1

‘Amerika eerst’ qua financiële regulering?

LONDEN – Terwijl president van de VS Donald Trump worstelt zijn regering te bemannen met sympathisanten die hem zullen helpen zijn tweets in beleid om te zetten, gaat de exodus van door Obama in de federale regering en andere instanties benoemden door. Voor de financiële wereld was wellicht het meest significante vertrek dat van Daniel Tarullo, de gouverneur van de Federal Reserve die daar de inspanningen op gebied van financiële regulering de afgelopen zeven jaar geleid heeft.

Het gaat te ver om te zeggen dat Tarullo binnen de bankenwereld overal populair was. Hij leidde de beweging om veel grotere kapitaalratio’s te bedingen, in de Verenigde Staten en daarbuiten. Hij was een harde onderhandelaar, met een goed instinct voor het ontwaren van sectorale drogredenen van bedrijven. Maar in Europa zullen er om zijn aftreden krokodillentranen geplengd worden. De Europese banken en zelfs hun regulatoren waren bezorgd over zijn enthousiaste voorvechten van zelfs nog strengere standaarden dan in Bazel 3.5 (ofwel Bazel 4 zoals bankiers het graag noemen), wat wanneer geïmplementeerd op de manier die de VS wil vooral voor Europese banken nog verdere substantiële kapitaalverhogingen vereist. In zijn afwezigheid is de toekomst van deze voorstellen onzeker geworden.

Maar Tarullo was ook een enthousiast supporter van internationale regulerende samenwerking, en met de vlieguren om dit te bewijzen. Hij heeft jaren het onbekende maar belangrijke Standing Committee on Supervisory and Regulatory Cooperation van de Financial Stability Board geleid. Zijn engagement aan het samenwerken met collega’s in internationale organen zoals de FSB en het Basel Committee on Banking Supervision om mondiale overeenkomsten voor regulering te bereiken die banken in staat stellen om te opereren op een gelijk speelveld is nooit in twijfel getrokken..

Sommigen van zijn meest uitgesproken tegenstanders uit het verleden zijn nu bezorgd over zijn vertrek. Wie zal hem opvolgen? De Dodd-Frank Act uit 2010 creëerde de positie van vicevoorzitter in de Federal Reserve Board – die nooit is ingenomen – om het werk van de Fed op het gebied van regulering te leiden. Zal de aangestelde die Trump nu moet selecteren net zo toegewijd als Tarullo aan een internationale aanpak zijn? Of wordt zijn voornaamste taak het bouwen van een muur van regelgeving die banken in de VS tegen mondiale regels beschermt?

We kennen de antwoorden op deze vragen nog niet, maar waarnemers van de Fed zijn gealarmeerd door een brief van 31 januari aan Fed-voorzitter Janet Yellen van Afgevaardigde Patrick McHenry, vicevoorzitter van het House Committee for Financial Services. McHenry hield zich niet in; 'ondanks de duidelijke boodschap afgeleverd door president Donald Trump over het prioriteren van de Amerikaanse belangen in internationale onderhandelingen,’ zo schreef McHenry, ‘lijkt het erop dat de Federal Reserve doorgaat met het onderhandelen van internationale regulerende standaarden voor financiële instituties wereldwijd met buitenlandse bureaucraten, zonder transparantie, aansprakelijkheid, of de autoriteit om dit te doen. Dit is onacceptabel.’

In haar antwoord op 10 februari weerlegde Yellen de argumenten van McHenry krachtig. Ze wees erop dat de Fed welzeker de benodigde autoriteit heeft, dat de Bazel-akkoorden niet bindend zijn, en dat, hoe het ook zij, ‘strenge regulerende standaarden de stabiliteit van het Amerikaanse financiële systeem vergroten’ en de concurrentiepositie van financiële instituties verbeteren.

Maar dat zal niet het einde van het verhaal zijn. De loopgraven zijn nu betrokken, en de brief van McHenry laat de argumenten zien die in het Congres door bepaalde republikeinen in de buurt van de president ingezet zullen worden. Er heeft in Washington altijd een denkschool bestaan die niet van buitenlandse verwikkelingen houdt, op dit en elk ander gebied. Alhoewel de argumenten van Yellen kloppen is het recht van de Fed om deel te nemen aan internationale onderhandelingen geen plicht, en een nieuw aangestelde zou kunnen betogen dat dit niet het geval zou moeten zijn.

Zo een wending zou spanningen binnen de Fed veroorzaken, en in welke positie dit de FSB, dan wel het Bazel Comité, zou laten is onduidelijk. In de vroege dagen van de Bank voor Internationale Betalingen (waar het secretariaat van het Bazel-Comité gehuisvest is) in de jaren dertig zag het Amerikaanse regering ervan af om zitting te nemen in het bestuur, en werd de VS vertegenwoordigd door JP Morgan. Deze regeling is vandaag de dag moeilijk voor te stellen.

Deze vragen zijn van een meer dan gemiddelde interesse voor Europa. De Europese directieven voor kapitaalvereisten vertalen de Bazel-akkoorden gewoonlijk in EU-wetgeving. Wanneer het Bazel-proces tot stilstand komt zullen trans-Atlantische deals, die een vitale pijler van de Westerse kapitaalmarkten zijn, veel moeilijker te bereiken zijn.

Brexit zorgt voor verdere complicaties. In absentie van enige speciale overeenkomst tussen de EU27 en Groot-Brittannië zullen Britse en EU regulatoren samenkomen in Bazel, en niet bij de Europese Bankenautoriteit. Wanneer Bazel een praatclub wordt, zonder de mogelijkheid om stevige standaarden te zetten, zal nog een cruciale schakel in de ketting wegvallen, en zal het moeilijker worden voor Groot-Brittannië om te betogen dat wanneer banken in Londen voldoen aan internationale standaarden ze gelijke behandeling in de EU ten deel zou moeten vallen.

Nu centrale bankiers afscheid willen nemen van de duivel die ze al kennen, is de financiële regulering in een periode van grote onzekerheid terecht gekomen – en van grote angst van beleidsmakers terwijl ze op een aankondiging uit Mar-a-Lago zitten te wachten. Er zijn daar nog geen waarschijnlijke kandidaten voor de Federal Reserve Board gesignaleerd langs de rand van het zwembad, of sollicitatiegesprekken afgenomen op de golfbaan, maar het kan niet lang meer duren voordat er een beslissing valt. We kunnen nergens vanuit gaan; de financiële wereld houdt collectief zijn adem in.

Vertaling Melle Trap