stiglitz282_Drew AngererGetty Images_joe biden Drew Angerer/Getty Images

Hoe Biden het multilateralisme eenzijdig kan herstellen

NEW YORK – Er valt heel veel te vieren met het nieuwe jaar. De komst van veilige, effectieve COVID-19-vaccins betekent dat er licht is aan het einde van de pandemische tunnel (hoewel de komende maanden afschuwelijk zullen zijn). Net zo belangrijk is dat de leugenachtige, incompetente en kleingeestige president van Amerika zal worden vervangen door zijn tegenpool: een man van fatsoen, eerlijkheid en professionaliteit.

Maar we mogen ons geen illusies maken over wat de nieuwe president Joe Biden in zijn ambt te wachten staat. Er zullen diepe littekens overblijven van het presidentschap van Trump, en van een pandemie waar de vertrekkende regering zo weinig aan heeft gedaan om die te bestrijden. Het economische trauma zal niet van de ene op de andere dag genezen, en zonder uitgebreide hulp in deze cruciale periode van nood – met inbegrip van steun voor de in financiële moeilijkheden verkerende staats- en lokale overheden – zal de pijn langer duren.

De traditionele Amerikaanse bondgenoten zullen natuurlijk blij zijn met de terugkeer van een wereld waarin de Verenigde Staten opkomen voor democratie en mensenrechten, en internationaal samenwerken om wereldwijde problemen als pandemieën en klimaatverandering aan te pakken. Maar nogmaals: het zou dwaas zijn om te doen alsof de wereld niet fundamenteel is veranderd. De VS hebben zich immers een onbetrouwbare bondgenoot getoond.

Het klopt dat de Amerikaanse grondwet en die van de vijftig staten van de VS de Amerikaanse democratie hebben beschermd tegen de ergste kwaadaardige impulsen van Trump. Maar het feit dat 74 miljoen Amerikanen voor nog eens vier jaar van zijn groteske wanbeleid hebben gestemd, zorgt wel voor rillingen. Wat zullen de volgende verkiezingen brengen? Waarom zouden anderen vertrouwen hebben in een land dat over vier jaar alles waar het voor staat weer zou kunnen afwijzen?

De wereld en de VS zelf hebben méér nodig dan Trumps bekrompen, transactionele aanpak. De enige manier om vooruit te komen is via écht multilateralisme, waarbij het Amerikaanse exceptionalisme daadwerkelijk ondergeschikt wordt gemaakt aan gemeenschappelijke belangen en waarden, internationale instellingen en een internationale rechtsorde waarvan de VS niet zijn vrijgesteld. Dit zou een belangrijke verandering betekenen voor de VS, van een positie van langdurige hegemonie naar een positie die is gebaseerd op bondgenootschappen.

Een dergelijke benadering zou niet zonder precedent zijn. Na de Tweede Wereldoorlog vonden de VS dat het afstaan van enige invloed aan internationale organisaties als de Wereldbank en het Internationale Monetaire Fonds feitelijk in hun eigen belang was. Het probleem is dat Amerika niet ver genoeg ging. Terwijl John Maynard Keynes wijselijk opriep tot het creëren van een wereldmunt – een idee dat zich later manifesteerde in de Special Drawing Rights (SDRʼs) van het IMF – eisten de VS een vetorecht op bij het IMF, en gaven ze het fonds niet zoveel macht als het had moeten hebben.

Subscribe to Project Syndicate
Bundle2021_web4

Subscribe to Project Syndicate

Enjoy unlimited access to the ideas and opinions of the world's leading thinkers, including weekly long reads, book reviews, and interviews; The Year Ahead annual print magazine; the complete PS archive; and more – All for less than $9 a month.

Subscribe Now

Hoe dan ook, veel van wat Biden als hij eenmaal in functie is zal kunnen doen, hangt af van de resultaten van de tussentijdse verkiezingen voor de twee Senaatszetels van Georgia van 5 januari. Maar zelfs zonder bereidwillige partner in de Senaat heeft de president een enorme invloed op internationale zaken. Er is genoeg dat Biden op eigen houtje kan doen, met onmiddellijke ingang.

Een voor de hand liggende prioriteit is het post-pandemische herstel, dat nergens sterk zal zijn totdat het overal sterk is. We kunnen er niet op rekenen dat China dit keer een even uitgesproken rol zal spelen in het aanjagen van de wereldwijde vraag als in de nasleep van de financiële crisis van 2008. Bovendien ontbreekt het de ontwikkelingslanden en de opkomende economieën aan de middelen voor de massale stimuleringsprogrammaʼs die de VS en Europa aan hun economieën hebben verstrekt. Wat nodig is, zoals IMF-directeur Kristalina Georgieva heeft aangegeven, is een massale uitgifte van SDRʼs. Zoʼn 500 miljard dollar van dit mondiale ʻgeldʼ zou van de ene op de andere dag kunnen worden uitgegeven, als de Amerikaanse minister van Financiën dit maar zou goedkeuren.

Waar de regering-Trump een SDR-uitgifte heeft geblokkeerd, zou Biden het groene licht kunnen geven, terwijl hij ook bestaande voorstellen van het Congres om de omvang van de uitgifte substantieel uit te breiden, zou kunnen onderschrijven. De VS zouden zich dan kunnen aansluiten bij de andere rijke landen die al hebben ingestemd met het schenken of uitlenen van hun SDRʼs aan landen in nood.

De regering-Biden kan ook het voortouw nemen bij het streven naar herstructurering van de staatsschulden. Verschillende ontwikkelingslanden en opkomende markten hebben al te maken met een schuldencrisis, en er kunnen er nog veel meer volgen. Als er ooit een tijd was dat de VS belang hadden bij een wereldwijde schuldsanering, dan is het nu wel.

De afgelopen vier jaar heeft de regering-Trump fundamentele wetenschappelijke feiten ontkend en de rechtsstaat met voeten getreden. Herstel van de Verlichtingsnormen is dus een andere topprioriteit. De internationale rechtsorde, niet minder dan de wetenschap, is even belangrijk voor de eigen welvaart van de VS als voor het functioneren van de wereldeconomie.

Op het gebied van de handel biedt de Wereldhandelsorganisatie (WTO) een basis voor wederopbouw. Op dit moment wordt de WTO-orde te veel bepaald door machtspolitiek en neoliberale ideologie; maar dat kan veranderen. Er bestaat een groeiende consensus over de kandidatuur van Ngozi Okonjo-Iweala als volgende directeur-generaal van de WTO. De benoeming van Okonjo-Iweala, een eminente voormalige minister van Financiën van Nigeria en voormalig vice-president van de Wereldbank, is door de regering-Trump tegengehouden.

Geen enkel handelssysteem kan functioneren zonder een methode om geschillen te beslechten. Door te weigeren nieuwe rechters aan het geschillenbeslechtingsmechanisme van de WTO toe te voegen, ter opvolging van degenen die met pensioen zijn gegaan, heeft de regering-Trump ervoor gezorgd dat de instelling onderbezet en verlamd is geraakt. Ook al heeft Trump dus alles in het werk gesteld om de internationale instellingen en de rechtsstaat te ondermijnen, hij heeft onbewust ook de deur opengezet voor een verbetering van het Amerikaanse handelsbeleid.

Zo heeft de regering-Trump bij de heronderhandeling van de Noord-Amerikaanse vrijhandelsovereenkomst met Mexico en Canada de beleggingsbepalingen, die tot de meest schadelijke aspecten van de internationale economische betrekkingen waren gaan behoren, grotendeels geschrapt. En nu gebruikt de handelsvertegenwoordiger van Trump, Robert Lighthizer, de tijd die hij nog heeft om op te roepentot ʻanti-dumpingʼ-sancties tegen landen die hun bedrijven een voordeel bezorgen door de wereldwijde milieunormen te negeren. Gezien het feit dat ik een soortgelijk voorstel heb opgenomen in mijn boek uit 2006, Making Globalization Work, lijkt er nu voldoende basis te zijn voor een nieuwe consensus tussen beide partijen over de handel.

De meeste acties die ik heb beschreven vergen geen toestemming van het Congres en kunnen worden uitgevoerd tijdens de eerste dagen van Bidens ambtstermijn. Het nastreven ervan zou een grote stap zijn in de richting van een herbevestiging van de Amerikaanse inzet voor het multilateralisme en het achter ons laten van de ramp van de afgelopen vier jaar.

Vertaling: Menno Grootveld

https://prosyn.org/xG2KykJnl