit de armoede getild, door de inkomens van hun burgers te vergroten en hun gezondheid te verbeteren.

China en India hebben dit gedeeltelijk bereikt door instituties te versterken en beleid te bevorderen dat een sterke, relatief inclusieve groei ondersteunde. China op zijn beurt haalde ook voordeel uit een ‘demografisch dividend’: het geboortecijfer daalde, en de beroepsbevolking groeide sneller dan de hier van afhankelijke populatie, wat middelen vrijmaakte om te investeren in mensen en kapitaal. Dit resulteerde in een hogere groei en levenstandaard.

Zo een dividend kan tientallen jaren voortduren. En voor China is dit, alhoewel het nu op zijn eind loopt, het geval geweest. Voor India en andere ontwikkelingslanden echter begint dit demografische dividend pas net gevoeld te worden. Merk hierbij op dat tot 90% van de mondiale armoede is geconcentreerd in landen met een groeiende bevolking in de arbeidzame leeftijd, wat een grote mogelijkheid creëert voor de snelle vermindering van de armoede de komende decennia.

In Sub-Sahara-Afrika bijvoorbeeld, dat momenteel geplaagd wordt door hoge niveaus van extreme armoede, bestaat de bevolking voor 43% uit kinderen onder de vijftien jaar. Als deze kinderen oud genoeg zijn om de arbeidsmarkt te betreden zou het aandeel van mensen in de economie dat een inkomen geniet substantieel vergroot kunnen worden, wat het gemiddelde per capita inkomen een impuls zou geven.

Maar niet alle landen staan op het punt te profiteren van een ‘jeugd-uitstulping’ in de bevolkingspiramide. Tussen nu en 2030 zullen verschillende landen met middeninkomens een afname in het aandeel werkzame bevolking ervaren. Dit weerspiegelt onder andere de door empirisch onderzoek ondersteunde trend dat hogere inkomens huishoudens het krijgen van kinderen doen uitstellen.

Zelfs hier echter is het demografische nieuws niet alleen maar slecht – en niet alleen omdat de verschuiving van een hogere naar een lagere vruchtbaarheid normaal gezien correleert met een verschuiving van een lagere naar hogere levensverwachting. De geschiedenis suggereert dat er een tweede soort demografisch dividend bestaat – een dat zelfs nog langer aanhoudt en duurzamer is dan het eerste – dat ontstaat als de opgebouwde spaartegoeden van een vergrijzende bevolking een piek in investeringen tot gevolg hebben. Veel rijkere landen hebben dit pad bewandeld.

Maar gebruik maken van een demografisch dividend vergt inspanning. Zoals het Global Monitoring Report 2015/2016 van de Wereldbank benadrukt, maken politieke antwoorden het grote verschil in hoe demografische trends het welbevinden van de bevolking beïnvloeden. Met de verkeerde benadering kan een snel groeiende jonge bevolking destabiliserend werken, en een snel vergrijzende bevolking kan een last voor de economische groei en publieke begrotingen worden.

Voor landen met een groeiende beroepsbevolking is de cruciale uitdaging om een groot aantal productieve banen te genereren. Voor de landen met een vergrijzende bevolking is deze om de productiviteit te vergroten en systemen voor sociale bijstand in te stellen. In beide gevallen zijn investeringen in menselijk kapitaal en een systeem dat voedingsbodem biedt voor bedrijven om de werkgelegenheid aan te jagen essentieel.

Bovendien moeten landen voordeel halen uit de verschillen in hun demografische situaties met toepasselijk beleid op gebied van internationale kapitaalstromen, migratie, en handel. Er moet meer geld vloeien naar landen met jongere bevolkingen – met hun groeiende productiebasis en consumentenmarkten – om investeringen en de groei van de werkgelegenheid te ondersteunen; en er zou meer arbeid naar landen met vergrijzende populaties moeten stromen, om gaten in de beroepsbevolking op te vullen.

Om al dit beleid te laten werken, moeten landen de effectiviteit en geloofwaardigheid van civiele en overheidsinstanties vergroten. Het verminderen van onzekerheid is, om een groeiende instabiliteit te voorkomen, ook essentieel.

Fake news or real views Learn More

De afgelopen vijfendertig jaar bewijzen dat een grotere bevolking niet armer hoeft te zijn. Alhoewel de groeiende concentratie van armen in fragiele en door conflict getroffen landen de uitdaging van de strijd tegen armoede de komende tientallen jaren zwaarder zal maken, is dit geen excuus om geen voortdurende vooruitgang te garanderen. We hebben de middelen en kennis om een veel grotere welvaart, gelijkheid, en duurzaamheid te bereiken. De echte uitdaging zal zijn ze effectief in te zetten.

Vertaling Melle Trap