0

Een blauwdruk voor een einde aan kindhuwelijken

DHAKA – Wanneer een meisje tot een huwelijk gedwongen wordt kan de schade hiervan tot lang na haar huwelijksdag voortduren. Onderzoek laat zien dat meiden die trouwen voor hun achttiende levensjaar minder scholing krijgen dan zij die later trouwen, een groter risico op huiselijk geweld lopen, en hun leven lang lijden onder negatieve effecten op hun fysieke en mentale welbevinden.

Toch blijven kindhuwelijken in ontwikkelingslanden algemeen gebruik. Volgens UNICEF zijn er op dit moment meer dan 700 miljoen vrouwen in leven die zijn getrouwd voor ze achttien werden. Eén op de drie vrouwen tussen de twintig en vierentwintig was al getrouwd of in vereniging terwijl ze nog kind waren.

Wat kan er gedaan worden om een eind aan deze schadelijke praktijk te maken? Bangladesh biedt hier zowel een mogelijke blauwdruk als een afschrikwekkend voorbeeld.

Momenteel heeft Bangladesh het hoogste cijfer van huwelijken onder meisjes onder de vijftien, en het geweld tegen Bengaalse vrouwen stijgt. Helaas worden wettelijke inspanningen om vrouwen en meiden te beschermen door middel van het criminaliseren van aspecten van het kindhuwelijk geconfronteerd met aanzienlijke obstakels, als gevolg van de heersende politieke cultuur, tegemoetkoming aan religieuze extremisten, en volhardende gendervooroordelen.

De bestaande wet die aspecten van het kindhuwelijk bestraft – de Child Marriage Restraint Act (CMRA) uit 1929 – gaat terug tot de Britse koloniale periode. De wet stipuleert gevangenisstraffen of boetes voor iedereen die een huwelijk met een meisje onder de achttien ‘sluit’, ‘voltrekt’, of arrangeert. Maar afgezien van een aantal recente uitzonderingen wordt deze meestal genegeerd en zelden gehandhaafd.

De afgelopen drie jaar zijn er verschillende wetsvoorstellen gedaan om deze wet meer tanden te geven. Maar de voorstellen richtten zich op het criminaliseren van facilitering of participatie; geen ervan wilde het kindhuwelijk zelf ongeldig maken. Individuen die kindhuwelijken leiden of volwassenen die een kindbruid nemen overtreden dan wel de wet, maar het huwelijk zelf zou legaal blijven.

Elke versie van het wetsvoorstel heeft deze legale route voor kindhuwelijken opengelaten. Bovendien hebben de voorstellen, terwijl ze strengere straffen voor daders hebben geïntroduceerd – en een grote verantwoordelijkheid aan ambtenaren hebben opgelegd om actie te ondernemen – ook meer ruimte voor uitzonderingen gecreëerd. Trouwen onder de achttien is al toegestaan onder persoonlijke wetten gebaseerd op religie, De nieuw aangenomen vervanger van de CMRA – de CMRA 2017 – staat uitzonderingen toe in ‘speciale gevallen’, die geheel ongedefinieerd blijven.

Deze ‘speciale gevallen’-clausule is eerder door een functionaris geïnterpreteerd als ‘omwille het eergevoel’ –  wat waarschijnlijk zwangerschap na verkrachting zou kunnen omvatten – zolang het huwelijk erkenning van de rechtbank en instemming van de ouders heeft. Zo een kader zou uiteindelijk de wettelijke bescherming– zoals het recht van instemming – kunnen eroderen die meiden bijna een eeuw lang hadden.

Ondanks deze wettelijke uitdagingen, kan de ervaring van Bangladesh wellicht ook hoop bieden. Ondanks de huidige zorgen over kindhuwelijken, heeft Bangladesh de afgelopen drie decennia belangrijke stappen gezet in het verbeteren van de levens van vrouwen en meiden. Een generatie geleden was het ongebruikelijk dat meisjes naar de lagere school gingen. Vandaag de dag is er dankzij een brede politieke consensus over de waarde van scholing van vrouwen grotendeels seksegelijkheid bereikt in zowel lager als middelbaar onderwijs.

Zelfs op gebied van kindhuwelijken zijn de politieke ontwikkelingen bemoedigend. Zoals twee ons elders hebben opgemerkt, op de Girl Summit van juli 2014 in Londen, heeft de regering van Bangladesh gezegd tot doel te hebben huwelijken van meisjes onder vijftien jaar tegen 2021 uit te bannen. Concentreren op huwelijken met zulke jonge meisjes kan wellicht de juiste aanpak zijn. Er blijft nog veel werk te doen, en de druk om te voldoen aan deze engagementen stijgt. Maar er lijkt op zijn minst enige wil te bestaan om in actie te komen.

Als het aankomt op het overtuigen van een gedeelte van het Bengaalse publiek echter is de vooruitgang tot stilstand gekomen. Gemeenschappen in Zuid-Azië waarderen meiden vaak minder dan jongens vanwege hun beperkte mogelijkheden om vaardigheden te verwerven en betaald werk te krijgen. Vroeg trouwen wordt vaak gezien als de beste optie om de toekomst van een meisje veilig te stellen. Maar de beperkingen die worden opgelegd aan jonge vrouwen komen voort uit patriarchale normen die de gemeenschap en het gezin overheersen.

Conservatieve waarden die tegenwerken dat adolescente meiden en jonge vrouwen volle controle over hun keuzen in het leven krijgen zijn vasthoudend, omdat de familie ‘eer’ volgens deze waarden nauw verboden is met de vermeende ‘puurheid’ van hun dochters en bruiden. De reputatie van een ongetrouwd adolescent meisje moet zorgvuldig bewaakt worden, omdat verlies ervan de sociale positie van haar familie aanzienlijk zou kunnen beschadigen. De regering heeft vaak aan deze manier van redeneren gealludeerd om voorgestelde hervormingen van de wetgeving omtrent kindhuwelijken te rechtvaardigen. De ‘speciale gevallen’-clausule in CMRA 2017 zou een poging kunnen zijn om ‘patriarchale weerstand’ of een repercussies van religieuze extremisten voor te zijn.

Maar de sociale kosten van het toestaan van uitzonderingen zouden weleens te hoog kunnen zijn. Het succes van Bangladesh in macht geven aan meisjes en het beëindigen van het kindhuwelijk zal afhangen van het versterken van de rechtsstaat bij het sluiten van bestaande mazen in de wet. Het is cruciaal dat deze acties worden vergezeld van duurzame sociale campagnes en gerichte onderwijsprogramma’s die het publiek overtuigen dit doel te ondersteunen en ondertussen meisjes zelf mondig maken.

Zoals UNICEF Goodwill Ambassadeur Angélique Kidjo heeft gezegd ‘komen blijvende, fundamentele veranderingen vanuit gemeenschappen zelf, en ze zijn afhankelijk van het betrekken van zowel moeders als vaders bij het vinden van oplossingen die verschil maken in het leven van hun dochters.’ Sommige recente succesvolle inspanningen om kindhuwelijken aan te pakken doen precies dat.

Het is voor Bangladesh nog steeds mogelijk om te voldoen aan het Sustainable Development Goal van het elimineren van het kindhuwelijk in 2030. Als de regering hierin voorgaat, hebben we het volste vertrouwen dat het Bengaalse volk graag zal volgen.

Vertaling Melle Trap