Air pollution in China Greg Baker/Getty Images

Ауаны тазарту жөнінен Қытай АҚШ-қа қалай үлгі бола алады?

НОРТГЕМПТОН – Жыл сайын төрт миллионнан астам адам лас ауа жұтып, мезгілсіз қайтыс болады. Бір ғана Қытайдың өзінде жылына лас ауаның кесірінен көз жұматындар саны 1 миллионнан асады. Бұл сандар бізді онша таңқалдыра қоймас, себебі Пекин, Шанхай сияқты қалаларды басқан қою қара түтіннің суреттері ақпарат құралдарында жиі жарияланып тұрады. Американың лас ауасы да жұртты улап жатыр, дегенмен оған көп назар аудара бермейміз.

Массачусетс технология университетінің 2013 жылғы жасаған есебі бойынша, жыл сайын АҚШ-та 200 мыңға жуық адам (кей зерттеулерде 100 мың адам) лас ауаның кесірінен мезгілсіз қайтыс болады. Бұл – жол апаты мен қант диабетінен көз жұматындардан да көп. Осы күні Қытай ауаның ластануымен белсенді түрде күресіп жатса, АҚШ дұрыс ойластырылмаған экономикалық даму стратегиясына бола экология мәселесін екінші орынға ысырып қойды. Ал мұның адам денсаулығына зардабы ауыр болмақ.

Гарвард университетінің 1993 жылғы «Алты қала» зерттеуі жарық көргелі ғалымдар мен денсаулық сақтау саласының шенеуніктері өлім саны мен PM2.5 деп те аталатын шағын диспенсерлік бөлшектердің (диаметрі 2,5 микрон болатын ауа бөлшектері) арасында байланыстың бар екенін біледі. Адам PM2.5-ті жұтқанда шаң-тозаңның, органикалық химиялық заттардың, металдардың кішкене қатты не сұйық бөлшектері өкпеге түсіп, тіпті қан құрамына еніп кетеді. Соңғы 20 жылдағы зерттеулерге қарасақ, демікпе, бронхит, өкпе рагы, жүрек талмасы және жүрек-респираторлық ауру сияқты дерт түрлерінің туындауына PM2.5-нің қатысы бар.

We hope you're enjoying Project Syndicate.

To continue reading, subscribe now.

Subscribe

Get unlimited access to PS premium content, including in-depth commentaries, book reviews, exclusive interviews, On Point, the Big Picture, the PS Archive, and our annual year-ahead magazine.

https://prosyn.org/YSdCFkkkk