2

Kankerzorg voor de ontwikkelingslanden

BOSTON – Ruim veertig jaar geleden verklaarde de Amerikaanse president Richard Nixon kanker de “oorlog”, geïnspireerd door vroege en bemoedigende resultaten waaruit bleek dat chemotherapie ziekten kon genezen als acute lymfatische leukemie en de ziekte van Hodgkin. Sindsdien is er gestage vooruitgang geboekt met het gebruik van chemotherapie, chirurgie en bestraling om een steeds groter wordend aantal kankerpatiënten te kunnen behandelen en genezen. Maar de toegang tot deze levensreddende therapieën blijft een illusie in de lage- en middeninkomenslanden, waar vandaag de dag de meerderheid van de kankerpatiënten woont.

In de Verenigde Staten overleeft ruim 80% van de patiënten met borstkanker de ziekte op de langere termijn, en overleeft ruim 80% van de kinderen die aan kanker lijden. In de bijna veertig jaar dat ik oncoloog ben aan de Harvard Universiteit heb ik duizenden patiënten verzorgd die zonder chemotherapie weinig overlevingskansen zouden hebben gehad. Veel van de patiënten die in de jaren zeventig werden behandeld zijn nu nog in leven; hun kinderen zijn nu productieve volwassenen.

Chicago Pollution

Climate Change in the Trumpocene Age

Bo Lidegaard argues that the US president-elect’s ability to derail global progress toward a green economy is more limited than many believe.

Maar toen ik in 2011 in Rwanda ging werken begreep ik pas hoe krachtig de instrumenten zijn die ik tot mijn beschikking heb, doordat ik getuige was van wat er gebeurt als je ze moet missen. Het pediatrisch kankercentrum binnenstappen in het centrale ziekenhuis van Kigali was als een reis terug in de tijd. De gevolgen voor Rwandese kinderen met Wilms tumor, een vorm van nierkanker waardoor volwassenen vrijwel nooit worden getroffen, weerspiegelden die in de Verenigde Staten tachtig jaar geleden, vóór de verkrijgbaarheid van geneesmiddelen die het vandaag de dag mogelijk maken dat ruim 90% van de Amerikaanse kinderen met Wilms tumor blijft leven.

Volgens de Rwandese minister van Volksgezondheid, Agnes Binagwaho, lijkt het kankercentrum in Kigali op de afdeling voor HIV en AIDS toen zij tien jaar eerder als kinderarts in hetzelfde ziekenhuis werkzaam was. Zonder therapie tegen retrovirussen bestond het recept tegen HIV en AIDS uit voedsel en rust – wat inhield dat een infectie feitelijk neerkwam op een doodvonnis.

Destijds sloegen sommigen – ook al was het maar voor korte tijd – de plank flink mis. In 2001 beweerde een hoge Amerikaanse functionaris dat het onmogelijk zou zijn HIV en AIDS in Afrika te behandelen als gevolg van de 'complexiteit' en de hoge kosten.

Maar hij – en vele anderen die zijn visie deelden – bleek het bij het verkeerde eind te hebben. Vandaag de dag is het percentage behandelden onder HIV-positieve patiënten die toegang hebben tot medicijnen veel hoger dan dat in de VS. Rwanda was zelfs een van de eerste landen met universele toegang tot AIDS-therapieën.

Ondanks deze ervaringen zijn de vooruitzichten voor effectieve behandeling tegen kanker in Afrika met soortgelijke scepsis ontvangen. Het is waar dat kankertherapieën een complexe aangelegenheid zijn. Er is een breed scala aan diagnostische en therapeutische vermogens voor nodig – variërend van pathologie, chirurgie, bestraling, chemotherapie en gericht medicijngebruik –, evenals de kennis en vaardigheden om deze levensreddende therapieën toe te passen.

Maar het Butaro Cancer Center of Excellence en andere instellingen hebben bewezen dat het mogelijk is kankerpatiënten veilig en doeltreffend te behandelen, zelfs in arme plattelandsomstandigheden. Dankzij het Rwandese ministerie van Volksgezondheid, Partners In Health, en het in Boston gevestigde Dana-Farber Cancer Institute heeft het Butaro Center ruim drieduizend kankerpatiënten behandeld, waarvan het grootste deel afkomstig is van buiten de regio, sinds de inwijding in juli 2012 door de vroegere Amerikaanse president Bill Clinton en Binagwaho. De steun van de Jeff Gordon Children’s Foundation, de Breast Cancer Research Foundation, LIVESTRONG en particuliere donors is ook van cruciaal belang geweest voor deze prestatie.

Gelukkig zijn er ook een paar grote instellingen die proberen deze inspanningen op een hoger plan te tillen. De Wereldgezondheidsorganisatie, samen met de International Union for Cancer Control, heroverwegen momenteel de WHO Model List of Essential Medicines for Cancer om nauwkeuriger te kunnen aangeven welke kankers het best op behandeling reageren, en welke behandelingen de zwaarste last op bevolkingen leggen.

De meest efficiënte aanpak bij het terugdringen van de mondiale kankersterfte zou bestaan uit het brengen van bestaande therapieën naar kankerpatiënten in de ontwikkelingslanden. Voeg daar de internationale financiering voor kankertherapieën aan toe, zoals die ook is gemobiliseerd voor HIV en AIDS via het US President’s Emergency Plan for AIDS Relief en The Global Fund, en de kankersterfte in ontwikkelingslanden zou aanzienlijk – en snel – kunnen dalen.

Fake news or real views Learn More

Ruim tien jaar geleden heeft de internationale gemeenschap besloten een zekere dood voor HIV-patiënten niet langer aanvaardbaar te achten. We moeten nu dezelfde toewijding aan de dag leggen om overal ter wereld levensreddende kankertherapieën bij de patiënten te brengen.

Vertaling: Menno Grootveld