18

Een comebackstrategie voor Europa

STOCKHOLM/MADRID – Toen paus Franciscus afgelopen november het Europese Parlement toesprak vergeleek hij de Europese Unie met een grootmoeder; aangenaam en zeer ervaren, maar zonder de vitaliteit en energie van vroeger. Franciscus betoogde dat het de hoogste tijd is dat de leiders van de EU hun slaperige imago afwerpen, de strategische uitdagingen waar Europa mee te maken heeft herkennen en een duidelijk beleid formuleren om deze aan te gaan.

Toegegeven, de karakterisering van de paus was op bepaalde vlakken alarmerend accuraat. Maar ondanks zijn schijnbare vermoeidheid heeft Europa nog steeds veel sterke punten. Het is een centrum van hoogwaardig denken en innovatie, het biedt onderdak aan een aantal van ’s werelds meest competitieve regio’s en industrieën, en, wellicht het meest indrukwekkend, het heeft een gemeenschap en markt gecreëerd die een half miljard mensen omvat.

Maar de wereld verandert: de Aziatisch-Pacifische regio beïnvloedt steeds meer de mondiale ontwikkelingen, economisch en anderszins. Het Trans-Pacific Partnership (waarin de Verenigde Staten en elf andere landen een mega-regionale vrijhandelszone zouden creëren) zal deze verschuiving waarschijnlijk versnellen (helemaal als China zich hier uiteindelijk bij aansluit). Alhoewel er nog meer dan genoeg hindernissen te nemen zijn voordat er een definitieve overeenkomst is, moet zijn potentieel om de economische macht van Azië te vergroten niet onderschat worden.

Europa moet zijn best doen om zijn positie in de nieuwe wereldorde veilig te stellen; om te beginnen door het verbeteren van zijn eigen handels- en investeringsbanden met de VS. Het probleem is dat (terwijl de TPP-onderhandelingen progressie maken) de gesprekken over het Trans-Atlantisch Vrijhandels- en Investeringsverdrag (TTIP) zo zijn verzand in binnenlandse controversen dat het hele project zomaar afgeblazen kan worden.