5

Een Europese Unie zonder euro?

BERKELEY – De Europese crisis is niet geheel toevallig een rustige fase ingegaan. De huidige periode van relatieve kalmte valt samen met de nadering van de Duitse parlementsverkiezingen in 2013, waarin de huidige bondskanselier Angela Merkel zal worden gepresenteerd als de vrouw die de euro heeft gered.

Maar de crisis zal terugkeren; als het al niet vóór de Duitse verkiezingen is, dan toch zeker daarna. De Zuid-Europese landen hebben niet genoeg gedaan om hun concurrentiekracht te vergroten, terwijl de Noord-Europese landen niet genoeg hebben ondernomen om de vraag aan te jagen. De schuldenlast blijft zwaar en de Europese economie blijft in gebreke als het om de groei gaat. Op het hele continent neemt de politieke verdeeldheid toe. Om al deze redenen is het spook van een ineenstorting van de eurozone nog steeds niet verjaagd.

De gevolgen van zo'n ineenstorting zouden niet prettig zijn. Welk land die ineenstorting ook zou veroorzaken – Duitsland door te dreigen de euro in de steek te laten, of Griekenland en Spanje door dat ook echt te doen –, het zou leiden tot economische chaos. Bovendien zou het land in kwestie de toorn van zijn buurlanden over zich afroepen. Om zichzelf te beschermen tegen de financiële gevolgen zouden regeringen hun toevlucht nemen tot obscure clausules in de EU-verdragen om tijdelijke controles te kunnen invoeren op de kapitaalstromen en hun banksystemen te kunnen verdedigen. Ze zouden hun grenzen sluiten om de kapitaalvlucht tegen te gaan. Ieder land zou primair voor zijn eigen belangen opkomen.

Zou de Europese Unie een dergelijke gang van zaken overleven? Het antwoord hangt af van wordt verstaan onder de Europese Unie. Als het om de politieke organen – de Europese Commissie, het Europees Parlement en het Europees Gerechtshof – gaat, luidt het antwoord 'ja.' Deze instellingen zijn nu een halve eeuw oud; ze zullen zeker niet verdwijnen.