1

Revolutie en reactie in Biopharming

STANFORD – Het verkrijgen van medicijnen uit planten is niets nieuws Aspirine werd voor het eerst uit de schors van de wilg geïsoleerd in de 18e eeuw. En ook veel andere alledaagse farmaceutica waaronder morfine, codeïne, en het vezelsupplement Metamucil, worden uit ’s werelds flora gepurificeerd.

Recenter hebben wetenschappers technieken ontwikkeld die dit proces een stap verder voeren, waarbij genetische modificatie wordt gebruikt om landbouwgewassen te induceren zodat ze waardevolle farmaceutica kunnen synthetiseren. Onder de noemer ‘biopharming’ kwam de grote belofte van deze technologie ongeveer 15 jaar geleden voor het eerst onder de aandacht, met klinische proeven met vaccins en medicijnen geproduceerd in bananen, tomaten, en tabak. Helaas is de vooruitgang sindsdien tot stilstand gekomen, vanwege het hevig risicomijdende gedrag van regelgevende instanties.

Chicago Pollution

Climate Change in the Trumpocene Age

Bo Lidegaard argues that the US president-elect’s ability to derail global progress toward a green economy is more limited than many believe.

Een vroeg voorbeeld van biopharming was de productie van rijst die twee menselijke proteïnen bevat, lactoferrine en lysozymen, door het biotechnologiebedrijf Ventria Bioscience. Wanneer eenmaal tot wasdom gekomen en geoogst wordt de rijstkorrel verwerkt om de proteïnen te extraheren en purificeren voor gebruik in orale rehydratiemiddelen voor de behandeling van diarree, dat in ontwikkelingslanden slechts door luchtweginfecties wordt voorbij gestreefd als meest voorkomende dodelijke infectie bij kinderen onder de vijf.

De proteïnen hebben de zelfde structuur en functionele eigenschappen als die in natuurlijke borstvoeding, en het proces om ze te extraheren is analoog aan hetgene dat routinematig wordt gebruikt voor de productie van therapeutische proteïnen uit organismes als bacteriën en gist. Research in Peru heeft aangetoond dat het verrijken van orale rehydratiemiddelen met proteïnen geëxtraheerd uit de rijst van Ventria de duur van diarree substantieel vermindert en het aantal herbesmettingen verkleint; voor mensen in ontwikkelingslanden een niet minder dan miraculeuze verbetering.

Maar regelgevers kunnen mirakels ongedaan maken, en ze doen dit dan ook regelmatig. Toen Ventria de Food and Drug Administration van de VS in 2010 benaderde voor erkenning dat deze proteïnen ‘over het algemeen gezien worden als veilig’ (een regulatorische vorm van kunst), kregen ze geen antwoord. Zonder goedkeuring van de FDA wilde het bedrijf het niet in de markt zetten en zo blijft het dus onverkrijgbaar, wat kinderen in ontwikkelingslanden op tragische wijze berooft van een levensreddende behandeling.

Zelfs het veldtesten van biopharma-planten is problematisch gebleken. In 2003 kondigde het ministerie van Landbouw van de VS nieuwe stringente regels aan voor het testen van gewassen geproduceerd om farmaceutica te produceren. Het ogenschijnlijke doel van deze regulering is om besmetting van de voedselvoorziening met medicijnen te voorkomen, vooral wanneer eetbare gewassen worden gebruikt om ze te produceren. Maar de zorgen van de voedselindustrie dat biopharma-planten hun producten zouden kunnen besmetten zijn zwaar overtrokken. En dit risico kan zelfs ook nog eens op verschillende manieren verkleind worden, het meest voor de hand liggend door het gebruik van niet eetbare planten zoals tabak.

De werkelijkheid is dat zelfs wanneer biopharma-planten voedselgewassen zouden besmetten, de waarschijnlijkheid dat consumenten schadelijke hoeveelheden medicijnen in hun cornflakes, pasta of tofu zouden binnenkrijgen zeer klein is. Genoverdracht is een eeuwenoud proces dat zeer goed begrepen wordt door boeren, die honderden soorten gewassen verbouwen, en die vrijwel allemaal op enige manier genetisch verbeterd zijn met een scala aan technieken. Als resultaat hiervan hebben ze zeer nauwkeurige strategieën voor het voorkomen van kruisbesmetting in het veld wanneer noodzakelijk om commerciële redenen.

Zelfs als sommige gewassen besmet zouden worden is de kans dat er actieve medicijnen, op niveaus die een negatief effect hebben op de menselijke gezondheid, in het uiteindelijke voedselproduct terecht komen nog steeds zeer klein.  De biopharma-plant zou tussen een grote oogst terecht komen, waar zijn farmaceutica zwaar verdund zouden worden. De actieve agent zou dan ook nog de molen en andere verwerking moeten overleven, daarna het koken, en hij zou oraal actief moeten zijn, wat proteïne-medicijnen meestal niet zijn, omdat ze worden verteerd in de maag.

De kans dat dit alles gebeurd is natuurlijk niet nul. Maar met een combinatie van factoren – inclusief natuurlijke selectie, het commerciële eigenbelang van de boeren, en zorgen over aansprakelijkheid – die deze kans verkleinen, zijn de kansen zeer gering en zou de impact vrijwel zeker nihil zijn. Wanneer je dit afweegt tegen de mogelijkheid van de ontwikkeling van ‘de volgende grote doorbraak’ in de medicijnindustrie, of op zijn minst van een nieuwe methode om middelen van hoge waarde te produceren tegen lage kosten, lijkt de preoccupatie met zulke onwaarschijnlijke gebeurtenissen van de regelgevers uit misplaatst.

Fake news or real views Learn More

Biopharming heeft ons veel te bieden. Als we echter willen oogsten wat we zaaien hebben we redelijk, op wetenschap gebaseerd beleid nodig van regelgevende instanties wereldwijd. Maar dat is, om wijlen Nobelprijswinnaar Economie Milton Friedman te citeren, helaas hetzelfde als wensen dat onze katten konden blaffen.

Vertaling Melle Trap