21

Minimumloon of Basisinkomen?

LONDON – In de meeste rijke landen wonen op dit moment miljoenen ‘werkende armen’; mensen die met hun werk niet genoeg verdienen om boven de armoedegrens te blijven, en waarvan de lonen daarom door de staat moeten worden aangevuld. Deze subsidies nemen de vorm aan van belastingkredieten.

Dit idee is al een zeer oud. Engeland voerde tijdens de Napoleontische oorlogen het ‘Speenhamland’-systeem in; een vorm van directe bijstand, bedoeld om de stijgende broodprijs te compenseren. In 1795 keurden de autoriteiten van Speenhamland, een dorp in Berkshire, inkomensafhankelijke progressieve loonsubsidies goed. De aanvullingen die huishoudens kregen varieerden al naar gelang het aantal kinderen en de prijs van het brood.

Maar deze opzet werd bekritiseerd omdat die werkgevers in staat stelde om lonen beneden het bestaansminimum te betalen, daar de belastingbetaler het verschil wel zou bijleggen. In 1834 werd het Speenhamland-systeem ingeruild voor de Nieuwe Armenwet, die de bijstand tot werkinrichtingen beperkte, waar de omstandigheden afdoende verschrikkelijk waren om mensen terug de arbeidsmarkt op te dwingen.

Toen werd het Speenhamland-systeem in de 20e eeuw nieuw leven ingeblazen - en wel door niemand anders dan de liberale vrijemarktdenker Milton Friedman. In 1962 stelde Friedman een ‘negatieve inkomstenbelasting’ voor, waarbij mensen die beneden een bepaalde grens verdienden een aanvullend inkomen zouden ontvangen van de overheid, in plaats er belasting aan te betalen. Het idee was mensen uit de bijstand weer aan de slag te helpen. Dit werd in de Verenigde Staten ingevoerd als het Earned Income Tax Credit en als Working Families Tax Credit in het Verenigd Koninkrijk.