52

Трамптық белгісіздік

НЬЮ-ЙОРК – Әрбір қаңтар айында, мен алдағы жылға арналған болжамды дайындай бастаймын. Экономикалық болжау дайындау оңай іс емес; алайда, Гарри Трумэннің бір қолды экономисттердің болуына («екінші жағынан» деп айта алмайтын) өтінішінде шындықтың барына қарамастан, менің болжамдарым дұрыс болды деп айта аламын.

Соңғы жылдары, мен күшті фискалдық ынталандыру болмаған жағдайда, (Еуропада немесе Америка Құрама Штаттарында жақын арада болжанбаған) 2008 жылдың Ұлы құлдырауынан сауығу баяу болады деп дұрыс таптым. Осы болжамдарды жасаған кезде мен кешенді эконометрикалық модельдерге қарағанда базалық экономикалық күштерді талдауға толығырақ сүйенген болатынмын.

Мысалы, 2016 жылдың басында, соңғы бірнеше жыл бойы орын алған жаһандық жиынтық сұраныстың тапшылығының күрт өзгеруі екіталай екені анық көрінді. Сондықтан, мен әсерлі қалыпқа келуді болжағандар туралы олар әлемді тым жақсы жағынан көріп, кемшіліктерді ескермей жатыр деп ойладым. Мен күткендей, көптеген экономикалық даму жағдайлары орын алды.

Бірақ, 2016 жылдың саяси оқиғалары олай жайлы болмады. Мен, өсіп келе жатқан теңсіздік мәселесі, әсіресе АҚШ-та, сондай-ақ бүкіл әлем бойынша көптеген елдерде, шешілмесе, онда оның саяси салдары болатыны туралы көптеген жылдар бойы жазып келдім. Бірақ теңсіздікке байланысты жағдай нашарлай бастады, тіпті АҚШ-та орташа өмір сүру ұзақтығы қысқаруда деген шошынышты деректер де белгілі болды.