nye221_Graham BarclayBWP MediaGetty Images_911 Graham Barclay/BWP Media/Getty Images

Welk verschil maakte 9/11?

CAMBRIDGE – De terroristische aanslagen van 11 september 2001 waren een afschuwelijke schok. De beelden van slachtoffers die uit de Twin Towers springen zijn onuitwisbaar, en de opdringerige veiligheidsmaatregelen die na de aanslagen werden ingevoerd zijn allang niet meer weg te denken uit het leven.

Maar sceptici betwijfelen of het een keerpunt in de geschiedenis was. Zij merken op dat de onmiddellijke fysieke schade verre van fataal was voor de Amerikaanse macht. Naar schatting is de groei van het bbp van de Verenigde Staten in 2001 met drie procentpunten gedaald, en de verzekeringsclaims voor de geleden schade bedroegen uiteindelijk ruim 40 miljard dollar – een kleine fractie van wat toen een economie van 10 biljoen dollar was. En de bijna drieduizend doden in New York, Pennsylvania en Washington, DC, waar de kapers van Al-Qaeda vier vliegtuigen in kruisraketten veranderden, was een kleine fractie van het aantal verkeersdoden in de VS dat jaar.

Hoewel ik deze feiten aanvaard, gok ik dat toekomstige historici 9/11 zullen beschouwen als een datum die even belangrijk is als de Japanse aanval op Pearl Harbor op 7 december 1941. Bij de verrassingsaanval op de Amerikaanse marinebasis in Hawaii kwamen ongeveer 2400 Amerikaanse militairen om het leven en werden negentien marineschepen, waaronder acht slagschepen, vernietigd of beschadigd. In beide gevallen was het belangrijkste effect echter psychologisch van aard.

Jarenlang had president Franklin D. Roosevelt geprobeerd de Amerikanen te waarschuwen voor de dreiging van de As-mogendheden, maar hij was er niet in geslaagd het isolationisme te overwinnen. Dat veranderde allemaal met Pearl Harbor. Bij de presidentsverkiezingen van 2000 pleitte George W. Bush voor een terughoudend buitenlands beleid en waarschuwde hij voor de verleidingen van nation-building. Na de schok van 11 september riep hij op tot een ʻwereldwijde oorlog tegen het terrorismeʼ en viel hij zowel Afghanistan als Irak binnen. Gezien de voorkeuren van de topmensen van zijn regering was een confrontatie met de toenmalige dictator van Irak, Saddam Hoessein, volgens sommigen hoe dan ook voorspelbaar, maar niet de manier waarop of de kosten.

Wat 9/11 illustreert is dat terrorisme over psychologie gaat, en niet over schade. Terrorisme is als theater. Met hun machtige leger geloven de Amerikanen dat ʻshock and aweʼ het gevolg is van massale bombardementen. Voor terroristen komt ʻshock and aweʼ echter eerder voort uit het drama dan uit het aantal doden dat door hun aanvallen wordt veroorzaakt. Gif doodt misschien meer mensen, maar explosies zorgen voor visuele impact. De constante herhaling van de vallende Twin Towers op de televisiezenders in de hele wereld was de coup van Osama bin Laden.

Terrorisme kan ook worden vergeleken met jiujitsu, waarbij een zwakke tegenstander de kracht van een grotere speler tegen zichzelf gebruikt. Bij de aanslagen van 11 september kwamen enkele duizenden Amerikanen om het leven, maar bij de ʻeindeloze oorlogenʼ die de VS vervolgens zijn begonnen, zijn nog veel meer doden gevallen. De schade die Al Qaida heeft aangericht verbleekt bij de schade die Amerika zichzelf heeft toegebracht.

Subscribe to Project Syndicate
Bundle2021_web4

Subscribe to Project Syndicate

Enjoy unlimited access to the ideas and opinions of the world’s leading thinkers, including weekly long reads, book reviews, topical collections, and interviews; The Year Ahead annual print magazine; the complete PS archive; and more – for less than $9 a month.

Subscribe Now

Volgens sommige schattingen zijn bijna 15.000 Amerikaanse militairen en contractanten gedood in de oorlogen die volgden op 9/11, en bedroegen de economische kosten ruim 6 biljoen dollar. Voeg daarbij het aantal gedode buitenlandse burgers en vluchtelingen, en de kosten worden nog veel hoger. De opportuniteitskosten waren ook groot. Toen president Barack Obama een draai probeerde te maken naar Azië – het snelst groeiende deel van de wereldeconomie – hield de erfenis van de wereldwijde oorlog tegen het terrorisme de VS gevangen in het Midden-Oosten.

Ondanks deze kosten zeggen sommigen dat de VS hun doel hebben bereikt: er is geen nieuwe grote terroristische aanval in Amerika geweest op de schaal van 9/11. Bin Laden en veel van zijn topbevelhebbers werden gedood, en Saddam Hoessein werd afgezet (hoewel zijn connectie met 9/11 altijd twijfelachtig is geweest). Anderzijds kan worden gesteld dat Bin Laden in zijn opzet is geslaagd, vooral als men bedenkt dat in zijn overtuiging ook de waarde van het religieuze martelaarschap besloten lag. De jihadistische beweging is versnipperd, maar heeft zich over meer landen verspreid, en de Taliban zijn weer aan de macht in Afghanistan – ironisch genoeg vlak voor de verjaardag van 9/11 die president Joe Biden oorspronkelijk als streefdatum had vastgesteld voor de terugtrekking van de Amerikaanse troepen.

Het is nog te vroeg om de langetermijneffecten van de terugtrekking van de VS uit Afghanistan te beoordelen. De gevolgen op de korte termijn van de chaotische terugtrekking zijn kostbaar, maar op de langere termijn zal misschien duidelijk worden dat Biden terecht heeft afgezien van de inspanningen om een natie op te bouwen in een land dat verdeeld wordt door bergen en stammen, en dat vooral verenigd is in het verzet tegen buitenlanders.

Door Afghanistan te verlaten zal Biden zich kunnen concentreren op zijn grote strategie om een tegenwicht te bieden aan de opkomst van China. Ondanks alle schade die de chaotische wijze van het vertrek uit Afghanistan heeft toegebracht aan de zachte macht van de VS, kent Azië zijn eigen machtsevenwicht dat al lang bestaat en waarin landen als Japan, India en Vietnam niet door China willen worden overheerst en een Amerikaanse aanwezigheid verwelkomen. Als je bedenkt dat binnen twintig jaar na het traumatische vertrek van Amerika uit Vietnam de VS weer welkom waren in dat land en in de regio, is de algemene strategie van Biden logisch.

Tegelijkertijd blijft het probleem van het terrorisme twintig jaar na 9/11 bestaan, en terroristen zouden zich aangemoedigd kunnen voelen om het opnieuw te proberen. Als dat het geval is, is het de taak van de Amerikaanse leiders om een doeltreffende terrorismebestrijdingsstrategie te ontwikkelen. De kern daarvan moet zijn om te voorkomen dat we in de val van terroristen lopen door onszelf grote schade toe te brengen. Leiders moeten plannen maken om de psychologische schokken in binnen- en buitenland op te vangen.

Stelt u zich eens voor hoe de wereld eruit had gezien als Bush de verleidelijke roep om een wereldwijde oorlog tegen het terrorisme had vermeden en op 9/11 had gereageerd met zorgvuldig geselecteerde militaire aanvallen, in combinatie met goede inlichtingen en diplomatie. Of – als hij wél naar Afghanistan zou zijn gegaan – stel je dan eens voor dat hij zich na zes maanden had teruggetrokken, zelfs als dat gepaard was gegaan met onderhandelingen met de verfoeide Taliban.

Als de volgende terroristische aanslagen komen, zullen de presidenten dan in staat zijn de wraakvraag van het publiek te kanaliseren door specifieke militaire doelen te selecteren, de val uit te leggen die de terroristen hebben opgezet, en zich te concentreren op het creëren van veerkracht in de reactie van de VS? Dat is de vraag die Amerikanen zich zouden moeten stellen, en die hun leiders zich zouden moeten stellen.

Vertaling: Menno Grootveld

https://prosyn.org/hiQ7WxTnl