3

Onzeker Europa

MADRID – De laatste vijf jaar is Europa opgeschud door financiële en economische stuiptrekkingen die een ravage hebben aangericht in de levens van vele van zijn burgers. Het goede nieuws is dat er eindelijk vooruitgang wordt geboekt in de herziening van de economische en monetaire inrichting van de EU, wat nieuwe groei zou moeten bewerkstelligen. Maar de focus van de leiders van de EU op interne problemen heeft er voor gezorgd dat ze het externe beleid grotendeels verwaarlozen, vooral op het gebied van veiligheid. Nu 2014 begint maakt economische onzekerheid plaats voor zorgen over de strategische positie van de EU.

Er werd verwacht dat de bijeenkomst van de Europese Commissie in december een terugkeer naar een benadering die meer naar over de grenzen heen kijkt zou opleveren, vooral op het gebied van veiligheid. Helaas werd deze hoop snel de grond in geboord. De uiteenlopende reeks initiatieven waar men het op de vergadering over eens werd, vertoonden, alhoewel interessant, een gebrek aan strekking en visie zien en moeten geïntegreerd worden in een zwak en gedateerd strategisch raamwerk.

Het gebrekkige karakter van de huidige Europese Veiligheidsstrategie (EVS), ontworpen in 2003, met een symbolische aanpassing in 2008, reflecteert de omstandigheden rondom het ontstaan ervan. De EVS werd ontwikkeld in de nasleep van de oorlog in Irak, tijdens het verhitte debat over het voorstel voor de Europese grondwet, in een haastig en reactief proces dat gekaapt werd door degenen die Europa als tegenwicht, of zelfs rivaliserende macht, wilden positioneren tegenover de Verenigde Staten.

Wat de zaak nog verergert is dat de geopolitieke situatie fundamenteel veranderd is in het decennium sinds de EVS werd geratificeerd, door de economische verschuiving richting Azië, de omwentelingen in de Arabische wereld, de opleving van Russische assertiviteit en de opkomst van isolationistische tendensen in de VS. Als resultaat hiervan vat de EVS niet de realiteit van de huidige wereld meer, wat duidelijk wordt uit de openingsverklaring waar staat: ‘Europa is nog nooit zo welvarend geweest’.