5

De sombere vooruitzichten van Rusland

MOSKOU – De economische vooruitzichten van Rusland worden steeds somberder. Vorig jaar hebben de instortende energieprijzen en internationale sancties bijgedragen aan een  daling van het bbp met 3,7%. De reële lonen in het land zijn met zo'n 10% gekelderd. Dit jaar zal de negatieve trend zich naar verwachting voortzetten. In 2016 zullen de overheidsuitgaven aan onderwijs en gezondheidszorg waarschijnlijk met 8% afnemen.

De onsystematische pogingen van het Kremlin om de Russische economie te diversifiëren zijn grotendeels mislukt. De arbeidsproductiviteit blijft chronisch laag, en de investeringen – uit binnen- en buitenland – zijn opgedroogd. Helaas is een ommekeer onwaarschijnlijk. Onder de huidige omstandigheden zullen noch hogere energieprijzen noch het opheffen van de sancties volstaan om de zieltogende economie van het land op te peppen.

Het regime van de Russische president Vladimir Poetin heeft het afgelopen decennium de instellingen die essentieel zijn voor het functioneren van een moderne economie laten verkommeren. Het rechtssysteem ligt bijvoorbeeld grotendeels in duigen. En bovenal bevinden het eigendom van en het beheer over belangrijke bezittingen en hulpbronnen zich vrijwel geheel in staatshanden. In 2012 schatte het IMF dat de geconsolideerde publieke sector bijna 70% van het Russische bbp voor zijn rekening nam. Hoewel soortgelijk gedetailleerde schattingen voor eerdere jaren niet voorhanden zijn, bedroeg dit aandeel aan het begin van deze eeuw rond de 30 à 40%.

De uitbreiding van de controle van de staat over de Russische economie is bevorderd door een proliferatie van bedrijven in staatseigendom, waarvan de brutoschulden nu 150% van het bbp bedragen. Bedrijven in de energie-, infrastructuur-, banken- en wapensectoren zijn genationaliseerd. In 2014 namen staatsbedrijven bijna 70% van de totale omzet en 85% van de werkgelegenheid onder de vijftien grootste bedrijven in Rusland voor hun rekening. Onder de grootste honderd bedrijven was dat respectievelijk 54% en 68%. De geconsolideerde publieke sector is nu verantwoordelijk voor een derde van de totale werkgelegenheid.